Chương 14 — Tiệm Sửa Đồng Hồ Không Bán Thời Gian

Hốc dưới nền tiệm nằm sau tấm gỗ gần cửa sau, bị che bởi một chiếc tủ linh kiện. Minh biết nó tồn tại từ ngày còn học nghề, nhưng ông Sáu luôn bảo không được mở khi chưa có người chứng kiến. Lan, Tùng và luật sư đứng quanh; máy quay ghi toàn bộ quá trình.

Minh quỳ xuống, hai tay đặt lên mép tấm gỗ đã bạc màu vì thời gian. Anh nhớ lần đầu tiên nhìn thấy nó, khi còn là một cậu học việc mười tám tuổi tò mò lục lọi khắp xưởng lúc ông Sáu vắng mặt. Ông đã bắt gặp anh đứng trước tấm gỗ ấy, không giận dữ, chỉ nói một câu: “Có ngày con sẽ mở nó, nhưng phải là ngày con không còn mở vì tò mò.” Hôm nay, mười hai năm sau, Minh hiểu rằng ngày đó cuối cùng cũng đã đến.

Bên dưới là một hộp sắt bọc vải xanh, đã bám bụi dày qua nhiều năm nằm im dưới nền gạch. Trong hộp có bản sao danh sách Vạn Thành, một bản đồ đường phụ, ảnh chụp Hòa ở xưởng Phú Sơn và chiếc vé tàu mang tên “H.”. Không có thông tin ông đang ở đâu. Có một lá thư ông Sáu viết cho Minh nhưng chưa gửi.

“Nếu con mở hộp này, nghĩa là con đã hiểu sửa một chiếc đồng hồ không thể sửa hậu quả của một lời im lặng,” thư viết. “Hòa còn sống hay không không thuộc quyền quyết định của ta. Điều thuộc về ta là trả lại tiếng nói cho những người bị coi như hàng hóa.”

Minh đọc xong, gập thư, tay run nhẹ khi cất nó vào túi áo ngực. Nét chữ của ông Sáu, dù đã nhạt màu theo năm tháng, vẫn mang một sức nặng khiến Minh cảm thấy như người thầy già đang đứng ngay sau lưng anh, quan sát từng quyết định anh sắp đưa ra. Anh đọc lại đoạn cuối một lần nữa, chậm rãi, như để chắc chắn mình không bỏ lỡ bất kỳ ý nghĩa nào ẩn giấu trong những câu chữ giản dị ấy.

Lan hỏi vì sao ông Sáu không giao hộp cho cô sớm hơn. “Có thể ông ấy chờ cô tự tìm, để nó không biến thành thứ tôi ném vào tay cô.” Minh ngừng lại, nhìn xuống đôi tay mình. “Ông ấy luôn nói, một sự thật được trao tặng quá sớm cũng có thể gây hại như một sự thật bị giấu quá lâu. Cả hai đều tước đi của người nghe quyền tự mình đi đến nó.”

Tùng mở bản đồ, trải rộng nó ra trên bàn sửa để mọi người cùng xem. Đường phụ dẫn tới một ga trung chuyển, sau đó tỏa ra ba huyện. Một ký hiệu hình chiếc lá đánh dấu trạm y tế bỏ hoang. Hạ nhận ra đó là nơi Vạn Thành từng đưa người bị thương.

Luật sư cảnh báo bằng chứng cũ có thể bị tranh chấp, nhưng đủ để yêu cầu điều tra lại nếu ghép với lời khai mới. Tổ chức lao động muốn công bố, còn Lan muốn bảo vệ bà Hạnh. Hai nhu cầu không loại trừ nhau, nhưng cần sự đồng ý của người bị ảnh hưởng.

Bà Hạnh nghe toàn bộ câu chuyện qua cuộc gọi, giọng bà đều đặn hơn Lan tưởng, như thể đã chuẩn bị tinh thần từ lâu cho khoảnh khắc này. Bà nói không muốn tên mình xuất hiện, nhưng muốn tên Hòa được nói đúng. “Ông ấy không phải thánh, cũng không phải kẻ bỏ rơi. Ông ấy là người chọn một việc và làm tổn thương người khác.” Bà ngừng lại một lúc, hơi thở nặng hơn qua điện thoại. “Mẹ đã dành mười lăm năm để ghét ông ấy hoặc bào chữa cho ông ấy. Giờ mẹ chỉ muốn nhìn ông ấy như một con người, không hơn không kém.”

Lan hỏi mẹ có muốn tìm ông không. Bà Hạnh đáp: “Nếu ông ấy còn sống, mẹ không muốn bắt ông ấy về. Mẹ chỉ muốn biết ông có từng nghĩ đến các con.”

Hạ đồng ý tham gia buổi họp kín với đại diện điều tra ngay khi được thông báo. Nam gửi bản vẽ xe tải. Lộc và Thư ký lời khai. Dũng chấp nhận đưa tên thật vào hồ sơ. Mỗi người thêm một mảnh, không ai đủ sức kể thay người khác.

Người đàn ông áo khoác đen quay lại vào chiều hôm sau, lần này đứng ngoài cửa không bước vào, chỉ nhìn chằm chằm vào bên trong tiệm qua lớp kính. Minh gọi công an, nhưng ông ta rời đi trước khi xe tới, bước chân vội vã nhưng không hoảng loạn, như một người đã quen với việc biến mất đúng lúc. Camera của tiệm ghi được khuôn mặt chưa rõ, một góc nghiêng mờ và vết sẹo trên bàn tay trái, đủ để đối chiếu với ảnh cũ của Vạn Thành.

Lan hỏi Minh có sợ không. “Có. Sợ không có nghĩa phải đóng cửa.”

“Anh từng đóng cửa mười hai năm.”

“Vì lúc đó tôi nghĩ đóng cửa là kiểm soát. Bây giờ tôi biết chỉ là cách làm căn phòng tối hơn.”

Minh tháo tấm biển “Không nhận sửa lời hứa”, lau sạch bụi bằng miếng vải mềm anh vẫn dùng để lau mặt kính đồng hồ. Anh không xóa dòng chữ, chỉ đặt cạnh đó một biển mới: “Sửa đồ vật — nghe chuyện nếu người kể muốn.” Lan cười lần đầu sau nhiều ngày, một nụ cười nhẹ nhưng thật, không gượng ép.

“Anh nghĩ tấm biển cũ vẫn cần giữ lại à?” cô hỏi.

“Ừ,” Minh đáp, tay vẫn giữ tấm biển cũ như đang cân nhắc vị trí treo nó. “Nó nhắc tôi nhớ mình từng sợ điều gì. Bỏ nó đi giống như giả vờ nỗi sợ ấy chưa từng tồn tại.”

Đoàn điều tra chấp thuận mở hồ sơ sơ bộ về Vạn Thành. Họ cần một nhân chứng trực tiếp cho việc Hòa bị đưa đi. Hạ và Nam chỉ thấy một phần; Lộc nghe tiếng; Thư giữ sổ. Người biết rõ nhất có thể là Thành, nhưng ông đã chết.

Tùng tìm đến gia đình Thành ngay chiều hôm đó. Người con trai đưa ra một hộp ghi âm cha để lại, nói ông thường ghi nhớ công việc vì sợ quên, một thói quen từ khi còn trẻ. Băng có nhiều tiếng máy, không ai chắc có thể phục hồi. Minh nhận sửa chiếc máy cassette cũ miễn phí.

Khi máy chạy, tiếng đầu tiên là chuông nhà ga, rè rè qua lớp băng cũ đã xuống cấp nhiều. Cả căn phòng nín thở, không ai dám cử động vì sợ bỏ lỡ một âm thanh nào. Sau đó giọng Thành vang lên, run rẩy khác hẳn vẻ điềm tĩnh Lan từng nghĩ về người đàn ông này qua những tấm ảnh cũ: “Hòa, anh đang phá cả đường dây.” Hòa đáp, giọng bình tĩnh đến kỳ lạ giữa tình huống nguy hiểm: “Đường dây đã phá người trước.” Có tiếng cửa khóa, kim loại va vào nhau chát chúa, rồi một giọng thứ ba, lạnh và đầy quyền lực, nói: “Đưa ông ta lên xe.”

Giọng thứ ba thuộc một người tên Quân, quản lý Vạn Thành thời đó. Quân hiện là cố vấn cho một công ty logistics lớn, xuất hiện trên vài bài báo kinh doanh với hình ảnh một doanh nhân thành đạt, lịch lãm. Băng không cho biết Hòa sống hay chết, nhưng xác nhận ông bị cưỡng ép rời ga.

Luật sư dừng băng, ghi chú thời gian chính xác của đoạn ghi âm, rồi phát lại một lần nữa để mọi người cùng nghe kỹ giọng nói của Quân. “Chúng ta sẽ cần giám định âm thanh độc lập,” ông nói. “Nhưng nếu đúng là giọng ông ta, đây là bằng chứng trực tiếp đầu tiên liên kết Quân với vụ việc.”

Tùng ngồi lặng, hai tay siết chặt vào nhau. Anh nghĩ đến những năm tháng Quân vẫn ngang nhiên xuất hiện trên báo chí như một hình mẫu thành công, trong khi gia đình anh sống trong bóng tối của một câu hỏi không lời đáp. Có một cơn giận âm ỉ trào lên trong anh, thứ cảm xúc anh chưa từng cho phép mình cảm nhận trọn vẹn suốt bao năm qua.

Lan đứng bên bàn sửa, nghe đến cuối. Cô không cảm thấy chiến thắng. Chỉ thấy một cánh cửa mở ra, sau đó là nhiều cánh cửa khác cần người bước qua.

Cô nhìn quanh căn phòng, thấy Tùng vẫn ngồi bất động, Minh đứng lặng bên máy cassette, luật sư đang ghi chép nhanh trên tập giấy. Mỗi người phản ứng khác nhau trước cùng một sự thật, nhưng không ai trong số họ reo mừng. Có lẽ đó là điều Lan học được nhiều nhất trong suốt hành trình này: sự thật không phải lúc nào cũng mang lại cảm giác nhẹ nhõm ngay lập tức, đôi khi nó chỉ mở ra thêm những câu hỏi mới, nặng nề hơn.

Minh đóng máy cassette. “Bây giờ cô có thể quyết định kể câu chuyện này ở đâu.”

Lan nhìn mẹ qua màn hình điện thoại, nhìn Tùng, Hạ và những người đang chờ được bảo vệ. “Ở nơi nó giúp họ lấy lại tên.”

Họ bắt đầu chuẩn bị hồ sơ công khai, từng trang một, không giật tít, không biến nỗi đau thành một món hàng. Chiếc đồng hồ bạc được niêm phong, không ai còn gọi nó là phép màu.

Trước khi rời tiệm, khi mọi người đã chuẩn bị ra về, Lan phát hiện trong hộp sắt một mẩu giấy nhỏ ghi ngày 16:42 và tên “Quân”. Nét chữ của ông Sáu, nghiêng nghiêng quen thuộc. Minh nói ông đã biết người quản lý từ lâu nhưng không có đủ chứng cứ để hành động. Lan không trách ông. Cô hiểu có những sự thật cần đúng thời điểm, không phải vì sự thật yếu, mà vì người nói cần sống đủ lâu và đủ an toàn để được nghe trọn vẹn.

Tùng lập một lịch làm việc, chia người liên hệ nhân chứng, kiểm tra pháp lý và chăm bà Hạnh, nét chữ anh viết ngay ngắn như đang cố tạo trật tự cho một mớ hỗn độn cảm xúc bên trong. Lan gạch mục “tìm Hòa bằng mọi giá”. Cô thay bằng “bảo vệ người đang nói”. Dòng chữ mới khiến chiếc bàn hồ sơ nhẹ đi, như thể một gánh nặng vô hình vừa được đặt xuống.