Chương 19 — Tiệm Sửa Đồng Hồ Không Bán Thời Gian

Một năm sau, hồ sơ Vạn Thành chuyển sang vụ án dân sự và điều tra lao động. Quân bị cấm đảm nhiệm chức vụ quản lý trong thời gian xác minh. Các nạn nhân nhận được khoản hỗ trợ đầu tiên, không đủ bù những năm mất mát nhưng đủ giúp họ thuê luật sư và ổn định nhà cửa.

Con dốc dẫn lên tiệm đã quen thuộc với Lan đến mức cô có thể nhắm mắt đi mà không vấp một viên đá nào. Cây phượng đầu ngõ nở hoa đỏ rực, cánh hoa rơi lất phất trên mái tôn của tiệm mỗi khi gió thổi qua. Một năm đã trôi qua theo cách chậm rãi, không có những cú sốc lớn, chỉ có từng ngày nối tiếp nhau bằng những việc nhỏ: sửa một chiếc đồng hồ, ghi một lời khai, uống một tách trà cùng mẹ.

Hạ không còn dùng tên giả trong các cuộc họp. Nam mở một phòng thu nhỏ, ghi lại lời kể của người lao động. Dũng sửa xe cho nhóm nhân chứng. Lộc đưa con trai học nghề gỗ. Những thay đổi không lớn trên báo, nhưng lớn trong từng căn nhà.

Lan hoàn thành cuốn sách nói, không đặt tên cha lên bìa. Cô dành một chương cho bà Hạnh, một chương cho Hạ, một chương cho những người không muốn được gọi tên. Phần cuối chỉ có tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ quả quýt chạy chậm bảy giây.

Sáng hôm đó, một vị khách quen mang đến tiệm một chiếc đồng hồ để bàn cổ, gia truyền qua bốn đời, hẹn Minh sửa gấp trong ngày vì gia đình cần nó cho một đám giỗ quan trọng vào chiều tối. Đó là loại việc Minh yêu thích nhất — một cỗ máy phức tạp, đòi hỏi sự tập trung tuyệt đối, thứ có thể khiến anh quên đi mọi thứ khác trong nhiều giờ liền. Anh vừa đặt chiếc đồng hồ lên bàn, chuẩn bị tháo nắp, thì điện thoại reo.

Là Tùng, giọng anh gấp gáp khác thường. Bà Hạnh, trong lúc dọn lại tủ đồ cũ, đã tìm thấy một cuộn phim khác giấu sau tấm ván đáy tủ — cuộn phim mà chính bà cũng không biết mình đã cất giữ, hay đã quên mất từ rất lâu. Bà đang ngồi run rẩy trong phòng khách, không dám tự mình xem, chỉ gọi cho các con.

Minh nhìn chiếc đồng hồ để bàn đang tháo dở, rồi nhìn đồng hồ treo tường: còn chưa đầy ba tiếng trước khi khách đến lấy. Nếu bỏ dở bây giờ, anh sẽ không kịp hoàn thành đúng hẹn — điều chưa từng xảy ra trong suốt sự nghiệp của anh, điều mà ông Sáu luôn dạy là tối kỵ đối với một người thợ tử tế: đã nhận lời thì phải giữ lời.

Anh đứng lặng giữa tiệm một khoảnh khắc, tay vẫn còn cầm tua-vít, nhìn chiếc đồng hồ để bàn dở dang trên bàn — công việc, danh dự nghề nghiệp, một lời hứa với khách hàng — rồi nhìn ra cửa, nơi con dốc dẫn về phía nhà Lan. Đây chính là khoảnh khắc anh từng né tránh suốt nhiều năm: chọn giữa việc trốn vào những bánh răng nhỏ bé, an toàn, có thể kiểm soát, và việc bước ra ngoài, đối diện với những con người thật, những cảm xúc không thể sửa bằng tua-vít.

Anh đặt tua-vít xuống, viết một mảnh giấy dán lên cửa: “Có việc gấp. Quay lại trước năm giờ.” Rồi anh khóa cửa tiệm, đi thẳng về phía nhà Lan mà không do dự thêm một giây nào.

Kim giây của chiếc đồng hồ quả quýt trong túi Minh nhích qua 16:42 khi anh bước chân qua ngưỡng cửa nhà Lan.

Bà Hạnh ngồi co ro trên ghế, cuộn phim đặt trên đùi như một vật quá nóng để cầm lâu. Lan quỳ xuống bên mẹ, nắm chặt tay bà. Tùng đứng cạnh máy chiếu cũ mượn từ hàng xóm, tay run khi lắp cuộn phim vào. Minh bước vào đúng lúc ấy, không nói gì, chỉ đứng lặng phía sau Lan.

“Con không biết mẹ còn giữ nó,” Lan nói, giọng nghẹn lại.

“Mẹ cũng không nhớ,” bà Hạnh đáp. “Có lẽ mẹ đã giấu nó khỏi chính mình, giống như cách mẹ giấu nhiều thứ khác.”

Máy chiếu chạy. Hình ảnh hiện ra run rẩy: một buổi chiều ở sân ga, Hòa đứng đối diện bà Hạnh, tay ông cầm chiếc đồng hồ bạc. Không có âm thanh, chỉ có hình ảnh câm lặng, nhưng môi ông mấp máy rõ ràng hơn bất cứ đoạn ghi hình nào họ từng xem trước đó. Lần này, Lan đọc được trọn vẹn câu nói, không chỉ hai chữ đứt quãng như trong cuộn phim cũ.

“Anh không hứa sẽ quay lại,” Hòa nói, môi ông run nhưng rõ từng chữ. “Anh xin em đừng chờ. Đừng chờ nghĩa là em được phép sống, được phép yêu người khác nếu em muốn, được phép để Lan lớn lên mà không phải nhìn em đợi ở cửa sổ mỗi chiều. Chờ là một cái bẫy anh không muốn tặng cho em.”

Bà Hạnh bật khóc, tiếng khóc bà đã kìm nén suốt mười lăm năm giờ đây vỡ òa không kiểm soát nổi. “Mẹ đã hiểu sai,” bà nghẹn ngào. “Mẹ tưởng ông ấy nói đừng chờ vì ông ấy không còn yêu thương gia đình này nữa. Mẹ đã dùng câu đó để nuôi lớn cơn giận của mình, để có lý do ghét ông ấy mà không phải đối diện với nỗi nhớ.”

Lan ôm lấy mẹ, cả hai cùng khóc. Tùng đứng lặng, hai tay siết chặt thành nắm đấm rồi từ từ buông lỏng, như đang thả trôi một gánh nặng anh đã mang từ khi còn là một đứa trẻ mười tuổi đứng nép sau lưng mẹ.

“Suốt bao năm,” Tùng nói, giọng anh vỡ ra, “con đã trách chị vì cứ đào lại chuyện cũ. Con sợ nếu biết sự thật, nhà mình sẽ vỡ tan thêm lần nữa. Con xin lỗi.”

“Không,” Lan đáp, quay sang ôm em trai. “Chính chị mới là người nên xin lỗi. Chị đã để em một mình gánh vác việc chăm mẹ trong khi chị đi tìm một câu trả lời chị nghĩ chỉ mình chị xứng đáng có.”

Hai chị em ôm nhau thật lâu, lần đầu tiên không có sự phòng thủ hay trách móc giữa họ. Minh đứng lặng nhìn cảnh tượng ấy, cảm nhận một điều gì đó trong ngực mình cũng đang tan chảy theo. Anh nghĩ đến chiếc đồng hồ để bàn còn dở dang ở tiệm, đến lời hứa với vị khách, và nhận ra mình không hối hận về lựa chọn đã đưa ra.

Khi cơn xúc động lắng xuống, bà Hạnh nhìn Minh, ánh mắt bà dịu dàng lạ thường. “Cảm ơn cậu đã đến,” bà nói. “Cậu không cần phải đến. Đây không phải chuyện của cậu.”

“Có lẽ không hoàn toàn,” Minh đáp, giọng trầm nhưng chắc. “Nhưng tôi đã học được rằng, đôi khi ở bên cạnh người khác trong khoảnh khắc khó khăn của họ cũng là một cách sửa chữa chính mình.”

Anh nhìn đồng hồ đeo tay, còn hơn một tiếng để quay lại tiệm. Anh xin phép rời đi, hứa sẽ quay lại vào buổi tối, và lần này đó là một lời hứa anh biết chắc mình có thể giữ.

Minh mở nắp chiếc đồng hồ bạc lần cuối vào buổi tối hôm đó, sau khi đã kịp hoàn thành chiếc đồng hồ để bàn đúng hẹn cho vị khách. Anh đã thay bánh xe, sơn lại viền và lắp dây mới màu xanh cho chiếc đồng hồ bạc của Lan. Kim chạy đúng giờ, nhưng Minh cố tình chỉnh chậm ba giây. Lan hỏi vì sao. “Để nó không giả vờ mọi thứ đã hoàn hảo.”

Bà Hạnh nghe đoạn ghi âm cuối vào một buổi chiều. Giọng Hòa vang nhỏ: “Lan, cha không biết cách trở về mà không kéo theo nguy hiểm.” Bà Hạnh nghe xong, đặt tay lên bàn. Bà không khóc. Bà chỉ nói: “Ông ấy cuối cùng cũng nói đúng một câu.”

Lan hỏi mẹ có giận không. “Có. Nhưng giận không còn giữ ông ấy trong nhà.”

Tùng mang vào một chiếc đồng hồ điện tử bị vỡ màn hình. Anh đã mua nó cho mẹ để bà nhớ giờ uống thuốc. Minh sửa miễn phí, Lan dán nhãn lớn trên mặt số. Bà Hạnh cười, nói mình vẫn có thể tự nhớ.

Hạ gửi tin tìm được một địa chỉ mới của người phụ nữ từng chăm Hòa. Bà không muốn họ đến, chỉ muốn cho biết người ấy đang sống ở một vùng núi và làm nghề sửa radio. Lan đọc tin, cất điện thoại. Cô không cảm thấy nhu cầu phải đi. Biết một người còn sống là đủ cho ngày hôm nay.

Minh hỏi có phải cô đã bỏ cuộc không. Lan đáp: “Tôi không bỏ cuộc. Tôi kết thúc việc tìm kiếm của mình.”

“Khác nhau à?”

“Bỏ cuộc là để nỗi sợ quyết định. Kết thúc là tự chọn điểm dừng.”

Minh gật. Anh cũng lấy chiếc đồng hồ quả quýt của ông Sáu ra khỏi hộp. Ông sửa lại dây, khắc một chấm nhỏ cạnh con số 16:42. Không xóa giờ dừng, chỉ thêm dấu để nhớ nó đã chạy tiếp.

Tiệm tổ chức một buổi sửa đồng hồ miễn phí cho trẻ em trong thị trấn. Minh dạy các em nhận biết bánh răng, Lan kể về việc hỏi người lớn khi thấy điều bất công, Tùng hướng dẫn sao lưu dữ liệu. Không ai nói về Hòa suốt buổi, nhưng một bé gái mang đến chiếc đồng hồ không có kim và hỏi liệu có sửa được tương lai không.

Minh trả lời: “Không. Nhưng có thể sửa cách cháu bước vào nó.”

Lan nghe câu ấy, thấy nó đẹp hơn mọi câu mở đầu cô từng viết. Cô ghi vào sổ, nhưng không dùng ngay. Có những câu cần sống một thời gian trước khi trở thành lời kể.

Chiều xuống, mọi người rời tiệm. Mặt trời chiếu lên hàng đồng hồ, tạo những vòng sáng trên sàn. Kim giây của chiếc bạc đi qua 16:42, 16:43, 16:44. Không có tiếng gọi, không có bóng người trong mặt kính.

Lan đặt tay lên nắp đồng hồ. Cô không cần nghe thêm. Cô biết cha từng yêu mình theo một cách vụng về, mẹ từng bảo vệ mình bằng một lời nói sai, và cô có thể mang cả hai điều mà không biến chúng thành xiềng xích.

Một phóng viên hỏi Lan vì sao cô không tìm Hòa đến cùng. Cô trả lời: “Một người có quyền chịu trách nhiệm về việc rời đi. Người ở lại cũng có quyền ngừng đứng ở cửa.” Câu trả lời được đăng, nhưng Lan không đọc bình luận.

Minh bắt đầu dạy Lan cân dây cót. Cô làm hỏng ba chiếc, sửa được chiếc thứ tư. Anh không khen, chỉ hỏi cô đã thấy lỗi ở đâu. Lan nói dây bị kéo quá căng. Minh đáp: “Đồ vật cũng như người. Càng cố bắt chạy nhanh, càng dễ gãy.”

Tùng mang đến bản báo cáo bồi thường. Một số gia đình sẽ nhận đủ, số khác chỉ nhận được lời xin lỗi. Lan không gọi đó là công bằng trọn vẹn, nhưng họ đã có tên trong hồ sơ, thay vì bị xóa khỏi sổ.