Chương 1 — Vệt Nắng Trên Sổ Đỏ

Chiếc phà chở Đỗ Hạ Vy cùng chiếc xe máy cũ kỹ chầm chậm rẽ nước, đưa cô qua con sông rộng để vào xã Cồn Sen, huyện Tân Hòa. Gió sông thổi mát rượi, mang theo mùi phù sa quen thuộc mà cô đã không còn ngửi thấy suốt gần hai mươi năm, kể từ ngày mẹ đưa cô rời khỏi mảnh đất này để lên thành phố sinh sống sau khi cha cô mất.

Hạ Vy nhìn ra hai bên bờ sông, nơi những rặng dừa nghiêng mình soi bóng xuống dòng nước lấp lánh dưới ánh nắng sớm. Ký ức tuổi thơ mờ nhạt dần trở lại trong tâm trí cô — hình ảnh căn nhà nhỏ ven sông của bà ngoại, tiếng cười đùa cùng lũ bạn trong xóm, mùi nhãn chín thơm lừng mỗi độ hè về. Tất cả những điều ấy, cô tưởng đã bị chôn vùi theo năm tháng, giờ đây lại ùa về mãnh liệt khi cô nhận quyết định điều động về công tác tại chính nơi này, với vai trò cán bộ địa chính xã.

"Cô là Hạ Vy, cán bộ địa chính mới về phải không?" Một giọng nói vang lên khi cô vừa dắt xe lên bờ. Đó là một người phụ nữ trạc tuổi cô, gương mặt tươi tắn, đang đứng đợi sẵn ở bến phà.

"Dạ đúng rồi ạ," Hạ Vy đáp, hơi bất ngờ vì đã có người ra đón. "Chị là...?"

"Mình là Mai Anh, làm cùng văn phòng địa chính xã với em," người phụ nữ giới thiệu, nụ cười thân thiện hiện rõ trên gương mặt. "Chị Trưởng phòng bảo mình ra đón em, sợ em lạ nước lạ cái, đi lạc đường."

Hai người phụ nữ nhanh chóng bắt chuyện thân thiết trên đường về trụ sở ủy ban xã, một căn nhà cấp bốn khang trang nằm giữa những rặng cây xanh mát. Mai Anh nhiệt tình giới thiệu cho Hạ Vy về những nét đặc trưng của xã Cồn Sen — vùng đất trù phú với những vườn dừa, vườn nhãn bạt ngàn, nơi phần lớn người dân sống bằng nghề làm vườn, chài lưới.

"Xã mình bình yên lắm, nhưng dạo này cũng có một vụ tranh chấp đất đai khá phức tạp, đang chờ em xử lý đó," Mai Anh nói, giọng có phần trầm xuống. "Vụ tranh chấp giữa hai anh em nhà họ Lâm, về khu vườn dừa với vườn nhãn rộng cả mấy héc-ta ven sông."

"Tranh chấp về việc gì vậy chị?" Hạ Vy hỏi, sự tò mò nghề nghiệp trỗi dậy.

"Ông Lâm Văn Đức, cha của họ, mất cách đây hai năm, để lại khu vườn cho hai người con trai mà không có di chúc rõ ràng, chỉ có một tờ giấy chia đất viết tay từ hồi những năm chín mươi," Mai Anh giải thích. "Giờ người anh cả tên Đăng Phong muốn bán đất cho một công ty du lịch, còn người em út tên Đăng Khoa thì nhất quyết không chịu, đòi giữ vườn lại làm nông nghiệp. Hai anh em cãi nhau dữ lắm, còn kéo cả xã vào cuộc."

Khi đến trụ sở ủy ban xã, Hạ Vy được ông Trần Quốc Hùng, Trưởng phòng Tài nguyên Môi trường huyện, người tình cờ có mặt để kiểm tra công tác tại xã, đích thân tiếp đón và giao nhiệm vụ đầu tiên. "Cô Vy, hồ sơ đầu tiên tôi giao cho cô chính là vụ tranh chấp đất nhà họ Lâm mà Mai Anh chắc đã kể sơ qua," ông nói, giọng ông nghiêm túc nhưng không kém phần thân thiện. "Đây là một vụ khá nhạy cảm, đòi hỏi sự cẩn trọng, khách quan tuyệt đối. Cô mới về, chưa quen ai trong xã, tôi nghĩ đó lại là một lợi thế, để đảm bảo tính công tâm trong quá trình xử lý."

Hạ Vy nhận tập hồ sơ dày cộp, lật nhanh qua vài trang đầu, thấy rõ sự phức tạp của vụ việc — nhiều đơn từ khiếu nại qua lại giữa hai anh em, biên bản hòa giải không thành công nhiều lần tại xã. "Tôi sẽ cố gắng hết sức để giải quyết thỏa đáng, thưa chú," cô đáp, giọng cô đầy quyết tâm dù trong lòng không khỏi hồi hộp trước nhiệm vụ đầu tiên đầy thách thức này.

Buổi chiều hôm đó, sau khi ổn định chỗ ở tại căn nhà trọ nhỏ được xã sắp xếp, Hạ Vy quyết định đến thăm thực địa khu vườn đang tranh chấp trước khi chính thức bắt tay vào xử lý hồ sơ. Con đường đất dẫn vào khu vườn nhà họ Lâm rợp bóng dừa, xen lẫn những cây nhãn trĩu quả, tạo nên một khung cảnh yên bình đến lạ, trái ngược hoàn toàn với sự căng thẳng của vụ tranh chấp mà cô vừa được nghe kể.

Khi đang đứng ngắm nhìn khu vườn, một người đàn ông trẻ tuổi, dáng người rắn rỏi, làn da rám nắng đặc trưng của người thường xuyên làm việc ngoài trời, từ trong vườn bước ra, tay còn cầm theo một chiếc kéo tỉa cành. "Xin lỗi, cô tìm ai vậy?" anh hỏi, ánh mắt anh có phần dò xét trước sự xuất hiện của người lạ.

"Tôi là Hạ Vy, cán bộ địa chính xã, mới được giao xử lý hồ sơ đất của gia đình anh," cô giới thiệu, đưa ra tấm thẻ công tác của mình.

Ánh mắt người đàn ông thoáng chút ngạc nhiên, rồi dịu lại. "À, vậy ra cô là người sẽ xử lý vụ này," anh nói, giọng anh trầm ấm. "Tôi là Đăng Khoa, con út trong nhà. Không biết cô đã nghe được bao nhiêu về vụ tranh chấp giữa tôi với anh trai rồi?"

"Tôi mới chỉ nghe sơ qua thôi," Hạ Vy đáp thành thật. "Nhưng tôi nghĩ, việc đầu tiên tôi cần làm là đo đạc thực địa, đối chiếu với hồ sơ gốc, để có cái nhìn khách quan nhất trước khi đưa ra bất kỳ kết luận nào."

Đăng Khoa gật đầu, ánh mắt anh có phần tán thành trước sự nghiêm túc của cô cán bộ trẻ. "Tôi hoan nghênh điều đó," anh nói. "Thành thật mà nói, tôi mong có ai đó thực sự công tâm xem xét lại toàn bộ vụ việc này, chứ không chỉ đơn giản là chia đôi mảnh đất theo yêu cầu của bất kỳ ai."

Đúng lúc ấy, một người đàn ông khác, lớn tuổi hơn Đăng Khoa vài tuổi, dáng vẻ chỉn chu hơn nhưng ánh mắt đầy vẻ mệt mỏi, từ phía căn nhà chính bước ra sân vườn. "Ai vậy Khoa?" người đàn ông hỏi, giọng có phần cộc cằn khi nhìn thấy người lạ đang đứng trong vườn nhà mình.

"Cán bộ địa chính xã đó anh Phong," Đăng Khoa đáp, giọng anh giữ vẻ điềm tĩnh. "Cô ấy sẽ là người xử lý hồ sơ đất của mình."

Đăng Phong nhìn Hạ Vy từ đầu đến chân, ánh mắt anh có phần dò xét, thậm chí hơi đề phòng. "Cô mới về à? Vậy chắc chưa hiểu rõ tình hình đâu," anh nói, giọng anh không giấu được sự sốt ruột. "Tôi mong vụ này được giải quyết nhanh gọn. Tôi có bên mua đất đang chờ, không thể kéo dài mãi được."

"Tôi sẽ xử lý theo đúng quy trình, đảm bảo công bằng cho cả hai bên, thưa anh," Hạ Vy đáp, giọng cô nhẹ nhàng nhưng dứt khoát. "Nhưng trước khi có bất kỳ quyết định nào, tôi cần đo đạc thực địa và đối chiếu đầy đủ hồ sơ gốc trước đã."

Đăng Phong khẽ nhíu mày, có vẻ không hài lòng với câu trả lời ấy, nhưng cũng không nói thêm gì, chỉ quay người bước trở vào nhà, để lại sau lưng một bầu không khí có phần ngột ngạt. Đăng Khoa nhìn theo bóng anh trai, thở dài khe khẽ. "Anh Phong dạo này áp lực nhiều chuyện, cô đừng để bụng," anh nói với Hạ Vy, giọng anh có phần áy náy thay cho anh trai mình.

Trên đường quay về trụ sở ủy ban xã, Hạ Vy ghé qua phòng lưu trữ hồ sơ địa chính cũ, nơi Mai Anh đã chỉ cho cô từ trước. Căn phòng nhỏ, ẩm thấp, chứa đầy những chồng hồ sơ giấy đã ố vàng theo năm tháng, được sắp xếp theo từng thời kỳ đo đạc địa chính của xã. Cô lần tìm hồ sơ liên quan đến khu vườn nhà họ Lâm, cẩn thận lật giở từng trang giấy đã sờn cũ.

Trong tập hồ sơ, cô tìm thấy một tờ bản đồ địa chính được vẽ tay từ đợt đo đạc năm một nghìn chín trăm chín mươi chín, với nét mực đã phai màu nhưng vẫn còn có thể đọc được. So sánh sơ bộ với bản đồ địa chính hiện tại đang lưu trong hệ thống, Hạ Vy nhận ra một điều bất thường — đường ranh giới phía tây của khu vườn nhà họ Lâm trên bản đồ cũ có vẻ hẹp hơn đáng kể so với ranh giới hiện tại, dù chỉ là một sự khác biệt nhỏ, tinh vi, dễ bị bỏ qua nếu không quan sát kỹ lưỡng.

"Có gì lạ vậy em?" Mai Anh hỏi khi thấy Hạ Vy chăm chú nhìn hai tấm bản đồ, gương mặt cô đầy vẻ trầm tư.

"Em cũng chưa chắc chắn," Hạ Vy đáp, giọng cô thận trọng. "Nhưng có vẻ như ranh giới đất đã có sự thay đổi nào đó qua thời gian, mà em cần phải tìm hiểu kỹ hơn trước khi kết luận bất cứ điều gì."

Đêm đó, nằm trong căn nhà trọ nhỏ, Hạ Vy trằn trọc không ngủ được, đầu óc cô cứ luẩn quẩn với hình ảnh hai tấm bản đồ không khớp nhau. Cô nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi ánh trăng đang chiếu rọi xuống dòng sông lặng lẽ chảy qua xã Cồn Sen, tự hỏi liệu mảnh đất tuổi thơ yên bình của mình đang giấu kín một câu chuyện phức tạp hơn nhiều so với những gì cô có thể tưởng tượng.

Cô lấy điện thoại, gọi về cho mẹ ở thành phố, muốn chia sẻ đôi điều về ngày đầu tiên nhận nhiệm sở. "Con về đến Cồn Sen rồi hả con?" giọng mẹ cô vang lên qua điện thoại, xen lẫn chút xúc động. "Mẹ cứ ngỡ cả đời này không bao giờ quay lại nơi đó nữa."

"Con thấy nơi đây đẹp lắm mẹ à, y như trong những câu chuyện mẹ vẫn kể cho con nghe hồi nhỏ," Hạ Vy đáp, giọng cô nhẹ nhàng. "Nhưng công việc đầu tiên của con lại không hề đơn giản chút nào."

Bà kể sơ qua về vụ tranh chấp, không nhắc đến sự nghi ngờ mới nhen nhóm trong lòng mình về tấm bản đồ cũ, sợ mẹ sẽ lo lắng không cần thiết. Sau khi cúp máy, cô lại lật giở những ghi chú mình đã kịp sao chép từ hồ sơ lưu trữ, cố gắng phác thảo lại trong đầu toàn bộ diễn biến có thể đã xảy ra hơn hai mươi năm trước, khi ranh giới khu vườn nhà họ Lâm lần đầu được đo đạc, xác lập trên giấy tờ chính thức.

Cô nhớ lại lời ông Trần Quốc Hùng dặn dò lúc chiều, về sự nhạy cảm của vụ việc, về yêu cầu tuyệt đối khách quan. Nếu quả thật có sự sai lệch trong ranh giới đất từ hơn hai mươi năm trước, đây sẽ không còn đơn thuần là một vụ tranh chấp nội bộ giữa hai anh em, mà có thể liên quan đến quyền lợi của một gia đình khác, có thể đã âm thầm chịu thiệt thòi suốt bằng ấy năm mà không hề hay biết.

"Mình sẽ tìm ra sự thật," cô tự nhủ, khép lại tập hồ sơ, ánh mắt cô kiên định nhìn ra khung cửa sổ, nơi màn đêm tĩnh lặng của miền quê sông nước đang bao trùm lấy cả xã Cồn Sen, như đang lặng lẽ chờ đợi một điều gì đó sắp được đánh thức sau hơn hai mươi năm ngủ yên.