Chương 3 — Vết Mực Trên Bản Đồ Cũ

Buổi sáng hôm sau, Lê An nộp đơn xin nghỉ phép thường niên mười ngày. Lý do được ghi gọn lỏn trong đơn: "Giải quyết việc gia đình". Trưởng phòng Khang nhíu mày khi ký duyệt, nhưng ông không nói gì thêm, có lẽ ông cho rằng việc cô tạm rời xa những tấm bản đồ cũ kỹ một thời gian sẽ giúp cái đầu đang nóng hầm hập vì những thuyết âm mưu của cô được hạ nhiệt.

Nhưng An không hề có ý định nghỉ ngơi. Ngay sau khi rời khỏi cơ quan, điểm đến đầu tiên của cô không phải là những quán cà phê thư giãn hay trung tâm thương mại, mà là Thư viện Quốc gia Việt Nam, nơi lưu trữ kho tàng địa chí khổng lồ của toàn cõi Đông Dương.

Với thẻ nghiên cứu viên cấp cao của Trung tâm Lưu trữ, An dễ dàng tiếp cận kho tài liệu hạn chế đọc. Mục tiêu của cô rất rõ ràng: tìm bằng được một cái tên, một dòng ghi chú, hay thậm chí chỉ là một con số thống kê dân số liên quan đến hai chữ "Đan Trầm" trong giai đoạn trước năm 1968.

Cô bắt đầu với những cuốn sổ địa bạ, tổng điều tra dân số từ thời Pháp thuộc những năm 1930, rồi đến những năm 1945, 1954, cho đến tận đầu những năm 1960. Hàng chục cuốn sổ dày cộp, giấy ố vàng mủn ra dưới từng cái lật tay nhẹ nhàng. Mắt An mờ đi vì những con số và những địa danh chữ Hán Nôm hoặc chữ Quốc ngữ phiên âm kiểu cổ.

Cô tìm thấy hàng trăm ngôi làng ở khu vực Bắc Tây Nguyên: làng Kon Plông, làng Đắk Tô, làng Plei Kần... nhưng tuyệt nhiên không có bất kỳ một đơn vị hành chính nào mang tên "Đan Trầm". Nó như một bóng ma, chưa từng được ghi nhận trong hệ thống quản lý nhà nước của bất kỳ thể chế nào.

"Lạ thật," An lẩm nhẩm, xoa hai con mắt cay xè sau năm tiếng đồng hồ cắm mặt vào những trang sách mờ ảo. "Một ngôi làng đủ lớn để được đánh dấu trên bản đồ địa hình tỷ lệ 1:50.000 không thể nào lại không có tên trong sổ địa bạ. Trừ khi..."

Trừ khi nó không được công nhận là một đơn vị hành chính hợp pháp. Hoặc, nó đã bị rút tên ra khỏi mọi hệ thống sổ sách từ trước khi tấm bản đồ năm 1968 được vẽ ra.

Cảm thấy bế tắc với phương pháp tra cứu thủ công, An quyết định gọi điện thoại cầu viện Nam – một người bạn thân học cùng khóa Lịch sử ở trường Đại học Tổng hợp năm xưa, hiện đang làm chuyên viên phân tích dữ liệu không gian (GIS) tại một viện nghiên cứu địa lý uy tín.

Hai tiếng sau, Nam có mặt tại một quán cà phê nhỏ nằm khuất trong con ngõ gần Thư viện Quốc gia. Trái ngược với vẻ điềm tĩnh, hơi cổ điển của An, Nam mang dáng dấp của một gã mọt sách công nghệ thực thụ với cặp kính cận dày cộp, chiếc áo thun nhàu nhĩ và chiếc balo chứa một chiếc laptop cấu hình khủng.

"Cậu lại dính vào rắc rối gì nữa đây, nhà lưu trữ gàn dở?" Nam vừa hút rột rột ly trà đào cam sả vừa trêu chọc, tay thoăn thoắt mở nắp laptop. "Nghe giọng cậu qua điện thoại có vẻ gấp gáp lắm. Đừng nói với tớ là cậu lại định chứng minh một vị danh tướng nào đó thực ra không tồn tại nhé."

"Chuyện nghiêm túc đấy, Nam," An đưa cho cậu bạn xem bản phác thảo tọa độ 14°N - 108°E và hình vẽ lại những chữ cái "Đ-a-n T-r-ầ-m" mà cô đã phục dựng từ vệt mực đen. "Tớ cần cậu dùng hệ thống GIS để quét toàn bộ các bản đồ địa hình, ảnh vệ tinh cũ, hoặc các ghi chép khảo sát địa lý quân sự của cả Pháp, Mỹ và Việt Nam Cộng hòa trước năm 1968 tại tọa độ này."

Nam đẩy gọng kính, nhìn chăm chú vào tờ giấy. "Đan Trầm? Nghe như tên một loại kỳ nam. Cậu nghi ngờ chỗ này có vàng hay sao mà bắt tớ phải dùng đến tài khoản VIP của viện để tra cứu dữ liệu mật thế này?"

"Không phải vàng, mà là một ngôi làng," An thì thầm, nghiêng người tới trước. "Tớ vừa phát hiện ra tên của nó bị bôi đen bằng loại mực hóa học tuyệt mật trên bản đồ chiến lược của Quân khu V năm 1968. Nhưng tớ lùng sục cả kho địa chí quốc gia sáng nay, nó hoàn toàn không tồn tại trong bất kỳ hệ thống hành chính nào."

Nghe đến chữ "mực hóa học tuyệt mật", nét mặt Nam lập tức thay đổi. Anh ngưng cười, những ngón tay gõ phím lạch cạch với tốc độ chóng mặt. Màn hình laptop hiện lên những giao diện truy xuất dữ liệu đen ngòm với những dòng code chạy như thác đổ.

"Được rồi, để xem nào," Nam lẩm bẩm. "Hệ thống bản đồ hành chính... Không có. Dữ liệu khảo sát đất đai của VNCH năm 1965... Không có. Báo cáo dân số nông thôn... Cũng không."

"Cậu thử lùi lại thời Pháp thuộc xem," An sốt ruột gợi ý. "Tọa độ đó nằm sâu trong một thung lũng rất hiểm trở, có thể nó là một khu định cư tự phát của người dân tộc thiểu số hoặc những người chạy trốn khỏi các đồn điền cao su."

Nam gật đầu, thay đổi từ khóa tìm kiếm và kết nối vào cơ sở dữ liệu số hóa của Thư viện Quốc gia Pháp (Gallica). Lần này, hệ thống mất nhiều thời gian hơn để phản hồi. Bất chợt, một tiếng "bíp" nhỏ vang lên. Trên màn hình hiện ra một trang sách scan từ cuốn "Nhật ký khảo sát địa chất Đông Dương" (Journal of Indochinese Geological Survey) xuất bản năm 1930.

"Đây rồi!" Nam chỉ tay vào màn hình, giọng hưng phấn. "Cậu nhìn xem. Tọa độ chính xác luôn."

An rướn người tới, căng mắt đọc dòng chữ tiếng Pháp được Nam bôi đậm:

*“Tại vĩ độ 14 Bắc, kinh độ 108 Đông, nằm lọt thỏm giữa hai dãy núi hình cánh cung, chúng tôi phát hiện một khu định cư nhỏ, khoảng năm mươi nóc nhà tranh. Người dân địa phương gọi khu vực này là thung lũng Dan Tram (Đan Trầm). Không rõ họ thuộc dân tộc nào, nhưng họ sống hoàn toàn biệt lập, tự cung tự cấp và sở hữu kỹ thuật chiết xuất tinh dầu trầm hương vô cùng độc đáo. Vùng đất này chưa từng được triều đình Huế hay chính quyền bảo hộ thu thuế.”*

"Nó thực sự tồn tại!" An thốt lên, cảm thấy một luồng điện chạy dọc cơ thể. Trực giác của cô đã đúng. Đan Trầm không phải là một lỗi in ấn. Nó là một cộng đồng con người bằng xương bằng thịt.

"Tồn tại vào năm 1930," Nam nhấn mạnh, vẻ mặt trở nên nghiêm trọng. "Nhưng cậu phải hiểu điều này, An. Nếu nó tồn tại vào năm 1930, nhưng lại bị xóa sạch khỏi mọi hệ thống sổ sách của cả Pháp, Mỹ và chính quyền Sài Gòn sau đó, để rồi cuối cùng bị quân đội ta dùng mực tẩy xóa vĩnh viễn trên bản đồ năm 1968... thì đó không phải là một sự bỏ quên của lịch sử."

Nam gập màn hình laptop xuống một nửa, nhìn thẳng vào mắt An bằng ánh nhìn đầy cảnh báo. "Đó là một sự tận diệt."

"Tận diệt?" An rùng mình, cảm thấy một cơn ớn lạnh sống lưng giữa buổi trưa mùa hè. "Cậu đang nói đến cái gì vậy?"

"Tớ làm về không gian địa lý, tớ đã đọc rất nhiều tài liệu về các 'ngôi làng ma' trong thời chiến," Nam hạ thấp giọng, quan sát xung quanh quán cà phê. "Trong chiến tranh, có những ngôi làng bị bom napalm san phẳng, đó là tội ác của kẻ thù. Nhưng cũng có những ngôi làng nằm ở những vị trí chiến lược quá nhạy cảm. Chúng có thể bị di dời cưỡng chế, bị tiêu thổ kháng chiến để làm 'vườn không nhà trống', hoặc tồi tệ hơn... chúng bị san phẳng để xây dựng những dự án quân sự tối mật mà cả người dân lẫn kẻ thù đều không được phép biết."

Nam uống ực một ngụm trà, nuốt nước bọt khó nhọc. "Nếu cái tên Đan Trầm bị bôi đen bằng loại mực tình báo cấp cao, thì nó thuộc về trường hợp thứ ba. Người ta không chỉ muốn giấu vị trí của nó khỏi quân thù. Người ta muốn xóa sổ hoàn toàn ký ức về sự tồn tại của nó để che đậy cho một điều gì đó khủng khiếp hơn. An ạ, cậu đang đụng vào một 'vùng cấm' của lịch sử đấy. Những bí mật kiểu này thường được bảo vệ bởi những con người vẫn còn sống, và họ sẽ không ngần ngại làm mọi cách để nó tiếp tục ngủ yên."

Lời cảnh báo của Nam không làm An chùn bước. Ngược lại, nó càng thổi bùng lên ngọn lửa khao khát đi tìm sự thật trong trái tim cô nhà lưu trữ trẻ. Hàng trăm con người trong thung lũng đó không thể cứ thế bốc hơi khỏi mặt đất mà không để lại một tiếng vọng nào.

"Tớ hiểu những rủi ro," An mỉm cười nhẹ nhàng, cất tờ giấy phác thảo vào túi xách. "Nhưng sự thật không có lỗi, Nam ạ. Những người dân Đan Trầm năm xưa, họ không đáng bị biến thành một vệt mực vô tri giác. Tớ phải tìm ra họ."

"Cậu định làm gì tiếp theo?" Nam thở dài, biết rằng không thể cản được cô bạn cứng đầu của mình.

"Trước khi mua vé tàu vào miền Trung, tớ cần phải hỏi chuyện những người đã từng cầm súng ở khu vực Quân khu V thời điểm đó," An đáp, ánh mắt kiên định. "Tớ có một người bác họ là cựu chiến binh. Bác ấy không tham gia chiến dịch ở Tây Nguyên, nhưng bác ấy có thể kết nối tớ với một người đã từng ở đó."

An thanh toán tiền nước, bước ra khỏi quán cà phê, hòa vào dòng người hối hả dưới cái nắng chói chang của thủ đô. Cô không biết rằng, quyết định lật lại tấm bản đồ cũ kỹ ấy đã đẩy cô bước lên một chuyến tàu không có vé khứ hồi, đưa cô vào trung tâm của một cơn bão ký ức đang chờ chực bùng nổ sau nửa thế kỷ bị chôn vùi.