Chương 4 — Vết Mực Trên Bản Đồ Cũ

Căn nhà nằm sâu trong một con ngõ nhỏ tĩnh lặng thuộc khu tập thể quân đội ở ngoại thành Hà Nội. Tường rào được phủ kín bởi những giàn hoa giấy nở rực rỡ, che giấu đi sự cũ kỹ của một nếp nhà đã tồn tại hàng chục năm. Lê An dắt chiếc xe máy cũ vào khoảng sân rợp bóng cây sấu già, xách theo một giỏ hoa quả tươi.

Trên đường vào, An đưa mắt quan sát những chi tiết nhỏ nhặt nhất bằng thói quen nghề nghiệp: chiếc cổng sắt sơn xanh đã bong tróc từng mảng, tấm biển số nhà bằng sứ men xanh khắc số theo lối chữ thời bao cấp, và một dây phơi quân phục đã sờn màu vắt ngang góc sân. Mọi chi tiết đều gợi nhắc một thời hoàng kim đã lùi xa, khi ngôi nhà này còn rộn rã tiếng người ra vào chúc tụng, báo công. Cô hít một hơi, cố xua đi cảm giác hồi hộp đang dâng lên trong lồng ngực. Đây không phải là một cuộc thẩm vấn, cô tự nhủ, chỉ là một cuộc thăm hỏi thân tình của cháu gái một người bạn cũ.

Đón cô ở cửa là một bà lão phúc hậu, người y tá già đã tận tụy chăm sóc cho chủ nhân của ngôi nhà suốt nhiều năm qua.

"Cháu chào bà ạ," An cúi đầu lễ phép. "Cháu là An, cháu ruột của chú Bách. Chú Bách đã gọi điện thưa chuyện trước với bà rồi đấy ạ. Cháu xin phép được vào thăm bác Hùng một lát."

Bà y tá mỉm cười gật đầu, nhận lấy giỏ hoa quả. "Ông Hùng đang tưới cây ở sân sau. Cháu cứ vào đi. Nhưng nhớ đừng làm ông ấy xúc động mạnh nhé, dạo này huyết áp của ông ấy không được ổn định."

An bước qua phòng khách được bài trí giản dị với những tấm huân huy chương lấp lánh treo kín trên bức tường ốp gỗ. Chủ nhân của ngôi nhà này là Đại tá Trần Hùng, cựu Trưởng ban Tác chiến Hậu cần của Quân khu V trong những năm cuối thập niên 60. Ông từng là chỉ huy trực tiếp của chú Bách, và được coi là một trong những bộ óc mưu lược xuất sắc nhất của tuyến lửa miền Trung.

Ở khoảnh sân sau ngập nắng, một ông lão trạc bát tuần, dáng người vạm vỡ dù đã hằn những vết dấu thời gian, đang chậm rãi dùng chiếc gáo gáo dừa tưới nước cho mấy chậu phong lan. Mái tóc ông bạc trắng như cước, nhưng đôi mắt vẫn giữ được nét tinh anh, sắc lẹm của một người từng trải qua hàng trăm trận đánh sinh tử.

An đứng lặng vài giây sau lưng ông, ngắm nhìn cách ông tỉ mẩn nâng niu từng cánh hoa lan mỏng manh bằng đôi bàn tay từng siết cò súng và ký những mệnh lệnh tác chiến. Có một sự tương phản kỳ lạ giữa dáng vẻ hiền hòa của một ông già làm vườn và những huân chương lấp lánh treo kín tường nhà phía trong. Cô chợt nhớ lời cha mình từng nói, rằng những người lính già thường mang theo hai con người sống chung trong một thân xác: một người đã từng ra lệnh, đã từng chôn giấu; và một người chỉ muốn được yên ổn tưới cây, đếm ngày tháng còn lại của đời mình. Cô không biết mình sắp đánh thức con người nào trong hai người ấy.

"Cháu chào Đại tá ạ," An khẽ lên tiếng để không làm ông giật mình.

Đại tá Hùng ngừng tay, quay lại nhìn An, đôi mắt nheo lại dưới ánh nắng mặt trời. "À, cháu gái của cậu Bách đây phải không? Cậu ấy bảo cháu làm ở Trung tâm Lưu trữ Quốc gia. Công việc có vất vả không cháu?"

"Dạ, cũng có những cái thú vị riêng của nó ạ," An lễ phép đáp, bước tới giúp ông đỡ chiếc gáo dừa. "Cháu làm về phân loại tài liệu lịch sử. Thực ra hôm nay cháu đến thăm bác, ngoài việc hỏi thăm sức khỏe, cháu cũng có một việc nhỏ muốn nhờ bác cựu trào chỉ giáo."

Đại tá Hùng mỉm cười hiền từ, ra hiệu cho An ngồi xuống bộ bàn ghế đá dưới gốc cây bàng. "Cứ hỏi đi. Bác già rồi, trí nhớ lúc nhớ lúc quên, nhưng những chuyện ngày xưa ở chiến trường thì đôi khi lại nhớ rõ từng cái gốc cây, ngọn cỏ."

An hít một hơi thật sâu, lấy từ trong túi xách ra tờ giấy có vẽ lại vệt mực đen và những ký tự "Đ-a-n T-r-ầ-m". Cô cẩn thận đặt nó lên mặt bàn đá, ngay trước mặt vị cựu chỉ huy.

"Thưa bác, trong đợt giải mật tài liệu vừa rồi của Quân khu V năm 1968, cháu vô tình phát hiện ra một địa danh bị bôi đen bằng loại mực tình báo chuyên dụng. Qua phân tích, cháu đọc được cái tên bên dưới là Đan Trầm. Tọa độ của nó nằm ở một thung lũng hẹp thuộc Bắc Tây Nguyên. Bác từng phụ trách tác chiến và hậu cần ở khu vực đó, bác có bao giờ nghe đến cái tên Đan Trầm không ạ?"

Chỉ trong một cái chớp mắt, nụ cười hiền hậu trên môi Đại tá Hùng đông cứng lại. Ánh mắt tinh anh của ông chợt lóe lên một tia kinh ngạc tột độ, rồi lập tức biến thành một sự lạnh lẽo đáng sợ.

Ông vươn tay, chộp lấy tờ giấy trên bàn với một tốc độ mà người ta khó có thể ngờ ở một ông lão ngoài tám mươi, vò nát nó trong lòng bàn tay đầy những vết sẹo.

"Cháu lấy thứ này ở đâu ra?" Giọng ông khàn đặc, không còn chút âm sắc ấm áp nào. "Ai cho phép cháu điều tra về tọa độ này?"

"Dạ... cháu chỉ tình cờ phát hiện trong quá trình phân loại bản đồ thôi ạ," An giật mình trước phản ứng thái quá của ông lão, nhưng vẫn cố giữ bình tĩnh. "Cháu đã tra cứu toàn bộ hồ sơ địa chí, nhưng không có một dòng nào nhắc đến Đan Trầm, cứ như thể nó chưa từng tồn tại trên cõi đời này vậy. Tại sao một ngôi làng lại bị xóa sổ một cách tàn nhẫn đến thế thưa bác? Họ đã làm gì sai?"

"Im miệng!" Đại tá Hùng đập mạnh tay xuống bàn đá, tiếng quát vang lên dội vào bức tường rào. Huyết áp của ông dường như đang tăng vọt, những đường gân xanh nổi hằn trên trán. "Cháu thì biết cái gì về sự tàn nhẫn? Chiến tranh không phải là một cuốn tiểu thuyết lãng mạn để cháu ngồi trong phòng điều hòa mà thỏa mãn sự tò mò. Có những thứ không được phép bới móc lên, bởi vì cái giá phải trả cho sự thật đó quá đắt!"

Bà y tá từ trong nhà hốt hoảng chạy ra khi nghe thấy tiếng quát. "Ông Hùng! Xin ông bình tĩnh lại! Đã uống thuốc huyết áp chưa?"

Bà vội vã chạy đến bàn trà, với tay lấy lọ thuốc trên kệ. Trong lúc quýnh quáng, khuỷu tay bà vô tình gạt trúng một chồng sách báo cũ và vài cuốn sổ tay bọc da sờn rách đặt trên chiếc kỷ trà nhỏ bên cạnh.

"Xoảng!"

Chiếc cốc thủy tinh rơi xuống vỡ tan, kéo theo hàng loạt những cuốn sổ văng tung tóe xuống nền gạch đỏ.

An vội vàng cúi xuống nhặt giúp bà y tá. Giữa mớ giấy lộn xộn, một cuốn sổ tay nhỏ bìa da màu nâu đen bị bung gáy, mở toang ra một trang giấy ố vàng.

Đôi mắt An vốn đã được rèn luyện để lướt nhanh văn bản, lập tức bắt trọn những dòng chữ viết tay bằng bút mực đỏ chót, đậm và sắc nét như máu tươi, tương phản hoàn toàn với những trang viết bằng mực xanh nhạt nhòa xung quanh.

Trang sổ ghi ngày: "15 Tháng 4 năm 1968". Nội dung vỏn vẹn ba dòng: *"Chiến dịch Di dời X-14 chính thức khởi động.* *Mục tiêu: Giải tỏa thung lũng Đan Trầm để xây dựng Trạm tiếp vận T-9.* *Yêu cầu chỉ huy: Bảo mật cấp độ 1. Không để lại bất kỳ nhân chứng nào. Tiêu thổ hoàn toàn."*

Không để lại bất kỳ nhân chứng nào? Tiêu thổ hoàn toàn?

An cảm thấy không khí xung quanh mình như bị hút cạn. Những từ ngữ máu lạnh đó được viết ra dưới góc độ của một chiến dịch quân sự, nhắm thẳng vào một ngôi làng dân sự vô tội? Đan Trầm không phải bị giặc tàn phá, mà bị chính những người lính phe mình xóa sổ chỉ vì nó nằm trên vị trí quy hoạch của một trạm tiếp vận?

"Đưa nó đây!"

Một lực kéo giật mạnh từ phía trên. Đại tá Hùng đã đứng dậy, khuôn mặt tái nhợt vì giận dữ và đau đớn. Bằng một sức mạnh không tưởng, ông giật phăng cuốn sổ khỏi tay An, ôm chặt nó vào trước ngực như bảo vệ một sinh mạng, hơi thở gấp gáp.

"Bác... bác Hùng..." An lắp bắp, vẫn chưa thoát khỏi cơn sốc. "X-14... Không để lại nhân chứng nghĩa là sao? Các bác đã làm gì những người dân ở đó?"

"Ra khỏi nhà tôi! Ngay lập tức!" Đại tá Hùng chỉ tay về phía cổng, ánh mắt vằn lên những tia máu đỏ rực. "Cháu không biết mình đang chọc tay vào ổ kiến lửa nào đâu. Đừng bao giờ quay lại đây, và đừng bao giờ nhắc đến cái tên Đan Trầm nữa. Nó đã chết cùng với những tội lỗi của thế hệ chúng tôi rồi. Đi đi!"

Bà y tá sợ hãi đẩy An ra hướng cửa. "Cô về đi, xin cô đừng làm ông ấy kích động thêm nữa. Ông ấy có thể bị đột quỵ mất!"

Bị đẩy ra khỏi cánh cổng sắt, An đứng trân trân trên con ngõ nhỏ trải đầy hoa giấy rụng. Tiếng chốt cửa khóa lại vang lên khô khốc.

An đứng lặng giữa con ngõ ngập hoa giấy rụng, tay run run rút cuốn sổ tay công tác ra, cố gắng ghi lại bằng trí nhớ còn nóng hổi từng chi tiết vừa lướt qua trước mắt: ngày tháng viết trong sổ, nét mực đỏ, câu chữ ra lệnh, và cả phản ứng bất thường của một người từng chỉ huy cả một quân khu. Là một nhà lưu trữ, cô hiểu rõ nguyên tắc tối thiểu của nghề: một manh mối đơn lẻ, dù sắc bén đến đâu, cũng chỉ là một giả thuyết cho đến khi được đối chiếu với một nguồn độc lập khác. Cuốn sổ tay của Đại tá Hùng là nguồn thứ nhất. Cô cần tìm ra nguồn thứ hai, một người còn sống, một tấm bản đồ khác, hoặc một tài liệu nào đó không cùng xuất phát từ căn nhà phủ đầy hoa giấy này.

Thung lũng Đan Trầm. Chiến dịch X-14. Trạm tiếp vận T-9. Không để lại nhân chứng.

Bốn mảnh ghép rời rạc nhưng đủ để tạo nên một bức tranh kinh hoàng về sự khốc liệt của chiến tranh, nơi mà sinh mạng của hàng trăm con người bị nghiền nát chỉ bởi một nét bút của những người chỉ huy, và sau đó bị tẩy trắng bởi những vệt mực đen vô tình. Nam đã nói đúng, cô đang đụng vào một vùng cấm của lịch sử. Những con người liên quan đến nó vẫn còn sống, mang theo những nỗi mặc cảm tội lỗi sâu thẳm, và họ đã sử dụng mọi quyền lực, mọi thủ đoạn để bóp chết sự thật.

An nổ máy xe, phóng đi trong ánh nắng chiều chói chang của thủ đô. Cô biết, mình không thể dừng lại được nữa. Việc tìm kiếm tài liệu ở Hà Nội đã khép lại bằng sự cự tuyệt của một nhân chứng sống. Chỗ duy nhất còn có thể cất giữ câu trả lời không nằm trên giấy tờ, mà nằm dưới lớp đất đá của vùng thung lũng cấm địa kia.

Ngày mai, chuyến tàu Thống Nhất SE3 sẽ khởi hành vào lúc rạng sáng. An sẽ đi về phương Nam, tiến thẳng vào dải đất miền Trung khô cằn sỏi đá, nơi có những ngọn núi phủ đầy sương mù và một ngôi làng vô danh đang kêu gào đòi lại quyền được tồn tại trong ký ức của nhân loại. Hành trình thực sự giờ đây mới bắt đầu.