Chương 12 — Giữa Hai Đường Băng

Bản báo cáo dày ba mươi hai trang, đóng bìa cứng màu xanh nhạt, được Sái Đình Khôi đặt giữa bàn họp với một động tác chậm rãi, gần như trang trọng, như thể ông hiểu rõ trọng lượng của những gì nằm bên trong không chỉ nằm ở số trang giấy.

Phòng họp lớn tầng ba có mặt đầy đủ: Chương Bá Vọng ngồi đầu bàn, Bội Thư ngồi bên trái ông, Cồ Đắc Thịnh và một đại diện từ phòng an toàn bay của Cục Hàng không ngồi đối diện. Ánh đèn trần chiếu đều, không có gì khác biệt so với bất kỳ phòng họp nào Bội Thư từng ngồi, nhưng hôm nay cô cảm nhận rõ từng centimet khoảng cách giữa mình và cánh cửa ra vào, như một phần bản năng muốn tính toán đường thoát trong đầu, dù chẳng có gì nguy hiểm đang chờ chực ở đây.

"Tôi sẽ đọc phần kết luận chính trước, sau đó chúng ta có thể thảo luận chi tiết," Khôi nói, mở trang cuối cùng của bản báo cáo. "Nguyên nhân sự cố mất phân cách nghiêm trọng ngày mười sáu tháng trước được xác định là tổ hợp của bốn yếu tố góp phần, không có yếu tố đơn lẻ nào được xem là nguyên nhân duy nhất hoặc chủ yếu."

Ông đọc chậm, rõ ràng, từng yếu tố một: độ trễ cập nhật vị trí của hệ thống radar thứ cấp vượt quá tiêu chuẩn khuyến nghị hiện hành; việc thiếu kênh liên lạc riêng cho đội bay cấp cứu y tế dẫn đến hiện tượng chồng sóng tại thời điểm quan trọng; gió giật địa hình từ dãy Vĩnh Kỳ vượt mức dự báo của bản tin khí tượng hàng không; và cuối cùng, khoảng thời gian phản ứng của vị trí giám sát trước khi báo cáo đầy đủ bất thường cho kiểm soát viên trực chính.

"Về hành động của kiểm soát viên Kỷ Bội Thư," Khôi tiếp tục, ngẩng lên nhìn cô một thoáng trước khi đọc tiếp, "báo cáo kết luận huấn lệnh go-around được đưa ra kịp thời, đúng quy trình, phù hợp với dữ liệu sẵn có tại thời điểm quyết định. Không có vi phạm quy trình vận hành tiêu chuẩn nào được ghi nhận. Kiểm soát viên được đánh giá đã ngăn chặn thành công một tình huống có nguy cơ trở thành va chạm trên không."

Bội Thư giữ nguyên vẻ mặt, nhưng bên trong, một phần căng thẳng cô mang theo suốt nhiều tuần qua bắt đầu nới lỏng, dù chưa hoàn toàn tan biến.

Cô nhớ lại buổi làm việc đầu tiên với Khôi, câu ông nói về những người giỏi nhất không phải người không bao giờ do dự, mà là người không để sự do dự điều khiển hành động cuối cùng. Đọc lại kết luận chính thức này, cô nhận ra ông đã giữ đúng lời hứa của mình: không tô hồng, không giảm nhẹ, chỉ trình bày sự thật theo đúng những gì dữ liệu và lời khai cho phép, và để sự thật ấy tự nói lên phần còn lại.

Vọng, ngồi cạnh cô, khẽ gật đầu khi nghe đến đoạn kết luận, một cử chỉ nhỏ nhưng Bội Thư nhận ra ngay, vì cô đã làm việc dưới quyền ông đủ lâu để hiểu mỗi cái gật đầu của ông mang một sắc thái khác nhau. Cái gật đầu này, cô nghĩ, là loại gật đầu của một người vừa được gỡ bỏ một phần gánh nặng mà ông đã âm thầm mang theo từ ngày ký vào biểu mẫu đình chỉ, tại chính văn phòng ông, tuần đầu tiên sau sự cố.

"Tuy nhiên," Khôi nói tiếp, và Bội Thư nhận ra mình đang nín thở chờ chữ tiếp theo, "báo cáo cũng khuyến nghị bổ sung một số biện pháp trước khi kiểm soát viên quay lại trực ca không giám sát, dựa trên đánh giá tổng hợp từ hồ sơ tâm lý và ý kiến từ đội ngũ trực tiếp làm việc cùng."

Ông liệt kê: hoàn tất toàn bộ ba phiên đánh giá tâm lý bắt buộc, có thêm hai tuần trực ca có giám sát trực tiếp trước khi được công nhận đủ điều kiện trực độc lập, và một buổi đánh giá lại sau ba tháng kể từ ngày quay lại, nhằm theo dõi quá trình thích nghi dài hạn.

"Ba tháng," Bội Thư nói, câu đầu tiên cô lên tiếng kể từ khi cuộc họp bắt đầu. "Sau khi tôi đã quay lại trực chính thức?"

"Đúng vậy," Khôi xác nhận. "Không phải để nghi ngờ cô, kiểm soát viên Kỷ. Chúng tôi áp dụng quy trình theo dõi dài hạn này cho tất cả các trường hợp tương tự trong ba năm gần đây, không riêng gì cô. Kinh nghiệm cho thấy vấn đề, nếu có, thường xuất hiện rõ ràng hơn sau vài tháng, khi cảm giác thận trọng ban đầu đã phai nhạt, chứ không phải trong những ngày đầu tiên khi mọi người, kể cả chính người trong cuộc, đều đang cố gắng chứng minh mình ổn."

Bội Thư gật đầu, câu trả lời của Khôi làm cô nhớ lại chính lời Khoát đã nói trong phòng giao ban tuần trước, gần như nguyên văn, dù hai người chưa từng gặp nhau.

Đại diện Cục Hàng không, một người phụ nữ lớn tuổi im lặng suốt từ đầu cuộc họp, lên tiếng lần đầu tiên. "Tôi muốn bổ sung một điểm về khía cạnh hạ tầng. Báo cáo này sẽ được gửi kèm khuyến nghị chính thức đề nghị ưu tiên xem xét ngân sách nâng cấp radar thứ cấp tại Trà Sơn trong kỳ phân bổ gần nhất, dựa trên mức độ nghiêm trọng của sự cố và bằng chứng đã có từ trước về độ trễ hệ thống."

Thịnh, ngồi im từ đầu buổi họp, ngẩng lên, một tia hy vọng thoáng qua gương mặt vốn đã quen với việc kiềm chế cảm xúc trước những cuộc họp như thế này. "Khuyến nghị chính thức từ Cục sẽ có trọng lượng khác hẳn so với đề xuất nội bộ của cảng vụ."

"Đúng vậy," người phụ nữ nói. "Nhưng tôi cũng phải nói thẳng, khuyến nghị không đồng nghĩa với phê duyệt ngân sách ngay lập tức. Nó chỉ là một tiếng nói có trọng lượng hơn trong quá trình đấu thầu và phân bổ vốn vẫn phải tuân theo quy trình hiện hành."

Thịnh gật đầu, không tỏ ra thất vọng, chỉ như một người đã quen đón nhận từng bước tiến nhỏ thay vì chờ đợi một phép màu tức thời. "Một tiếng nói có trọng lượng hơn cũng đáng giá. Tôi sẽ đưa nó vào hồ sơ trình ủy ban đầu tư kỳ tới."

Cuộc họp kéo dài thêm nửa giờ, xoay quanh các chi tiết kỹ thuật của báo cáo, những câu hỏi làm rõ từ phía Vọng về lịch trình cụ thể cho hai tuần giám sát, và một vài điều chỉnh câu chữ trong bản dự thảo cuối cùng trước khi ký xác nhận.

Có một đoạn tranh luận ngắn về việc liệu khoảng thời gian phản ứng của Bách trước khi báo cáo đầy đủ có nên được ghi là "yếu tố góp phần" hay chỉ là "yếu tố quan sát được, không ảnh hưởng đáng kể đến kết quả cuối cùng". Bội Thư lên tiếng, đề nghị giữ nguyên cách diễn đạt nhẹ nhàng hơn.

"Cậu ấy còn rất trẻ trong nghề," cô nói. "Nếu ghi là yếu tố góp phần chính thức, điều đó có thể ảnh hưởng đến hồ sơ đào tạo của cậu ấy về sau, trong khi bản chất vấn đề là một phản xạ hoàn toàn có thể huấn luyện lại được, không phải một khiếm khuyết cố định."

Khôi cân nhắc một lúc, rồi đồng ý điều chỉnh câu chữ, ghi chú thêm rằng khoảng thời gian phản ứng nằm trong biên độ chấp nhận được đối với học viên ở giai đoạn đào tạo hiện tại, kèm khuyến nghị tiếp tục huấn luyện kỹ năng báo cáo nhanh. Bội Thư cảm thấy nhẹ nhõm khi thấy đề nghị của mình được ghi nhận, không phải vì cô muốn che giấu điều gì, mà vì cô hiểu rõ hơn ai hết, một dòng chữ trong hồ sơ chính thức có thể đi theo một người trẻ suốt nhiều năm sự nghiệp, theo cách mà người viết ra nó đôi khi không lường trước được.

Khi cuộc họp kết thúc, mọi người lần lượt rời phòng, chỉ còn lại Bội Thư và Khôi, ông đang thu dọn tài liệu vào cặp da cũ.

"Kiểm soát viên Kỷ," ông nói, không ngẩng lên, "tôi có một câu hỏi cuối, không nằm trong phạm vi báo cáo chính thức."

"Ông hỏi đi."

"Cô có định làm gì với hồ sơ cũ, vụ việc tám năm trước, mà cô đã kể với tôi một phần trong buổi làm việc đầu tiên?"

Bội Thư im lặng một lúc, nhìn Khôi đóng cặp tài liệu lại, chờ đợi câu trả lời của cô mà không hề tỏ ra sốt ruột.

"Tôi đang nghĩ," cô nói. "Tôi chưa quyết định."

"Tôi sẽ không thúc giục cô," Khôi nói, đứng dậy, khoác cặp lên vai. "Nhưng tôi muốn cô biết, nếu cô quyết định bổ sung thông tin vào hồ sơ lưu trữ, dù đã tám năm, quy trình vẫn cho phép điều đó, dưới hình thức một bản khai bổ sung tự nguyện. Nó sẽ không thay đổi kết luận đã có, vì kết luận đó đã được xác lập dựa trên toàn bộ bằng chứng kỹ thuật, không chỉ lời khai nhân chứng. Nhưng nó có thể là điều cô cần làm, không phải cho hồ sơ, mà cho chính cô."

Ông rời khỏi phòng, để Bội Thư ngồi lại một mình bên bàn họp trống, bản báo cáo bìa xanh nhạt vẫn còn để lại một bản sao trước mặt cô, trang cuối cùng mở ra đúng đoạn kết luận về hành động của cô trong vụ near-miss — dòng chữ khẳng định cô đã làm đúng, đã ngăn chặn thành công một thảm họa tiềm tàng, được in bằng font chữ trang trọng, chính thức, không thể chối cãi.

Nhưng khi cô gấp bản báo cáo lại, điều đọng lại trong đầu cô không phải dòng chữ khẳng định ấy, mà là câu hỏi cuối cùng của Khôi, vẫn còn treo lơ lửng trong không khí căn phòng đã vắng người: cô có định làm gì với hồ sơ cũ hay không, và cô biết, dù chưa có câu trả lời ngay lúc này, rằng câu hỏi đó sẽ không để cô yên cho đến khi cô thực sự đối diện với nó.