Chương 24 — Người Vẽ Bản Đồ Của Những Con Đường Đã Mất

Ông Tuyền đứng trước micro, đôi tay ông đặt lên bục phát biểu để giữ thăng bằng, mất một lúc lâu mới có thể cất lời, giọng ông run rẩy vì xúc động lẫn tuổi tác.

"Kính thưa quý vị," ông bắt đầu, giọng ông vỡ ra ở những từ đầu tiên, nhưng rồi dần lấy lại được sự vững vàng. "Tôi là Quách Văn Tuyền, năm nay bảy mươi tám tuổi. Ba mươi năm trước, tôi là người trực tiếp đo đạc, khảo sát, và vẽ nên tấm bản đồ hiện trạng Xóm Vạn Đăng mà quý vị vừa nhìn thấy trên màn hình. Và cũng chính tôi, sau đó, là người đã vẽ lại tấm bản đồ khác, xóa bỏ hoàn toàn xóm chài ấy khỏi hồ sơ quy hoạch chính thức của thành phố."

Cả hội trường im phăng phắc, không một tiếng động, mọi ánh mắt đều dồn về phía ông già nhỏ bé đang đứng trên bục phát biểu.

"Tôi làm điều đó theo lệnh trực tiếp của ông Diệp Khắc Bổn, khi đó là Phó Trưởng ban Quản lý Quỹ đất thành phố," ông tiếp tục, giọng ông giờ đã chắc chắn hơn, như thể mỗi lời nói ra lại giúp ông trút bỏ thêm một phần gánh nặng đã đè lên vai suốt ba mươi năm. "Ông ta đe dọa sẽ đuổi việc tôi, hủy hoại tương lai của tôi, và ngầm ám chỉ sẽ gây khó khăn cho gia đình tôi, cụ thể là em gái tôi, nếu tôi không tuân theo. Tôi đã sợ hãi, đã yếu đuối, và tôi đã làm theo. Tôi xin lỗi, xin lỗi tất cả những gia đình đã từng sống ở Vạn Đăng, xin lỗi vì sự im lặng hèn nhát của tôi suốt ba mươi năm qua đã khiến sự thật này không được biết đến sớm hơn."

Giọng ông nghẹn lại, nhưng ông vẫn kiên trì nói tiếp, kể lại chi tiết quá trình ông bị ép buộc, cách ông đã lén giữ lại tấm bản đồ gốc như một hành động phản kháng âm thầm duy nhất ông có thể làm được vào thời điểm đó. Ông giơ cao tấm bản đồ đã được tháo ra khỏi ống nhựa, trải rộng để cả hội trường có thể nhìn thấy, ánh đèn sân khấu chiếu rọi lên những nét vẽ đã phai màu nhưng vẫn còn nguyên vẹn sau ba mươi năm.

"Đây là bằng chứng," ông nói, giọng ông giờ đã vang lên đầy quyết tâm. "Đây là Xóm Vạn Đăng thật sự, với hai trăm nóc nhà, với ngôi miếu, với bến đò, với cây đa mà giờ đây vẫn còn đứng đó, chờ đợi. Tôi mong quý vị, và cả ông Bình," ông quay sang nhìn thẳng về phía bàn của Tập đoàn Hải Nguyên, "hãy nhìn nhận sự thật này một cách công bằng, không phải để trừng phạt ai, mà để những người đã mất mát được công nhận, được tôn trọng."

Một tràng vỗ tay rời rạc vang lên từ phía khán giả, rồi lan rộng dần thành một tràng vỗ tay lớn, kéo dài, xen lẫn tiếng nấc nghẹn ngào của không ít người trong hội trường. Vân Khuê ngồi ở hàng ghế, nước mắt cô lăn dài không kìm được, tự hào và xúc động đến nghẹt thở khi nhìn ông nội mình đứng vững trên bục phát biểu, hoàn thành điều mà ông đã sợ hãi né tránh suốt cả một đời người.

Nhưng ngay khi tiếng vỗ tay chưa kịp lắng xuống, một sự xáo động bất ngờ xảy ra ở cửa chính hội trường. Một chiếc xe lăn được đẩy vào, trên đó là một ông già gầy gò, tóc bạc trắng, gương mặt hằn sâu những nếp nhăn của tuổi tác và bệnh tật, được một người phụ nữ trung niên mặc đồng phục y tá đẩy vào giữa những ánh mắt kinh ngạc của cả hội trường.

"Bố," ông Diệp Nhật Bình đứng bật dậy khỏi ghế, gương mặt ông biến sắc, rõ ràng đây là điều nằm ngoài kế hoạch của ông. "Bố đến đây làm gì? Sức khỏe của bố..."

"Để bố nói," ông Diệp Khắc Bổn cắt ngang lời con trai, giọng ông tuy yếu ớt vì tuổi già và bệnh tật nhưng vẫn còn mang dáng dấp uy quyền của một người từng có địa vị. Ông ra hiệu cho y tá đẩy xe lăn của mình đến gần khu vực trung tâm hội trường, đối diện với bục phát biểu nơi ông Tuyền vẫn đang đứng, hai người đàn ông, giờ đây đều đã là những ông già tóc bạc, nhìn nhau lần đầu tiên sau gần ba mươi năm.

Cả hội trường nín thở theo dõi khoảnh khắc ấy, không ai dám lên tiếng, kể cả người dẫn chương trình cũng đứng lặng, không biết nên can thiệp hay để mọi việc diễn ra tự nhiên.

"Tuyền," ông Bổn nói, giọng ông khàn đặc, "ông vẫn còn nhớ tôi."

"Làm sao tôi quên được," ông Tuyền đáp, giọng ông không hề run sợ như Vân Khuê lo ngại, mà ngược lại, mang một sự bình thản lạ thường, như thể ba mươi năm chờ đợi khoảnh khắc này đã giúp ông chuẩn bị đủ can đảm để đối diện. "Ông đã lấy đi của tôi nhiều thứ, ông Bổn ạ — lấy đi lòng tự trọng của tôi, lấy đi cả tuổi thanh xuân mà lẽ ra tôi có thể sống thật với chính mình."

Ông Bổn im lặng một lúc lâu, đôi mắt già nua của ông nhìn xuống tấm bản đồ vẫn còn trải trên bục phát biểu, một biểu cảm phức tạp thoáng qua trên gương mặt hằn sâu nếp nhăn — không hẳn là hối hận, nhưng cũng không còn là sự lạnh lùng, toan tính như Vân Khuê từng hình dung về con người này qua những lời kể.

"Tôi đã già rồi, Tuyền ạ," ông nói, giọng ông chậm rãi. "Bác sĩ nói tôi không còn sống được bao lâu nữa. Tôi đến đây hôm nay, không phải để bảo vệ những gì tôi đã làm ba mươi năm trước, mà để nói rằng, tôi biết mình đã sai. Ngày đó, tôi chỉ nghĩ đến lợi ích, đến quyền lực, đến việc bảo vệ vị trí của mình. Tôi đã coi thường mạng sống, sinh kế của hai trăm gia đình như những con số vô nghĩa trên giấy tờ. Tôi không mong ông tha thứ cho tôi, tôi chỉ mong, trước khi nhắm mắt, tôi có thể góp một phần nhỏ để sửa lại phần nào những gì mình đã gây ra."

Câu nói ấy khiến cả hội trường lặng đi trong sững sờ. Ông Diệp Nhật Bình đứng chết lặng bên cạnh cha mình, gương mặt ông trắng bệch, rõ ràng không ngờ cha mình lại có mặt ở đây, càng không ngờ ông lại nói ra những lời như vậy trước bao nhiêu ống kính, bao nhiêu ánh mắt của công chúng.

"Bố," ông Bình lắp bắp, "bố không cần phải..."

"Con để bố nói hết," ông Bổn ngắt lời con trai, giọng ông kiên quyết dù đã yếu đi nhiều. "Bố biết, con đã xây dựng cả sự nghiệp trên nền tảng khu đất này, và bố hiểu con sợ mất tất cả nếu sự thật này được công nhận. Nhưng con trai, một sự nghiệp xây trên sự dối trá và nỗi đau của người khác, sớm muộn cũng sẽ sụp đổ, chỉ là thời gian mà thôi. Bố không muốn con phải sống với cùng một gánh nặng mà bố đã phải mang suốt bằng ấy năm."

Vân Khuê ngồi lặng, chứng kiến toàn bộ khoảnh khắc ấy với một cảm giác choáng váng xen lẫn niềm hy vọng mãnh liệt. Cô không ngờ, chính người đàn ông từng là nguồn cơn của mọi đau khổ, giờ đây, ở những giây phút cuối đời, lại trở thành người góp phần mở ra cánh cửa cho sự thật được công nhận một cách trọn vẹn nhất.

Ông Bổn quay sang nhìn về phía vị đại diện Ủy ban Nhân dân thành phố đang ngồi trên bục chủ tọa, giọng ông tuy yếu nhưng vẫn đủ vang trong không gian im lặng của hội trường. "Tôi xin chính thức xác nhận trước quý vị và trước pháp luật, toàn bộ quá trình thu hồi đất Xóm Vạn Đăng năm 1994 là sai trái, hồ sơ đã bị tôi ra lệnh chỉnh sửa, tiêu hủy để che giấu việc đền bù không thỏa đáng cho các hộ dân. Tôi sẵn sàng chịu trách nhiệm trước pháp luật về những gì mình đã gây ra, dù muộn màng, dù có thể đã quá thời hiệu xử lý theo quy định. Tôi chỉ mong, sự thừa nhận này sẽ giúp thành phố có đủ căn cứ để xem xét lại một cách công bằng nguồn gốc khu đất, và có phương án bồi thường, tưởng niệm xứng đáng cho những gia đình đã chịu thiệt thòi."

Lời xác nhận công khai ấy, phát ra từ chính người từng là kiến trúc sư của toàn bộ âm mưu, mang một sức nặng pháp lý và đạo đức mà không một bằng chứng giấy tờ nào có thể sánh được. Cả hội trường một lần nữa vỡ òa, nhưng lần này là những tiếng xì xào bàn tán đầy phấn khích, xen lẫn tiếng vỗ tay rải rác của những người không kìm được cảm xúc.

Đại diện Ủy ban Nhân dân thành phố, gương mặt ông cũng không giấu được sự bất ngờ trước diễn biến này, vội hội ý nhanh với các thành viên hội đồng thẩm định, rồi tuyên bố tạm ngừng buổi tham vấn trong mười lăm phút để hội đồng có thời gian trao đổi về những tình tiết mới vừa phát sinh — một lời thừa nhận công khai, trực tiếp từ chính người từng nắm quyền quyết định ba mươi năm trước, là điều không ai trong hội đồng có thể lường trước được khi bước vào phòng họp sáng hôm đó.

Trong khoảng thời gian tạm nghỉ, ông Diệp Nhật Bình đứng lặng bên cạnh xe lăn của cha mình, không nói được lời nào, gương mặt ông đầy những cảm xúc lẫn lộn mà Vân Khuê không thể đọc hết được — có lẽ là sự tức giận vì kế hoạch bị phá vỡ, nhưng cũng có thể, đâu đó, là một sự nhẹ nhõm mà chính ông cũng chưa dám thừa nhận, khi gánh nặng bí mật gia đình cuối cùng cũng được đặt xuống.

Vân Khuê len lỏi qua đám đông đang xôn xao, đến bên cạnh ông nội mình, đỡ lấy cánh tay đang run rẩy vì kiệt sức của ông. "Ông làm được rồi," cô thì thầm, nước mắt vẫn chưa ngừng rơi. "Ông đã làm được rồi, ông ơi."

Ông Tuyền nhìn cô, đôi mắt ông đỏ hoe nhưng ánh lên một sự thanh thản mà Vân Khuê chưa từng thấy trên gương mặt ông suốt hai mươi sáu năm qua. "Cảm ơn con," ông nói, giọng ông khẽ khàng. "Nếu không có con, ông sẽ không bao giờ có đủ can đảm để đứng ở đây hôm nay."

Duy Khánh cũng bước đến, siết chặt vai ông Tuyền một cách trân trọng, trong khi ông Lâm và bà Bích Nguyên vội vã chạy đến từ hàng ghế gia đình, cả nhà ôm lấy nhau giữa sự chứng kiến của hàng trăm người xa lạ, không ai còn bận tâm đến những ống kính đang hướng về phía mình, chỉ có niềm hạnh phúc vỡ òa sau một hành trình dài đằng đẵng.