Chương 3

2. Khoản đầu tư đầu tiên Chín năm trước... Cũng tại một chiếc bàn họp như thế này, Chu Đình Sơn đã đẩy một bản thỏa thuận đầu tư đến trước mặt tôi. Chiếc bàn năm ấy không dài như bây giờ. Mặt bàn bị tróc mất một mảng sơn, chân bàn bên phải còn phải kê bằng hai miếng bìa carton gấp lại. Ngoài cửa sổ là khu nhà xưởng cũ chờ giải tỏa. Mỗi khi gió thổi qua, mái tôn lại phát ra những tiếng kêu ken két. Khi đó tôi hai mươi sáu tuổi. Trong tài khoản chỉ còn đúng 113.000 tệ. Trong số đó... 80.000 tệ là tiền chuẩn bị thanh toán cho nhà cung cấp động cơ. 20.000 tệ dùng để trả lương tháng sau. Còn lại 13.000 tệ, ngay cả tiền thuê văn phòng và kho hàng cũng không đủ. Chiếc máy mẫu đầu tiên đặt sát góc tường. Vỏ máy được ghép từ ba loại nhựa khác màu. Chỗ nối của bình chứa nước còn dán một vòng băng keo trong suốt. Mỗi lần khởi động khoảng mười phút, nước sẽ từ từ rỉ ra dưới đáy máy. Trong vòng một tháng... Tôi đã gặp mười bảy nhà đầu tư. Có người hỏi tôi:
"Một cô gái thì làm phần cứng để làm gì?"
Có người cười nhạt:
"Thiết bị vệ sinh công nghiệp thì có gì là công nghệ. Cứ tìm một nhà máy gia công rồi dán thương hiệu là được."
Lại có người nghe xong kế hoạch, chỉ hỏi đúng một câu:
"Cô có muốn từ bỏ sản phẩm này, sang công ty chúng tôi làm quản lý chuyên nghiệp không?"
Nhà đầu tư cuối cùng ban đầu đã đồng ý rót 2 triệu tệ. Nhưng đúng một ngày trước khi ký hợp đồng... Trợ lý của ông ta gọi điện tới.
"Dự án có rủi ro quá lớn, nội bộ không thông qua."
Sau khi cúp máy... Tôi ngồi rất lâu trước cửa kho. Lão Hàn, kỹ sư của công ty, đứng sau cửa cuốn hỏi vọng ra.
"Tổng giám đốc Trình, ngày mai còn lắp máy nữa không?"
Trong kho còn 27 chiếc máy vẫn chưa hoàn thiện. Nếu không thanh toán tiền hàng... Nhà máy sản xuất động cơ sẽ không giao nốt số linh kiện còn lại. Nếu dây chuyền dừng lại... Lô hàng đầu tiên phải giao cho khách dùng thử sau ba tháng sẽ vĩnh viễn không kịp tiến độ. Tôi chỉ đáp một chữ. Nhưng thật ra lúc ấy... Ngay cả ngày mai phải kiếm tiền ở đâu, tôi cũng không biết. Chu Đình Sơn đến vào chiều hôm sau. Người giới thiệu chúng tôi quen biết là một nhà cung cấp của công ty cũ nơi tôi từng làm việc. Ông ấy chỉ nói:
"Có một ông chủ làm trong ngành sản xuất truyền thống muốn gặp cô."
"Nhưng đừng hy vọng quá nhiều."
Khi bước vào kho, Chu Đình Sơn không mang theo trợ lý. Ông ta đi vòng quanh chiếc máy mẫu hai lượt. Rồi ngồi xổm xuống, đưa tay chạm vào vũng nước dưới sàn.
"Bị rò nước à?"
"Kết cấu chống rò chưa ổn, chúng tôi đang sửa."
"Bán bao nhiêu?"
"Sau khi sản xuất hàng loạt, bản gia dụng dự kiến giá 2.600 tệ, bản thương mại 12.000 tệ."
"Dựa vào đâu mà cô tin sẽ có người mua?"
Tôi mở cho ông ta xem những đoạn video khách hàng dùng thử sản phẩm. Trong đoạn video, chiếc máy phát ra tiếng ồn rất lớn, khi đổi hướng cũng khá vụng về. Nhưng sau khi trung tâm thương mại đóng cửa, nó có thể hoàn thành công việc vốn cần hai nhân viên vệ sinh trong vòng chỉ bốn mươi phút. Chu Đình Sơn không nghe tôi nói về quy mô thị trường, cũng không hỏi liệu năm năm nữa công ty có thể niêm yết hay không. Ông chỉ hỏi tôi ba câu.
"Một chiếc máy có giá thành linh kiện là bao nhiêu?"
"Bộ phận nào dễ hỏng nhất?"
"Nếu chỉ được giữ lại một tính năng duy nhất, cô sẽ giữ tính năng nào?"
Hai câu đầu, tôi dùng bảng số liệu để trả lời. Đến câu cuối, tôi đáp:
"Làm sạch sát mép tường."
Ông hơi bất ngờ.
"Không phải chức năng tự động lập lộ trình sao?"
"Dù chức năng tự động lập lộ trình có hoàn hảo đến đâu, chỉ cần sát chân tường vẫn còn sót lại một vòng bụi, khách hàng sẽ luôn cho rằng máy chưa lau sạch."
Chu Đình Sơn nhìn tôi vài giây. Sau đó, ông bảo lão Hàn khởi động chiếc máy. Chiếc máy mẫu vừa chạy được hai mét thì bàn chải bên phải đã bị kẹt. Lão Hàn lập tức ngồi xuống tháo ra. Tôi đứng bên cạnh, mặt nóng bừng. Đó là lần duy nhất tôi muốn đá tung chiếc máy ấy. Thế nhưng Chu Đình Sơn lại cởi áo khoác, ngồi xổm xuống cạnh lão Hàn quan sát một lúc.
"Là do bàn chải hay do mặt sàn?"
"Nền xi măng ở đây không bằng phẳng, kết cấu của bàn chải cũng chưa đủ ổn định."
"Sửa được chứ?"
"Mất bao lâu?"
"Hai mươi mốt ngày."
"Cần bao nhiêu tiền?"
"Giai đoạn đầu cần ba triệu tệ."
Ông đứng dậy, phủi lớp bụi trên quần.
"Ba triệu không đủ."
Tôi còn tưởng ông định từ chối. Không ngờ ông lại nói:
"Làm phần cứng mà trong tay không có đủ tiền mặt để cầm cự ít nhất sáu tháng thì chỉ cần đợt hàng đầu tiên bị trả lại là công ty sẽ sụp. Cô làm lại bảng dự toán đi, ngày mai mang đến gặp tôi."
Hôm sau, tôi mang bản dự toán 5,8 triệu tệ đến công ty ông. Đọc xong, ông đánh dấu hỏi vào vài khoản.
"Tại sao chi phí làm khuôn lại thấp như vậy?"
"Vì sao không có quỹ dự phòng bảo hành?"
"Chi phí mở rộng kênh phân phối này có phải đang tính theo kịch bản lý tưởng nhất không?"
Tôi ngồi tính toán lại đến chín giờ tối. Con số cuối cùng là 7,2 triệu tệ. Chu Đình Sơn đầu tư 5 triệu tệ, đổi lấy 40% cổ phần của công ty. 2,2 triệu tệ còn lại, ông lấy danh nghĩa cá nhân cho công ty vay, ba năm không tính lãi. Trước khi ký hợp đồng, ông chỉ bổ sung duy nhất một điều kiện.
"Sản phẩm và việc điều hành do cô toàn quyền phụ trách. Nhưng tài chính nhất định phải có người quản."
"Ngài không cử người quản lý mảng sản phẩm sao?"
Ông đáp rất thẳng thắn:
"Tôi không hiểu."
"Tôi bỏ tiền không có nghĩa là chuyện gì tôi cũng hiểu. Cô hiểu hơn tôi thì người quyết định phải là cô."
Khoảnh khắc ấy, lần đầu tiên tôi tin rằng công ty này thật sự có thể tồn tại. Ngày tiền được chuyển vào tài khoản đã quá giờ làm việc của ngân hàng. Tôi ngồi trước màn hình Internet Banking, bấm làm mới hơn mười lần. Khi 5 triệu tệ hiện lên trong tài khoản công ty, việc đầu tiên tôi làm là chuyển 800.000 tệ cho nhà cung cấp động cơ. Sau đó thanh toán toàn bộ số lương còn nợ nhân viên. Cuối cùng, tôi gọi điện cho Chu Đình Sơn. Ông nói đang ăn cơm, có chuyện gì thì để mai hẵng nói. Nhưng tôi vẫn cầm điện thoại, nói ra câu mà mình đã giấu trong lòng.
"Tổng giám đốc Chu, ân tình này... cả đời tôi cũng không quên."
Đầu dây bên kia im lặng một lúc.
"Hãy điều hành công ty cho thật tốt."
"Như vậy còn có ý nghĩa hơn việc cứ mãi nhớ ơn tôi."
Suốt nhiều năm sau đó, tôi vẫn luôn nghĩ câu nói ấy có nghĩa là ông không cần tôi báo đáp. Đến tận hôm nay tôi mới hiểu. Ông chỉ đơn giản là kéo dài thời hạn trả món nợ ấy... lâu hơn rất nhiều so với những gì tôi từng nghĩ.