Chương 3 — Người Nối Mạch Dưới Đáy Biển

Tọa Độ Trên Màn Hình OTDR

Sáu giờ sáng, mặt trời chưa lên nhưng bầu trời phía đông đã ngả sang màu xám tro, thứ ánh sáng lờ mờ đủ để Vạn Lý tắt bớt đèn pha boong. Tàu đã đến khu vực tọa độ sơ bộ, giảm tốc còn ba knot, rẽ những đường lượn chậm rãi trong khi Bằng theo dõi màn hình sonar quét đáy biển.

Trong phòng điều khiển ROV, không gian chật hẹp sực mùi cà phê hòa tan pha vội, Sơn đứng sau lưng Bằng, mắt dán vào hai màn hình cùng lúc: một hiển thị hình ảnh camera trực tiếp từ ROV đang lặn xuống, một hiển thị bản đồ địa hình đáy biển được dựng lại theo thời gian thực từ dữ liệu sonar đa tia.

"Độ sâu hiện tại tám mươi hai mét." Bằng đọc số liệu, tay điều khiển hai cần joystick nhịp nhàng như một nhạc công quen thuộc với nhạc cụ của mình. "Còn khoảng bốn trăm mét nữa tới điểm OTDR ước tính."

Minh Thư đứng ở góc phòng, cố gắng theo kịp từng bước của quy trình mà cô chỉ mới biết qua sách vở. Cô ghi chép vào một cuốn sổ tay, dù biết mọi dữ liệu đều đã được lưu tự động, chỉ vì cần một việc gì đó để giữ tay mình bận rộn.

"Sao không thả ROV thẳng xuống điểm OTDR luôn mà phải dò dần từ xa vậy anh?" Thư hỏi, cố không để câu hỏi nghe như một lời chất vấn.

"Vì nếu chỉ tin vào một con số duy nhất, mình có thể bỏ lỡ toàn bộ bối cảnh xung quanh nó." Sơn trả lời mà không quay đầu lại, mắt vẫn dán vào màn hình. "OTDR cho biết khoảng cách theo chiều dài sợi cáp, không cho biết địa hình đáy biển ở đó ra sao, có đá ngầm không, có xác lưới đánh cá mắc lại không, dòng chảy mạnh hay yếu. Dò dần từ xa giúp mình dựng được bức tranh đầy đủ trước khi tiếp cận điểm đứt thật sự."

"Giống như đọc bối cảnh trước khi đọc kết luận." Thư lẩm bẩm, ghi lại câu đó vào sổ.

"Đúng vậy." Sơn khẽ gật đầu, và trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, khóe miệng anh nhếch lên gần như một nụ cười, thứ biểu cảm hiếm hoi kể từ khi tàu rời cảng.

Trên màn hình camera, ánh đèn ROV rọi vào một vùng đáy biển toàn cát mịn xen kẽ những mỏm đá lởm chởm, lác đác vài cụm san hô đen phát triển chậm chạp trong bóng tối vĩnh viễn. Một đàn cá nhỏ lóe sáng lướt qua ống kính rồi biến mất.

"Tám trăm mét." Bằng thông báo. "Bắt đầu thấy đường cáp."

Một sợi dây đen, đường kính bằng cổ tay người lớn, nằm vắt qua nền cát, một phần bị vùi trong lớp trầm tích mỏng, phần khác lộ thiên, phủ một lớp rêu biển mờ nhạt cho thấy nó đã nằm ở đó nhiều năm mà không có sự cố nào. ROV men theo đường cáp, tốc độ chậm lại còn nửa knot.

"Chú ý địa hình phía trước." Sơn nói, giọng bỗng trở nên sắc hơn. "Nền đáy đang dốc lên, có thể là rìa một dải đá ngầm."

Bằng giảm tốc ROV thêm, camera lia rộng ra để quan sát toàn cảnh. Địa hình quả nhiên biến đổi: những phiến đá xám xếp chồng lên nhau như bậc thang khổng lồ, một vài phiến có dấu vết sạt lở gần đây, để lộ mặt đá còn tươi màu chưa kịp phủ rêu.

"Đây có thể là nguyên nhân." Sơn nhích lại gần màn hình hơn. "Một vụ sạt lở nhỏ, đá lăn xuống đè lên cáp, hoặc kéo nó qua một cạnh sắc. Cho ROV tiến chậm thêm, giữ khoảng cách an toàn với vách đá."

Ba phút sau, ống kính ROV bắt được hình ảnh mà cả phòng điều khiển đang chờ đợi và đồng thời không muốn thấy: đoạn cáp bị đứt hoàn toàn, hai đầu tách rời nhau khoảng bốn mét, nằm vắt qua một phiến đá mới sạt, lớp vỏ bảo vệ bên ngoài bị nghiền nát, để lộ lõi thép gia cường bên trong bị bẻ cong theo nhiều hướng khác nhau.

"Ghi lại tọa độ chính xác." Sơn ra lệnh, giọng không còn chút do dự nào, tất cả bản năng nghề nghiệp của một người từng lặn hàng trăm ca đứt cáp trước đây trở lại trong từng câu nói. "Zoom vào mặt cắt hai đầu cáp."

Bằng thao tác, hình ảnh phóng to. Mặt cắt cho thấy các sợi quang bên trong không đứt gọn như bị cắt bởi vật sắc, mà bị kéo giãn rồi gãy, dấu hiệu điển hình của một lực nghiền từ từ chứ không phải một cú va chạm tức thời.

"Đá đè lên từ từ, không phải rơi mạnh một lần." Sơn phân tích, tay chỉ vào màn hình dù không ai trong phòng cần lời giải thích thêm. "Có thể là một vụ sạt lở chậm, kéo dài vài giờ hoặc vài ngày, cho đến khi trọng lượng đủ lớn để nghiền đứt hoàn toàn."

"Vậy có nghĩa là khu vực này vẫn còn nguy cơ sạt lở tiếp?" Thư hỏi, giọng cô đã bớt run hơn so với đầu giờ sáng, thay vào đó là một sự tập trung mới mẻ.

"Có thể." Sơn quay lại nhìn cô lần đầu tiên kể từ khi bắt đầu ca dò tìm. "Đó là câu hỏi đúng cần đặt ra. Và đó cũng là lý do tại sao mình không thể vội vàng thả người xuống ngay khi vừa thấy điểm đứt."

Anh nhìn lại màn hình, nơi ống kính ROV vẫn lia chậm dọc theo vách đá mới sạt. Có một khoảnh khắc rất ngắn, gần như không ai trong phòng nhận ra, khi ánh mắt Sơn khựng lại trên hình ảnh những phiến đá xếp lớp — thứ địa hình gợi nhắc, dù không hoàn toàn giống, một nơi khác anh từng đứng trước màn hình y hệt thế này ba năm về trước. Anh chớp mắt, đẩy ý nghĩ đó lùi lại, tập trung trở lại vào những con số trước mặt.

Cửa phòng điều khiển mở, Bách bước vào, tay vẫn còn dính dầu mỡ từ việc kiểm tra máy nén khí. "Nghe nói tìm ra điểm đứt rồi?"

"Vách đá sạt, nghiền cáp trong vài giờ hoặc vài ngày." Bằng tóm tắt nhanh, không rời mắt khỏi màn hình điều khiển. "Tin tốt là cáp không bị kéo lê xa, hai đầu vẫn nằm gần nhau, chỉ cách bốn mét. Tin không tốt là nền đá xung quanh có vẻ chưa ổn định hẳn."

"Bốn mét thì ghép được, không cần kéo cả đoạn dài lên tàu." Bách gật gù, phần nào nhẹ nhõm. "Đỡ mất thời gian hơn em tưởng."

"Đỡ về mặt kỹ thuật ghép nối, nhưng không đỡ về mặt rủi ro địa chất." Sơn nhắc lại, giọng kiên định. "Ghép nối gần một vách đá không ổn định nguy hiểm hơn nhiều so với ghép nối trên nền cát bằng phẳng. Tôi cần biết vách đá đó còn di chuyển hay đã ổn định trước khi cho bất kỳ ai xuống làm việc lâu ở đó."

Thư ghi chép nhanh vào sổ, rồi ngẩng lên hỏi thêm, phần vì tò mò thật sự, phần vì muốn hiểu logic ra quyết định của Sơn hơn là chỉ đứng nhìn. "Mình đánh giá độ ổn định của vách đá bằng cách nào, nếu không xuống tận nơi sờ vào nó?"

"Có vài dấu hiệu quan sát được qua camera." Bằng trả lời thay, vui vẻ tận dụng cơ hội giảng giải. "Màu sắc mặt đá mới lộ ra so với phần đã phủ rêu cũ cho biết thời điểm sạt lở gần đây hay đã lâu. Góc nghiêng của các phiến đá so với phương thẳng đứng cho biết chúng đang ở trạng thái cân bằng tạm hay đã tới điểm tới hạn. Và quan trọng nhất, theo dõi dòng chảy quanh khu vực đó trong ít nhất một chu kỳ triều, xem có dấu hiệu xói mòn chân đá đang tiếp diễn không."

"Nghe phức tạp hơn nhiều so với những gì em học trong sách." Thư lẩm bẩm, nửa đùa nửa thật.

"Sách dạy nguyên lý, biển dạy phần còn lại." Sơn đáp, và lần này khóe miệng anh nhếch lên rõ hơn lúc nãy một chút.

Bằng gọi lên phòng lái báo cáo tọa độ chính xác. Vài phút sau, Hòa xuống phòng điều khiển ROV, đứng cạnh Sơn, nhìn hình ảnh trên màn hình bằng ánh mắt của một người đã quen đọc hiểm nguy qua những khung hình câm lặng.

"Đánh giá của anh thế nào?" Hòa hỏi thẳng.

"Cần một ca lặn thăm dò trước, không phải để sửa ngay, chỉ để đánh giá độ ổn định của vách đá và kiểm tra xem còn đoạn cáp nào bị hư hại ẩn dưới lớp trầm tích không." Sơn đáp. "Nếu vội vàng nhảy thẳng vào ghép nối mà không kiểm tra kỹ, mình có thể phải làm lại toàn bộ giữa chừng, hoặc tệ hơn, gặp sự cố sạt lở khi người đang ở dưới."

"Bao lâu cho ca thăm dò đó?"

"Nếu mọi thứ suôn sẻ, hai tiếng dưới đáy, cộng thời gian giảm áp theo bảng tính cho độ sâu tám mươi lăm mét." Sơn tính nhẩm, mắt vẫn không rời màn hình. "Tổng cộng khoảng sáu tiếng tính từ lúc xuống nước tới lúc ra khỏi buồng giảm áp."

Hòa gật đầu, không tranh luận thêm. Ông nhìn đồng hồ trên tường, rồi nhìn ra ngoài cửa sổ nhỏ của phòng điều khiển, nơi bầu trời đã sáng hẳn nhưng vẫn phủ một lớp mây xám đồng nhất, không một khoảng xanh nào lọt qua.

"Chuẩn bị đội lặn." Ông nói, rồi quay người bước ra khỏi phòng, để lại sau lưng tiếng những ngón tay Bằng lại bắt đầu gõ nhanh trên bàn phím, ghi lại từng thông số một cách cẩn thận, như thể mỗi con số đó đều có thể trở thành ranh giới giữa một ca lặn an toàn và một ca lặn không bao giờ kết thúc.

Thư gấp cuốn sổ tay lại, nhìn theo bóng thuyền trưởng khuất sau cánh cửa, rồi nhìn sang Sơn, người đã bắt đầu kiểm tra lại danh sách thiết bị trên một chiếc bảng kẹp giấy, từng mục một, không bỏ sót dòng nào. Cô chưa hiểu hết những gì vừa chứng kiến, nhưng cô hiểu rằng buổi sáng hôm nay chỉ mới là phần mở đầu của một điều gì đó lớn hơn nhiều.