Chương 21 — Người Trèo Lên Giông Bão

Bốn tháng sau bão, một buổi sáng thứ Ba bình thường, bảng phân công ca trực dán trên tường phòng điều độ có một dòng chữ khiến Khánh Thi đứng lặng nhìn nó gần một phút trước khi bước vào ca làm việc: "Tổ trưởng ca hiện trường: Lữ Khánh Thi."

Đây là lần đầu tiên cô được giao vai trò tổ trưởng, phụ trách một đội nhỏ ba người xử lý sự cố mất điện cục bộ tại một khu dân cư do dây hạ áp bị chập do chuột cắn, một công việc không nguy hiểm bằng những gì cô từng trải qua trong cơn bão, nhưng lại mang một trọng lượng khác: lần đầu tiên, mọi quyết định tại hiện trường sẽ là của cô, không có Thắng hay Cả Xuyên đứng sau lưng chỉ dẫn.

"Sẵn sàng chưa?" Vọng hỏi, giờ đây là đồng nghiệp ngang hàng thay vì người dẫn dắt cô những ngày đầu, đứng chờ cô ở bãi xe cùng một công nhân trẻ mới vào nghề được vài tháng.

"Sẵn sàng." Khánh Thi đáp, giọng cô chắc chắn hơn cô tưởng, dù trong bụng vẫn có một chút hồi hộp quen thuộc.

Trước khi lên xe, Cả Xuyên, người giờ đây chỉ còn làm việc bán thời gian trong những tháng cuối trước khi nghỉ hưu hẳn, bất ngờ xuất hiện ở bãi xe, tay cầm một túi vải nhỏ.

"Chú nghe tin con làm tổ trưởng hôm nay." Ông nói, đưa túi vải cho cô. "Có cái này tặng con."

Khánh Thi mở túi ra, bên trong là một cuốn sổ tay bìa da đã cũ, các trang giấy ố vàng theo thời gian, chữ viết tay chi chít khắp các trang, những con số đo đạc, những bản vẽ nguệch ngoạc, những ghi chú ngắn gọn về từng cây cột trên nhiều tuyến đường dây khác nhau.

"Đây là cuốn sổ đầu tiên chú dùng khi mới vào nghề, hồi còn trẻ hơn con bây giờ." Cả Xuyên nói, giọng ông có chút bồi hồi. "Chú giữ nó suốt gần bốn mươi năm, định để lại cho ai đó thực sự cần nó, không phải chỉ cất trong tủ làm kỷ niệm."

"Con không dám nhận thứ quý giá vậy đâu chú." Khánh Thi nói, tay cô run run cầm cuốn sổ, cảm nhận được trọng lượng của nó không chỉ đến từ giấy và mực.

"Nhận đi." Ông nói, giọng ông cương quyết. "Một cuốn sổ chỉ có giá trị khi nó còn được dùng, còn được viết tiếp. Để trong tủ nhà chú, nó chỉ là một vật kỷ niệm chết. Ở trong tay con, nó có thể sống tiếp, ghi thêm những bài học mới của con vào những trang còn trống phía sau."

Khánh Thi ôm chặt cuốn sổ vào ngực, cổ họng cô nghẹn lại, không nói được gì thêm ngoài một cái gật đầu và một lời cảm ơn thì thầm, và Cả Xuyên chỉ vỗ vai cô, quay người bước đi, không muốn kéo dài khoảnh khắc xúc động hơn cần thiết trước một ca làm việc quan trọng.

Trên đường tới hiện trường, cô liên tục ôn lại trong đầu toàn bộ quy trình, không phải vì cô không nhớ, mà vì đó đã trở thành một thói quen, một nghi thức cá nhân giúp cô tập trung trước mỗi ca làm việc, hệt như cách Thắng vẫn luôn kiểm tra dây đai của mình dù đã làm hàng nghìn lần.

Tại hiện trường, cây cột hạ áp bị sự cố không cao, chỉ mười mét, nhưng đây là lần đầu tiên Khánh Thi phải tự mình đưa ra toàn bộ quyết định, từ việc xác nhận cắt điện với trung tâm điều độ, phân công nhiệm vụ cho hai đồng nghiệp, tới việc đánh giá phương án sửa chữa.

"Dây bị chuột cắn đứt một đoạn khoảng nửa mét, cách điện bên ngoài bị hỏng thêm một đoạn dài hơn." Cô nói sau khi quan sát kỹ bằng ống nhòm từ dưới đất, một kỹ năng cô học được từ chính Thắng, luôn đánh giá tình hình kỹ trước khi trèo lên để tránh mất thời gian mang sai dụng cụ. "Cần thay đoạn dây khoảng hai mét để đảm bảo an toàn, không chỉ nối tạm chỗ đứt."

"Chỉ cần nối tạm không nhanh hơn sao?" Công nhân trẻ hỏi, chưa quen với cách làm việc cẩn trọng của đội.

"Nhanh hơn, nhưng không bền." Khánh Thi đáp, giọng cô có một sự chắc chắn mà chính cô cũng ngạc nhiên khi nghe thấy mình nói ra. "Nối tạm rồi vài tháng nữa lại phải quay lại sửa chỗ đó lần nữa, tốn công hơn nhiều so với việc làm đúng ngay từ đầu. Tôi học được điều đó từ một câu chuyện về một cây cột từng bị hoãn gia cố."

Cô không cần nói rõ đó là câu chuyện gì, nhưng Vọng, đứng cạnh đó, hiểu ngay cô đang nhắc tới điều gì, và anh chỉ mỉm cười, không nói gì thêm, để cô tiếp tục điều hành công việc theo cách của mình.

Quy trình an toàn được thực hiện đầy đủ, không thiếu một bước nào: xác nhận cắt điện qua bộ đàm, kiểm tra không điện áp bằng sào thử, tiếp địa lưu động, treo biển báo, phân công người giám sát. Khánh Thi tự mình trèo lên thực hiện phần thay dây, tay cô vẫn còn hơi run khi lên tới độ cao quen thuộc, nhưng không còn là cơn run của nỗi sợ chiếm đoạt hoàn toàn như những ngày đầu, mà là một sự cảnh giác lành mạnh mà cô đã học được cách sống chung.

Công việc hoàn thành trong hơn một tiếng, nhanh gọn, chính xác, và khi cô báo cáo hoàn tất qua bộ đàm, xin phép đóng điện thử, giọng cô vang lên rành mạch không khác gì những lần cô từng nghe Thắng báo cáo trong những ngày bão.

"Đóng điện thành công, có điện áp bình thường tại toàn bộ khu vực." Trung tâm điều độ xác nhận.

Cô đứng dưới đất, ngước nhìn lên cây cột vừa hoàn thành, một cảm giác hài lòng nhẹ nhàng nhưng sâu sắc lan tỏa trong lòng, khác hẳn cảm giác bùng nổ đầy nước mắt của ngày bệnh viện có điện trở lại, nhưng không kém phần ý nghĩa theo cách riêng của nó.

"Tổ trưởng đầu tiên xử lý sự cố suôn sẻ." Vọng nói, vỗ vai cô, nụ cười trên mặt anh đầy sự chân thành. "Chú Thắng chắc tự hào lắm nếu biết chuyện này."

"Anh đừng nói cho chú biết vội, để con tự báo." Khánh Thi cười, thu dọn dụng cụ.

Tối hôm đó, cô gọi điện cho Thắng, kể lại toàn bộ ca làm việc đầu tiên với vai trò tổ trưởng, và khi nghe xong, ông im lặng một lúc trước khi lên tiếng.

"Tôi có một câu hỏi." Ông nói. "Lúc đứng dưới đất, không có tôi hay Cả Xuyên chỉ dẫn, cô có thấy cô đơn không?"

Khánh Thi suy nghĩ về câu hỏi đó một lúc, nhìn ra cửa sổ nơi ánh đèn đường chiếu vào phòng khách nhỏ của mình, nơi bé Bin đang ngủ say trong phòng bên cạnh.

"Không." Cô đáp, sau một khoảng lặng. "Con không thấy cô đơn, vì con vẫn nghe thấy giọng chú trong đầu suốt cả buổi, nhắc con từng bước một. Chú vẫn ở đó, chỉ là không đứng cạnh con bằng xương bằng thịt thôi."

Đầu dây bên kia im lặng một lúc, và khi Thắng lên tiếng lại, giọng ông có một sự xúc động mà ông không cố che giấu.

"Vậy là tôi đã làm đúng việc của một người thầy." Ông nói, đơn giản nhưng đủ để chứa đựng tất cả những gì cả hai đều cảm nhận trong khoảnh khắc đó.

"Con còn một chuyện muốn kể chú." Khánh Thi nói, giọng cô trở nên nhẹ nhàng hơn. "Chú Xuyên tặng con cuốn sổ tay đầu tiên của chú ấy, hồi mới vào nghề gần bốn mươi năm trước."

"Cuốn sổ da cũ, chữ viết chi chít phải không?" Thắng hỏi, một sự ngạc nhiên thích thú trong giọng ông.

"Chú biết cuốn đó à?"

"Biết chứ." Thắng đáp, giọng ông trầm xuống với một ký ức xa xưa. "Hồi tôi mới vào nghề, anh Xuyên từng cho tôi mượn đọc vài lần, dạy tôi cách ghi chép sao cho hiệu quả. Cuốn sổ đó đã dạy dỗ nhiều thế hệ thợ điện hơn cô nghĩ đấy, dù nó chưa bao giờ rời khỏi túi áo của anh ấy cho tới hôm nay."

"Con sẽ giữ nó cẩn thận." Khánh Thi nói, giọng cô đầy quyết tâm.

"Không cần giữ cẩn thận đâu." Thắng cười nhẹ. "Anh Xuyên nói đúng, một cuốn sổ chỉ sống khi được dùng. Cứ viết tiếp vào đó, ghi lại những gì cô học được, những sai lầm cô mắc phải, những cách giải quyết cô nghĩ ra. Một ngày nào đó, cô cũng sẽ đưa nó, hoặc một cuốn tương tự, cho một học viên khác của mình."

Khánh Thi im lặng, nhìn xuống cuốn sổ đặt trên bàn cạnh mình, những trang giấy ố vàng dưới ánh đèn phòng khách, và cô chợt hình dung ra một tương lai xa, nơi cô đứng ở vị trí Cả Xuyên hôm nay, trao lại một cuốn sổ tương tự cho một người trẻ tuổi khác đang run rẩy trên nấc thang thứ tám của cột tập, chưa biết rằng phía trước là cả một hành trình dài đang chờ đợi.

"Con nghĩ con hiểu rồi." Cô nói, giọng cô vững vàng như chưa từng vững vàng đến vậy. "Cảm ơn chú, vì tất cả mọi thứ."

"Không cần cảm ơn." Thắng đáp. "Chỉ cần tiếp tục làm tốt là đủ. Đó là cách duy nhất để cảm ơn một người thầy, không phải bằng lời, mà bằng việc trở thành một người thầy tốt cho người tiếp theo."

Cúp máy, Khánh Thi ngồi lặng thêm một lúc trong phòng khách yên tĩnh, mở cuốn sổ cũ của Cả Xuyên ra, lật qua từng trang, đọc những dòng chữ nguệch ngoạc của một chàng trai trẻ gần bốn mươi năm trước, và cô mở tới trang trống đầu tiên còn lại, cầm bút lên, bắt đầu viết những dòng chữ của riêng mình, nét chữ còn hơi run nhưng rõ ràng, ghi lại chi tiết ca làm việc đầu tiên với vai trò tổ trưởng, ngày tháng, tên cây cột, và một câu ngắn ở cuối trang: "Nhớ mãi ngày này."