Chương 1 — Lời Hứa Của Người Lính Giải Ngũ

Sáu giờ sáng, sương còn giăng mỏng trên mái tôn của khu công nghiệp Tây Nam, tiếng còi báo ca đầu tiên của Công ty Nông Sản Bình Minh đã vang lên đều đặn như đã vang suốt mười năm nay. Đỗ Thanh Phong đứng ở khoảng sân trước xưởng sơ chế, tay cầm cốc trà đá đầu ngày, nhìn từng tốp công nhân lần lượt vào ca. Có người bước đi bình thường, có người khập khiễng với chiếc chân giả lộ ra dưới ống quần xắn, có người chỉ còn một cánh tay điều khiển xe nâng bằng tay còn lại thuần thục đến mức không ai nhận ra là khuyết tật nếu không nhìn kỹ. Hơn hai trăm con người, phần lớn từng là lính, giờ là công nhân, là kế toán, là bảo vệ, là tài xế của công ty anh.

Anh khẽ xoa vai trái, nơi mảnh đạn cũ vẫn còn nằm lại đâu đó gần xương bả vai, mỗi khi trời trở gió lại âm ỉ nhức. Bác sĩ từng bảo để lâu quá, giờ mổ lấy ra còn nguy hiểm hơn để yên. Anh cũng quen rồi, coi đó như một người bạn đồng hành nhắc anh nhớ mình từng là ai trước khi trở thành ông chủ của một công ty nông sản có tiếng trong vùng.

"Anh Phong, lô hàng bí đao với khổ qua sáng nay đủ chuyến chưa?" Trần Văn Bền, Phó giám đốc phụ trách sản xuất, bước tới, ống tay áo bên phải gấp gọn ghẽ cài kim băng, cánh tay còn lại cầm tập giấy tờ giao nhận. Bền mất cánh tay phải trong một trận phục kích hồi còn ở đơn vị pháo binh, giải ngũ về quê không biết làm gì, chính Thanh Phong là người lặn lội ra tận huyện tìm anh, kéo về công ty làm những ngày đầu tiên khi Bình Minh còn chỉ là một kho hàng đi thuê.

"Đủ rồi, xe đầu đã xuất bến lúc năm giờ. Còn xe hai chờ chốt đơn với chợ đầu mối." Thanh Phong đáp, mắt vẫn nhìn về phía dây chuyền đóng gói, nơi Nguyễn Đức Toàn ngồi trên xe lăn điều khiển băng chuyền rau củ chạy qua, miệng vẫn không quên buông vài câu bông đùa khiến đám công nhân trẻ quanh đó cười rộ.

"Cái thằng Toàn, ngồi xe lăn mà cười to hơn cả người lành lặn." Bền lắc đầu, giọng đầy thương mến.

Thanh Phong không đáp, chỉ mỉm cười. Nụ cười ấy, những ai từng biết anh từ ngày còn trong quân ngũ đều bảo, mười năm nay hiếm khi thấy trọn vẹn. Có một phần trong anh, dường như đã bỏ lại ở một nơi nào đó xa lắm, nơi có tiếng nổ và tiếng gọi tên đồng đội giữa khói bụi mịt mù.

Anh bước vào văn phòng nhỏ nằm sát xưởng, nơi tấm bảng gỗ treo ngay lối vào ghi dòng chữ anh tự tay viết ngày khai trương công ty: "Bình Minh không bỏ lại ai phía sau." Mười năm trước, khi anh cầm số tiền phục viên ít ỏi cộng thêm khoản vay thế chấp căn nhà cha mẹ để lại, không ai tin một cựu trung đội trưởng chỉ quen cầm súng lại có thể làm ăn nông sản. Nhưng anh đã làm được, không phải bằng mưu lược kinh doanh sắc bén, mà bằng chính nguyên tắc anh học được trong quân ngũ: không bỏ lại đồng đội, dù là giữa chiến trường hay giữa thương trường.

Buổi họp giao ban sáng diễn ra ngắn gọn như thường lệ. Bền báo cáo sản lượng, Toàn báo cáo tình trạng máy móc, còn kế toán trưởng của công ty, một cựu binh khác từng bị mù một mắt vì mảnh bom, đọc qua các khoản thu chi tuần. Mọi thứ vẫn vận hành trơn tru, những con số tăng trưởng đều đặn, hợp đồng với các chuỗi siêu thị lớn ở thành phố vẫn ổn định. Không ai trong phòng họp sáng hôm ấy biết rằng chỉ vài ngày nữa, tất cả những con số ấy sẽ chao đảo.

Sau buổi họp, Thanh Phong ở lại văn phòng một mình, mở ngăn kéo bàn làm việc, lấy ra một tấm ảnh cũ đã sờn góc. Trong ảnh là năm người lính trẻ, đứng trước một chiếc xe quân sự phủ bụi đỏ, cười tươi như thể chiến tranh chỉ là một trò chơi họ đang tạm nghỉ giữa hiệp. Người đứng giữa, cao hơn cả, khoác vai Thanh Phong, là Vũ Đình Khang.

Bốn tháng trước, Khang đã ra đi. Ung thư gan, phát hiện quá muộn. Thanh Phong nhớ như in buổi chiều ở bệnh viện, khi Khang, gầy rộc đi chỉ còn da bọc xương, vẫn cố nở một nụ cười trấn an anh: "Mày đừng lo, tao chỉ đi trước một bước thôi. Còn vợ con tao, mày biết phải làm gì rồi đấy." Câu nói ấy nhẹ tênh như một lời đùa cợt quen thuộc giữa hai người lính già, nhưng Thanh Phong hiểu, đó là một lời trăng trối.

Anh đặt tấm ảnh xuống bàn, thở dài. Từ ngày đám tang Khang, anh đã hai lần ghé qua nhà Bảo Châu, nhưng cả hai lần chị đều lễ phép từ chối mọi sự giúp đỡ, chỉ nói một câu duy nhất: "Anh Phong, em với cháu tự lo được, anh đừng bận tâm." Thanh Phong hiểu tính Bảo Châu, một người phụ nữ có lòng tự trọng cao, không muốn ai nhìn mình bằng ánh mắt thương hại. Nhưng anh cũng hiểu, sự tự trọng đôi khi trở thành một bức tường ngăn cách người ta với chính sự giúp đỡ mà họ đang cần nhất.

Anh đứng dậy, bước ra ngoài xưởng, đi một vòng qua khu vực đóng gói. Ở đó, một người lính cụt chân đang cẩn thận dán tem nhãn lên từng thùng rau, một người khác chỉ còn một tay đang buộc dây quanh kiện hàng bằng cả hai bàn tay còn lại và một chiếc móc kẹp cải tiến do chính Toàn nghĩ ra. Không ai than vãn. Với họ, đây không đơn thuần là một công việc, mà là nơi họ được là chính mình, được đứng thẳng lưng giữa đời sau khi đã ngã xuống một lần ở chiến trường.

"Anh Phong, dạo này thấy anh hay thẫn thờ." Bền đi ngang, dừng lại vỗ vai anh bằng bàn tay duy nhất còn lại. "Chuyện thằng Khang, phải không?"

Thanh Phong gật đầu, không giấu giếm. "Tao cứ nghĩ mãi về lời hứa với nó. Ngày nó mất, tao đứng trước quan tài, tao thề với nó là sẽ lo cho vợ con nó chu toàn. Vậy mà giờ hai lần tao đến, chị Châu đều đuổi khéo tao về."

"Thì từ từ." Bền an ủi. "Chị ấy mới goá chồng có mấy tháng, ai mà không cứng lòng cho được. Anh cứ để ý âm thầm, khi nào chị ấy cần, tự khắc chị ấy sẽ mở lời."

Thanh Phong không nói gì thêm, chỉ gật đầu. Nhưng trong lòng anh, một linh cảm mơ hồ cứ cồn cào không yên. Anh nhớ lại lần cuối ghé nhà Bảo Châu, thấy trong sân có một chiếc xe máy lạ, hai người đàn ông lạ mặt đứng nói chuyện với chị bằng giọng gằn gằn, dù khi anh bước vào họ đã vội vàng rời đi, cười cợt bâng quơ như không có chuyện gì. Bảo Châu khi ấy mặt tái nhợt, nhưng vẫn cố tỏ ra bình thản, bảo đó chỉ là người quen ghé chơi.

Anh không tin. Trực giác của một người từng ở chiến trường mách bảo anh rằng có điều gì đó không ổn đang âm thầm diễn ra sau lưng người phụ nữ ấy.

Buổi trưa, Thanh Phong ăn cơm cùng anh em công nhân trong nhà ăn tập thể của công ty, như thói quen suốt mười năm nay. Anh không bao giờ ăn riêng, dù đã là ông chủ. Ngồi cạnh anh là một cựu binh trẻ hơn, mới vào làm được nửa năm, mất một chân vì tai nạn trong lúc làm nhiệm vụ tháo dỡ bom mìn còn sót lại ở một tỉnh biên giới.

"Anh Phong này, hồi trước anh với chú Khang thân nhau lắm phải không? Em nghe anh em kể, chú Khang cụt chân là vì cứu cả tiểu đội."

Thanh Phong khựng lại một chút, rồi gật đầu chậm rãi. "Ừ, Khang là ân nhân của tao. Không có nó, hôm nay tao không ngồi đây được."

Người lính trẻ im lặng, có lẽ nhận ra mình vừa chạm vào một vết thương chưa lành. Thanh Phong xoa xoa vai trái, nhìn ra khoảng sân nắng đang lên, nơi bóng cờ tổ quốc treo trước cổng công ty phần phật trong gió sớm.

Chiều hôm đó, khi ánh nắng bắt đầu ngả vàng, Thanh Phong lái xe rời công ty sớm hơn thường lệ, không phải để về nhà, mà để chạy một vòng qua con đường dẫn tới khu phố nơi Bảo Châu và bé An đang sống. Anh không định ghé vào, chỉ muốn chạy ngang, ngó xem có ổn không, như một thói quen âm thầm gần một tháng nay kể từ sau tang lễ.

Khi xe anh chạy chậm ngang ngôi nhà nhỏ, anh thấy cánh cổng sắt đã cũ kỹ hoen gỉ, khoảng sân be bé trồng vài chậu hoa mười giờ, và trong nhà, ánh đèn vàng hắt ra qua ô cửa sổ. Bóng dáng một người phụ nữ nhỏ nhắn đang cúi xuống bên bàn học, dạy con gái làm bài, khung cảnh bình yên đến nao lòng.

Anh dừng xe lại một đoạn xa, ngồi trong xe nhìn về phía ấy hồi lâu, lòng dâng lên một cảm giác vừa ấm áp vừa xót xa. Anh nhớ lại lời Khang từng nói, lúc còn khỏe mạnh, ngồi uống trà cùng anh sau giờ làm: "Mày biết không Phong, tao chỉ mong một điều, là con An lớn lên được sống yên ổn, không phải lo nghĩ gì. Vợ tao cũng vậy, cô ấy chịu thương chịu khó cả đời rồi, chỉ mong được yên."

Thanh Phong siết chặt vô lăng. Anh không biết rằng, chỉ vài giờ sau, một cuộc gọi sẽ đến, phá tan sự bình yên mong manh ấy, và đẩy anh vào một cuộc chiến mới, không có súng đạn, nhưng cũng khốc liệt không kém gì chiến trường năm xưa.

Anh nổ máy, chạy xe về phía công ty, không hề hay biết rằng đêm nay, một cuộc điện thoại từ số máy quen thuộc của người bạn đã khuất sẽ vang lên, và người nghe máy sẽ chính là anh.