Chương 2 — Lời Hứa Của Người Lính Giải Ngũ

Đêm đó, sau khi về đến căn hộ nhỏ phía trên văn phòng công ty, nơi Thanh Phong vẫn ở một mình suốt bao năm, anh ngồi trước bàn, mở lại chiếc hộp gỗ cũ cất trong tủ, nơi lưu giữ những kỷ vật thời quân ngũ. Một chiếc mũ cối đã bạc màu, vài tấm huân chương, và một cuốn sổ tay ghi chép nhàu nát. Anh không định lục lại những thứ này, nhưng từ ngày Khang mất, cứ mỗi lần lòng bất an, tay anh lại tự tìm đến chiếc hộp ấy như một thói quen không thể cưỡng lại.

Mười bảy năm trước, đơn vị của Thanh Phong được điều động đến một khu vực gần biên giới phía Bắc, nơi vẫn còn sót lại những bãi mìn từ thời chiến tranh biên giới cũ chưa được rà phá hết. Nhiệm vụ của họ là phối hợp với công binh, dò tìm và vô hiệu hóa những quả mìn còn sót lại trước khi bàn giao đất cho bà con địa phương khai hoang làm nương rẫy. Đó là công việc nguy hiểm bậc nhất mà một người lính có thể được giao, nguy hiểm hơn cả một trận đánh trực diện, bởi kẻ thù ở đây vô hình, im lìm, chỉ chờ một bước chân sơ sẩy.

Thanh Phong khi ấy là trung đội trưởng, còn Vũ Đình Khang là tiểu đội phó, người bạn thân nhất của anh từ những ngày đầu nhập ngũ. Hai người cùng quê, cùng lớn lên trong những gia đình nghèo khó, cùng chung một lý tưởng giản dị: phục vụ đất nước, rồi trở về sống một cuộc đời bình yên. Không ai ngờ, chính buổi chiều định mệnh ấy đã khiến đời họ rẽ sang một hướng khác.

Buổi chiều hôm đó, trời âm u, sương mù giăng kín cả thung lũng. Trung đội đang rà phá gần xong khu vực được giao, chỉ còn một dải đất hẹp sát bìa rừng. Thanh Phong dẫn đầu, Khang đi sát phía sau cùng hai chiến sĩ trẻ. Máy dò kim loại phát tín hiệu liên tục vì đất ở đây lẫn nhiều mảnh đạn cũ, khiến việc xác định vị trí mìn thật trở nên vô cùng khó khăn.

Một tiếng cạch khẽ vang lên dưới chân Thanh Phong. Anh đông cứng người. Kinh nghiệm cho anh biết, đó không phải âm thanh của một mảnh sắt vô hại. Trong tích tắc ngắn ngủi ấy, khi Thanh Phong còn chưa kịp phản ứng, Khang đã lao tới, đẩy mạnh anh và hai chiến sĩ trẻ ngã văng ra xa. Tiếng nổ vang lên chát chúa, khói bụi và đất đá bắn tung tóe khắp thung lũng.

Khi Thanh Phong tỉnh lại giữa tiếng ù tai và mùi thuốc súng nồng nặc, điều đầu tiên anh nhìn thấy là Khang nằm bất động cách đó vài mét, một chân dưới đầu gối đã không còn nguyên vẹn, máu loang đỏ cả vạt đất. Anh bò lại, ôm lấy Khang, gào lên gọi quân y, tay ấn chặt garô cầm máu bằng chính chiếc khăn quàng cổ mình đang đeo. Khang, giữa cơn đau đớn tột cùng, vẫn cố mở mắt, nhìn Thanh Phong, giọng đứt quãng: "Mày... không sao chứ? Hai đứa kia... sao rồi?"

Ngay cả trong khoảnh khắc sinh tử ấy, Khang vẫn hỏi về đồng đội trước khi hỏi về chính mình.

Sau ca phẫu thuật, Khang giữ được mạng sống nhưng mất đi một chân dưới đầu gối. Anh giải ngũ với một chiếc chân giả và một tấm bằng khen vì hành động dũng cảm cứu đồng đội. Thanh Phong, từ ngày ấy, mang trong lòng một món nợ ân tình không bao giờ trả hết. Anh từng nói với Khang, ngay tại giường bệnh viện quân y năm đó: "Mày cứu tao một mạng, tao nợ mày cả đời. Sau này mày cần gì, tao cũng lo cho mày, cho vợ con mày, không thiếu sót gì hết." Khang khi ấy chỉ cười, gạt đi: "Đồng đội với nhau, tính toán làm gì. Mày sống là tao vui rồi."

Nhưng Thanh Phong không bao giờ coi đó là một câu nói bâng quơ. Với anh, đó là một lời thề danh dự của người lính, thiêng liêng không kém gì lời thề trước quân kỳ.

Nhiều năm sau, khi cả hai đã giải ngũ, Thanh Phong lập nghiệp trước, còn Khang về quê sống một thời gian, làm đủ nghề để mưu sinh với chiếc chân giả bất tiện. Khi Bình Minh bắt đầu có chỗ đứng, việc đầu tiên Thanh Phong làm là tìm về quê, đón Khang lên làm kế toán kho cho công ty. Khang khi ấy đã gặp và cưới Kiều Bảo Châu, một cô gái làm kế toán ở thị trấn, hiền lành, chịu thương chịu khó. Họ sinh được một cô con gái, đặt tên Vũ Bảo An, với ước mong con gái sẽ được sống một cuộc đời bình an, không phải nếm trải khổ đau như cha mẹ từng trải qua.

Cuộc sống của gia đình nhỏ ấy, trong mắt Thanh Phong, luôn là một hình mẫu bình yên anh chưa từng có được cho riêng mình. Anh coi Khang như em trai, coi Bảo Châu như em dâu, coi bé An như đứa cháu ruột thịt. Mỗi dịp lễ Tết, ba người họ đều ghé thăm anh, mang theo những món ăn quê nhà giản dị, ngồi quây quần bên mâm cơm nhỏ trong căn hộ trên văn phòng công ty.

Rồi một năm trước, Khang bắt đầu có những cơn đau âm ỉ ở vùng bụng. Ban đầu ai cũng nghĩ chỉ là đau dạ dày thông thường do làm việc căng thẳng. Đến khi đi khám, bác sĩ thông báo ung thư gan đã ở giai đoạn muộn, di căn nhanh, khó có thể can thiệp bằng phẫu thuật. Cả gia đình như sụp đổ. Thanh Phong đã dốc toàn bộ khả năng, đưa Khang đi khắp các bệnh viện lớn, tìm mọi phương pháp điều trị, nhưng bệnh tình vẫn tiến triển xấu đi từng ngày.

Suốt những tháng chạy chữa, Thanh Phong âm thầm gánh phần lớn viện phí, dặn kế toán công ty chuyển tiền dưới danh nghĩa "hỗ trợ nhân viên khó khăn" để Bảo Châu không cảm thấy nặng nề. Nhưng người phụ nữ ấy tinh tế hơn anh tưởng. Có lần chị mang một phong bì đến tận văn phòng, đặt lên bàn, giọng cứng cỏi: "Anh Phong, em cảm ơn tấm lòng của anh, nhưng khoản này để công ty lo cho các chú các anh khác, nhà em tự xoay được." Thanh Phong nhìn phong bì tiền, nhìn gương mặt hốc hác vì thức đêm chăm chồng của chị, không biết nên giận hay nên thương. Anh đành nói dối, bảo đó là chế độ phúc lợi bắt buộc của công ty dành cho mọi trường hợp bệnh hiểm nghèo trong gia đình cán bộ nhân viên, không phải riêng ưu ái gì, Bảo Châu mới miễn cưỡng nhận, nhưng ánh mắt chị vẫn không giấu được sự dè dặt, như thể chị luôn tự nhắc mình phải đứng vững bằng chính đôi chân của mình, không dựa dẫm vào lòng tốt của ai, dù người đó là bạn thân nhất của chồng.

Những tháng cuối cùng, Khang gầy rộc, da vàng vọt, nhưng tinh thần vẫn cố gắng lạc quan trước mặt vợ con. Chỉ những lúc chỉ có hai người đàn ông ngồi với nhau, Khang mới thật sự bộc bạch nỗi lòng.

"Phong này," một buổi chiều, Khang nắm lấy tay Thanh Phong, giọng yếu ớt nhưng ánh mắt vẫn kiên định như ngày còn trong quân ngũ, "tao biết mình không còn nhiều thời gian nữa. Tao không sợ chết, chiến trường tao còn không sợ, huống chi bây giờ. Tao chỉ lo cho vợ con tao thôi."

"Mày đừng nói vậy." Thanh Phong nghẹn giọng.

"Tao phải nói." Khang siết chặt tay anh hơn. "Bảo Châu tính tự trọng lắm, nó sẽ không dễ nhận sự giúp đỡ của ai đâu, kể cả của mày. Nhưng mày phải hứa với tao, dù nó có từ chối bao nhiêu lần, mày cũng phải kiên nhẫn, phải bảo vệ nó, bảo vệ con An. Đời lính tụi mình đã không bỏ đồng đội giữa chiến trường, thì giờ mày cũng đừng bỏ vợ con tao giữa đời thường. Mày hứa với tao đi."

Thanh Phong siết chặt bàn tay gầy guộc của bạn, nước mắt không kìm được. "Tao hứa. Có tao một ngày, vợ con mày sẽ không thiếu thốn hay tủi thân một ngày nào."

Khang mỉm cười, một nụ cười nhẹ nhõm như vừa trút được gánh nặng cuối cùng của đời mình. Ba tuần sau, anh ra đi trong một đêm mưa, khi Bảo Châu và bé An túc trực bên giường, còn Thanh Phong đứng lặng ngoài hành lang bệnh viện, không dám bước vào, sợ chứng kiến khoảnh khắc cuối cùng ấy sẽ khiến anh gục ngã.

Đám tang Khang, cả trăm cựu binh từ khắp nơi kéo về viếng, đứng thành hàng dài trước quan tài, giơ tay chào theo nghi thức quân đội, nước mắt lăn dài trên những gương mặt đã dày dạn phong sương. Thanh Phong đứng đầu hàng, tay siết chặt, lòng thầm nhắc lại lời hứa đêm nào.

Nhưng lời hứa ấy, đến giờ đã bốn tháng, anh vẫn chưa thể thực hiện trọn vẹn. Mỗi lần anh tìm đến, Bảo Châu đều khéo léo từ chối, ánh mắt chị lúc nào cũng phảng phất một nỗi cảnh giác, như thể chị sợ nhận sự giúp đỡ sẽ khiến người khác nhìn mình như một kẻ đáng thương cần bố thí.

Thanh Phong gấp cuốn sổ tay lại, cất vào hộp gỗ, lòng nặng trĩu. Anh nhìn ra cửa sổ, đêm đã khuya, thành phố Tân Hòa lấp lánh ánh đèn xa xa. Anh tự nhủ, ngày mai sẽ lại tìm cách ghé qua, dù chỉ để đứng ngoài cổng nhìn vào, để chắc rằng mẹ con Bảo Châu vẫn bình an.

Anh không biết, cách đó không xa, trong căn nhà nhỏ ấy, bé Bảo An đang lén lấy chiếc điện thoại cũ của cha, thứ mà em vẫn giữ như báu vật, tay run run bấm vào một số điện thoại đã lưu sẵn, làm theo đúng lời cha dặn trước lúc ra đi: "Nếu có chuyện gì làm con sợ, cứ gọi vào số này, sẽ có người đến giúp con và mẹ."

Đêm đó, giữa sự yên tĩnh tưởng như bình lặng của thành phố, một cuộc gọi sắp sửa cất lên, nối liền hai định mệnh, và mở ra một chương mới đầy sóng gió cho cả hai con người vẫn đang mang trong lòng một nỗi đau chưa nguôi.