Chương 15 — Lời Hứa Của Người Lính Giải Ngũ

Theo địa chỉ Sáu Tạo cung cấp, Thanh Phong và Bảo Châu tìm đến căn nhà nhỏ của ông Lâm Văn Tứ nằm sâu trong một con hẻm ở vùng ven thành phố, nơi từng là một phần trong mảnh đất rộng gần hai héc ta mà ông canh tác suốt mấy chục năm trước khi mất phần lớn vào tay Đông Thịnh. Căn nhà cũ kỹ, mái tôn đã gỉ sét nhiều chỗ, xung quanh là những luống rau nhỏ ông trồng để tự cung tự cấp trên phần đất ít ỏi còn sót lại.

Ông Tứ, người đàn ông ngoài sáu mươi tuổi, dáng người gầy gò, da sạm nắng, ban đầu tỏ ra hết sức cảnh giác khi thấy hai người lạ mặt đến hỏi chuyện. Chỉ khi Thanh Phong giới thiệu mình là cựu chiến binh, chủ Công ty Nông Sản Bình Minh, và trình bày rõ lý do muốn tìm hiểu về những gì đã xảy ra với mảnh đất của ông, ánh mắt ông mới bớt phần dè chừng, nhưng vẫn còn đó một nỗi sợ hãi ăn sâu qua nhiều năm tháng.

"Các anh chị tìm tôi làm gì?" Ông Tứ hỏi, giọng khàn đục, tay vẫn không ngừng vặn vẹo vạt áo đã sờn cũ. "Chuyện đất đai của tôi qua lâu rồi, giờ nhắc lại cũng chẳng ích gì, chỉ khổ thân tôi thêm thôi."

"Chú Tứ." Bảo Châu nhẹ nhàng lên tiếng, giọng đầy cảm thông. "Chúng cháu không có ý định làm phiền cuộc sống của chú thêm nữa. Nhưng chúng cháu tin rằng, những gì đã xảy ra với chú không phải là trường hợp cá biệt, mà là một phần trong cả một hệ thống chèn ép có tổ chức mà Tập đoàn Đông Thịnh đã áp dụng với rất nhiều hộ nông dân khác trong vùng suốt nhiều năm qua. Nếu chú đồng ý chia sẻ câu chuyện của mình, đó có thể là chứng cứ quan trọng giúp phanh phui sự thật, ngăn chặn không cho họ tiếp tục làm điều tương tự với những gia đình khác."

Ông Tứ im lặng hồi lâu, ánh mắt nhìn ra khoảng sân nhỏ, nơi từng là cả một cánh đồng rau xanh mướt trước khi bị thu hẹp lại chỉ còn vài luống nhỏ. Cuối cùng, ông thở dài, bắt đầu kể lại câu chuyện của mình bằng giọng nặng trĩu, đầy cay đắng.

Năm năm trước, đại diện Đông Thịnh tìm đến, đề nghị ký hợp đồng bao tiêu toàn bộ sản lượng rau màu của gia đình ông trong năm năm, kèm theo một khoản vay ưu đãi để đầu tư giống mới, hệ thống tưới tiêu hiện đại hơn. Ban đầu, mọi thứ diễn ra suôn sẻ, giá thu mua khá tốt trong năm đầu tiên khiến ông tin tưởng, thậm chí còn giới thiệu thêm vài hộ nông dân lân cận cùng tham gia. Nhưng đến năm thứ hai, vào đúng vụ thu hoạch chính, phía Đông Thịnh bắt đầu viện dẫn các điều khoản về tiêu chuẩn chất lượng, cho rằng phần lớn sản lượng của ông không đạt chuẩn kích cỡ đồng đều, từ chối thu mua đúng giá đã cam kết, buộc ông phải bán tháo cho một đầu vựa khác với giá thấp hơn nhiều để tránh hư hỏng.

"Vụ đó tôi lỗ nặng, không đủ trả khoản vay đến hạn." Ông Tứ kể, giọng nghẹn lại. "Họ đề nghị cho tôi vay thêm để xoay xở, tôi lúc đó cũng không còn cách nào khác, đành phải ký tiếp. Cứ như vậy, năm này qua năm khác, nợ cứ chồng lên nợ, đến năm thứ tư thì tôi không còn khả năng trả nữa, họ đưa ra phương án cấn trừ bằng đất, tôi phải giao gần một héc ta rưỡi đất để xóa nợ, chỉ giữ lại được chút ít này để còn chỗ ở."

"Chú có còn giữ bản hợp đồng gốc và các giấy tờ vay nợ không, chú Tứ?" Thanh Phong hỏi, cố giữ giọng bình tĩnh dù trong lòng đang sục sôi phẫn nộ trước câu chuyện vừa nghe.

Ông Tứ do dự một lúc, rồi đứng dậy, lục tìm trong một chiếc rương gỗ cũ kỹ đặt ở góc nhà, lấy ra một tập giấy tờ đã ố vàng vì thời gian nhưng vẫn được cất giữ cẩn thận. "Tôi giữ hết, dù không nghĩ có ngày cần dùng đến, chỉ là cứ giữ lại như một bằng chứng cho công lao mồ hôi nước mắt của mình trên mảnh đất đó thôi."

Bảo Châu cẩn thận xem qua từng trang giấy tờ, đối chiếu với những gì chị đã tìm hiểu được trước đó, xác nhận toàn bộ khớp với những gì họ nghi ngờ về thủ đoạn của Đông Thịnh. Đây chính là bằng chứng sống động, cụ thể nhất mà họ cần để chứng minh cho toàn bộ hệ thống chèn ép đã được dựng lên một cách tinh vi, có chủ đích.

"Chú Tứ, cháu biết yêu cầu này rất khó, nhưng cháu mong chú có thể đồng ý làm chứng công khai, cùng với những bằng chứng này, để giúp phanh phui sự thật." Thanh Phong nói, giọng chân thành. "Cháu hứa, cháu sẽ không để chú phải đơn độc đối mặt với bất cứ hậu quả nào. Cháu sẽ nhờ luật sư hỗ trợ pháp lý đầy đủ cho chú, và toàn bộ anh em cựu binh của cháu sẽ đứng ra bảo vệ an toàn cho gia đình chú."

Ông Tứ nhìn Thanh Phong hồi lâu, ánh mắt đầy do dự pha lẫn hy vọng mong manh. "Tôi sợ lắm, các anh chị à. Họ có tiền, có quyền, tôi chỉ là một lão nông quèn, sợ nói ra rồi lại thêm khổ vào thân."

"Chú không phải quyết định ngay bây giờ." Bảo Châu nhẹ nhàng trấn an. "Chú cứ suy nghĩ kỹ, chúng cháu sẽ quay lại sau vài hôm. Nhưng chú nên biết, chú không phải là người duy nhất. Chúng cháu đã tìm ra ít nhất sáu mươi trường hợp tương tự như chú, và sẽ có thêm nhiều người khác nữa nếu sự thật được phơi bày."

Rời khỏi nhà ông Tứ, Thanh Phong liên hệ ngay với luật sư Đoàn Bảo Nghĩa và một nhà báo quen biết tên Phạm Thị Nhàn, chuyên viết mảng kinh tế cho một tờ báo địa phương có uy tín, người mà anh biết luôn quan tâm đến các vấn đề công bằng xã hội trong lĩnh vực nông nghiệp. Cả hai đồng ý hỗ trợ, luật sư Vũ phụ trách phần pháp lý, đảm bảo mọi bằng chứng được thu thập đúng quy trình, có giá trị pháp lý vững chắc, còn nhà báo Nhàn bắt đầu âm thầm điều tra thêm, xác minh chéo thông tin từ nhiều nguồn độc lập khác nhau để đảm bảo tính khách quan trước khi công bố bất cứ điều gì.

"Đây sẽ là một cuộc chiến dài hơi và đầy rủi ro, anh Phong à." Luật sư Vũ nói trong buổi họp bàn kế hoạch đầu tiên. "Đông Thịnh có đội ngũ luật sư hùng hậu, quan hệ rộng khắp, họ sẽ không dễ dàng để chuyện này công khai mà không phản kháng. Anh cần chuẩn bị tinh thần cho những đòn đáp trả quyết liệt hơn nữa."

Thanh Phong gật đầu, ánh mắt kiên định. "Tôi hiểu rõ điều đó. Nhưng nếu không ai dám bắt đầu, thì công lý sẽ không bao giờ đến được với những người như chú Tứ, như hàng chục gia đình khác đang âm thầm chịu đựng ngoài kia."

Ba ngày sau, đúng như đã hẹn, Thanh Phong và Bảo Châu quay lại nhà ông Tứ. Lần này, ông không còn một mình, mà có thêm sự hiện diện của một người đàn ông lớn tuổi khác, dáng vẻ quắc thước, được người trong vùng gọi kính trọng là ông Cả Đường, người vốn được xem như già làng, đại diện không chính thức cho nhóm nông dân ở khu vực ven thành phố từng ít nhiều dính líu đến các hợp đồng bao tiêu của Đông Thịnh.

"Thằng Tứ nó gọi tôi qua, kể lại chuyện các anh chị hỏi thăm." Ông Cả Đường lên tiếng trước, giọng trầm nhưng đầy uy lực của người từng trải. "Tôi cũng có gần một mẫu đất bị họ lấy mất theo kiểu tương tự, mấy hộ khác quanh đây cũng vậy. Bấy lâu nay ai cũng im lặng vì sợ, nhưng nghe chuyện các anh chị đang làm, tôi nghĩ đã đến lúc phải lên tiếng rồi."

Ông kể thêm, ngoài mình và ông Tứ, còn ít nhất năm hộ khác trong vùng sẵn sàng làm chứng nếu có sự bảo vệ và hỗ trợ pháp lý đầy đủ, bởi ai cũng đã chịu đựng quá lâu, chỉ chờ có người đứng ra dẫn dắt, tạo được niềm tin rằng lần này sự thật thực sự có cơ hội được phơi bày mà không phải gánh chịu hậu quả một mình.

Nhà báo Phạm Thị Nhàn, sau khi được Thanh Phong giới thiệu, đã trực tiếp đến gặp gỡ, ghi âm lại từng lời kể của ông Tứ, ông Cả Đường và vài hộ nông dân khác, đối chiếu cẩn thận với hồ sơ giấy tờ mà Bảo Châu đã tổng hợp. Là một phóng viên có nhiều năm kinh nghiệm trong mảng điều tra kinh tế, chị Nhàn hiểu rõ mức độ nhạy cảm và rủi ro của loạt bài viết này, nên luôn cẩn trọng xác minh chéo từng chi tiết trước khi đồng ý ghi nhận là bằng chứng chính thức.

"Tôi đã viết không ít bài về những bất cập trong hợp đồng nông sản, nhưng đây là lần đầu tiên tôi thấy một hệ thống được tổ chức bài bản và tinh vi đến vậy." Chị Nhàn nói với Thanh Phong sau buổi gặp đầu tiên, giọng vừa kinh ngạc vừa phẫn nộ. "Nếu chúng ta có đủ bằng chứng vững chắc, đây sẽ là một loạt bài có sức nặng rất lớn, đủ để buộc các cơ quan chức năng phải vào cuộc điều tra chính thức."

Từ đó, một mạng lưới âm thầm hình thành, kết nối Thanh Phong, Bảo Châu, luật sư Vũ, nhà báo Nhàn, cùng ông Tứ, ông Cả Đường và nhóm nông dân đồng ý làm chứng, tất cả cùng hướng đến một mục tiêu chung: phơi bày sự thật về hệ thống chèn ép mà anh em nhà họ Diệp đã âm thầm xây dựng suốt nhiều năm qua trên mảnh đất Tân Hòa này, để công lý cuối cùng cũng được trả lại cho những con người thấp cổ bé họng đã chịu đựng quá lâu trong im lặng.