Chương 10

Hà tìm được tên người lập phụ lục trong hồ sơ lưu trữ của hợp tác xã cũ. Đó là một nhân viên đã nghỉ việc, nay sống ở thị trấn bên kia sông. Ông ta không nhớ từng gặp ông Phúc, nhưng nhớ có người mang giấy đến xin đóng dấu sau giờ làm.

Hà mất hai ngày để lần theo manh mối từ cái tên tìm thấy trong sổ lương cũ. Cuối cùng, qua một người quen làm ở ủy ban thị trấn, chị có được địa chỉ của ông — một căn nhà nhỏ ven sông, nơi ông sống một mình từ khi vợ mất, làm nghề sửa xe đạp qua ngày.

Linh và Hà tới gặp ông vào một buổi chiều, mang theo bản sao cuốn sổ và tấm phụ lục nghi vấn. Ông ta, tên Tư, tóc đã bạc trắng, ban đầu tỏ ra cảnh giác khi nghe hai người nhắc tới hợp tác xã cũ, nhưng dần cởi mở hơn khi Linh giải thích rõ mục đích chuyến thăm không phải để buộc tội ông.

“Tôi làm ở đó có ba tháng thôi,” ông Tư nói, tay vẫn cầm chiếc cờ lê đang sửa dở một chiếc xe đạp cũ. “Việc chính là đóng dấu, sao lưu giấy tờ. Lương thấp, nhưng lúc đó khó tìm việc khác.”

“Ông có nhớ ai từng nhờ ông đóng dấu ngoài giờ không?” Hà hỏi, đưa cho ông xem tấm phụ lục đã photo.

Ông Tư cầm tờ giấy, nheo mắt nhìn hồi lâu, rồi lắc đầu chậm rãi. “Tôi không nhớ mặt ông Phúc rõ lắm, đã lâu quá rồi. Nhưng cái vụ đóng dấu ngoài giờ thì tôi nhớ. Có một người tới vào buổi tối, nói cần gấp một giấy tờ cho hợp tác xã, xin tôi đóng dấu giúp vì trưởng phòng đã về.”

“Ông có nhớ người đó là ai không?” Linh hỏi, tim đập nhanh hơn.

“Không nhớ rõ mặt,” ông Tư đáp, giọng có phần áy náy. “Chỉ nhớ người đó ăn mặc tươm tất, không giống dân làm gốm quen tay lấm đất. Nói chuyện khéo léo, đưa tôi một ít tiền bồi dưỡng.”

Minh dựng lại dòng thời gian. Khoản vay ban đầu dùng để mua đất và sửa lò. Phụ lục mới lại ghi thêm một khoản ứng trước cho “chuyển giao công thức”. Khoản này chưa từng xuất hiện trong sổ của xưởng.

Anh dán một tờ giấy lớn lên tường văn phòng, vẽ một trục thời gian chi tiết, đánh dấu từng sự kiện bằng bút màu khác nhau — ngày ký hợp đồng vay gốc, ngày đơn hàng khách sạn bị hủy, ngày Tấn qua đời, và một khoảng thời gian mơ hồ khi phụ lục được cho là đã thêm vào.

“Nhìn vào đây,” anh giải thích cho cả nhóm, “phụ lục này xuất hiện sau khi chú Tấn mất khoảng hai tháng. Đúng lúc gia đình đang rối ren nhất, không ai đủ tỉnh táo để kiểm tra kỹ từng trang giấy tờ.”

“Kẻ nào đó đã lợi dụng đúng lúc gia đình mình yếu đuối nhất,” Linh nói, giọng cô cứng lại vì phẫn nộ.

Linh đem bản sao đến văn phòng tư vấn pháp lý huyện. Người tư vấn nói hồ sơ cần giám định chữ ký và dấu, nhưng trước hết phải xác định thời hiệu. Không thể hứa thắng, cũng không thể bảo cô bỏ cuộc.

Văn phòng nhỏ nằm trên tầng hai một tòa nhà cũ, người tư vấn tên Khải, đeo kính lão, nói chuyện chậm rãi nhưng chắc chắn. Ông xem qua toàn bộ hồ sơ Linh mang tới, gật gù, thỉnh thoảng ghi chú vào một cuốn sổ tay nhỏ.

“Về mặt kỹ thuật,” ông nói, “vụ việc này đã quá thời hiệu khởi kiện dân sự thông thường. Nhưng nếu chứng minh được có hành vi gian lận, giả mạo giấy tờ, thời hiệu có thể được tính lại từ thời điểm phát hiện, không phải từ thời điểm xảy ra.”

“Vậy chúng tôi có cơ hội không?” Linh hỏi.

“Có, nhưng cần bằng chứng vững chắc hơn nữa,” ông Khải đáp. “Lời khai của một nhân chứng không nhớ rõ mặt người thuê đóng dấu chưa đủ. Cần giám định kỹ thuật, và tốt nhất nếu tìm được thêm nhân chứng khác.”

Trên đường về, Sơn chặn cô ở cổng làng. Anh hỏi cô đã nghe ai xúi kiện chưa. Linh đáp không ai xúi; chính những con số trong hồ sơ đang hỏi.

Sơn đứng chờ ngay dưới gốc cây gạo đầu làng, dáng vẻ không còn sự tự tin thường thấy trong những lần gặp trước. Khi thấy xe của Linh, anh giơ tay ra hiệu dừng lại, bước tới bên cửa kính.

“Tôi nghe nói cô đang lục lại chuyện cũ,” anh nói, giọng có phần dò xét.

“Tôi đang tìm sự thật,” Linh đáp, không né tránh. “Ai xúi tôi làm chuyện đó thì anh nên hỏi chính những con số trong sổ vay, không phải hỏi tôi.”

Sơn im lặng. Anh thừa nhận mình từng chuyển giấy tờ cho người của tập đoàn, nhưng nói anh không biết phụ lục có vấn đề. Linh hỏi anh có giữ bản gốc không. Sơn không trả lời, chỉ đưa cô một chiếc chìa khóa tủ hồ sơ và bảo: “Nếu muốn biết, tự mở.”

“Chìa khóa gì đây?” Linh hỏi, cầm chiếc chìa khóa nhỏ bằng đồng đã hoen ố.

“Tủ hồ sơ cũ của hợp tác xã, để trong căn phòng bỏ hoang cạnh trụ sở thôn,” Sơn đáp, giọng anh mệt mỏi. “Ba tôi từng giữ chìa khóa đó, đưa lại cho tôi trước khi mất, nói giữ để phòng khi cần. Tôi chưa từng mở nó.”

“Vì sao anh đưa cho tôi bây giờ?”

“Vì sau khi cô nói chuyện gia đình tôi hôm trước,” Sơn đáp, giọng anh có gì đó vỡ ra, “tôi về lục lại đồ của ba, tìm thấy chiếc chìa khóa này với một mảnh giấy ghi vài chữ tôi không hiểu hết ý nghĩa. Có lẽ cô sẽ hiểu hơn tôi.”

Tủ nằm trong căn phòng cũ của hợp tác xã. Bên trong là những bản kê giao đất, phiếu nhận hàng và một bức thư chưa gửi của cha Sơn. Bức thư nói ông từng phản đối việc mua quyền tên Bách Thổ.

Linh cùng Hà tới căn phòng bỏ hoang ngay chiều hôm đó, bụi phủ dày trên mọi bề mặt, mạng nhện giăng kín các góc tường. Chiếc tủ sắt cũ nằm im lìm trong góc, ổ khóa đã gỉ sét nhưng vẫn còn xoay được khi tra đúng chìa.

Bên trong, ngoài những giấy tờ hành chính thông thường, có một phong bì đã ố vàng, chưa từng được mở, đề tên người nhận là một cán bộ huyện đã nghỉ hưu từ lâu. Linh do dự một lúc trước khi mở nó, cảm giác như đang xâm phạm vào một điều gì đó riêng tư của một người đã khuất.

Bức thư, viết tay bằng nét chữ nắn nót, đề ngày tháng trùng khớp với khoảng thời gian phụ lục nghi vấn được thêm vào. Trong đó, cha của Sơn viết về việc ông nghe phong thanh có kẻ đang tìm cách mua lại quyền sử dụng tên "Bách Thổ" bằng những thủ đoạn không đàng hoàng, và ông muốn báo cáo lên cấp trên để ngăn chặn, nhưng vì lý do nào đó, bức thư chưa bao giờ được gửi đi.

Linh gấp thư lại, tay cô run nhẹ. Vụ việc không còn là một món nợ giữa hai gia đình. Nó là cách cả làng đã để người khác viết hộ câu chuyện của mình.

Cô đưa bức thư cho Sơn xem khi cả nhóm gặp lại nhau vào tối hôm đó. Anh đọc đi đọc lại nhiều lần, gương mặt dần chuyển từ ngỡ ngàng sang một nỗi đau khó giấu.

“Ba tôi biết,” anh nói, giọng nghẹn lại. “Ba tôi biết có chuyện không đúng, nhưng không kịp làm gì trước khi ông mất.”

“Có lẽ ông ấy đã cố,” Linh nói nhẹ nhàng. “Chỉ là chưa kịp hoàn thành.”

Sơn ngồi lặng một lúc lâu, rồi ngẩng lên nhìn Linh, ánh mắt anh giờ đây mang một quyết tâm mới. “Tôi sẽ giúp cô hoàn thành nó,” anh nói. “Dù điều đó có nghĩa là tôi phải đứng về phía đối lập với công ty đang trả lương cho mình.”

Ông Phúc, ngồi ở đầu bàn suốt cuộc trò chuyện, lên tiếng lần đầu tiên kể từ khi Linh mang bức thư về. “Cảm ơn cậu,” ông nói với Sơn, giọng có phần dè dặt nhưng chân thành. “Tôi không ngờ có ngày mình lại mang ơn con trai của người đã cùng cha tôi xây cái lò này.”

Sơn gật đầu, không nói gì thêm, chỉ đưa mắt nhìn quanh xưởng — cửa lò đang nguội, dãy bát xếp trên giá, những gương mặt quen thuộc anh từng biết từ thời thơ ấu nhưng đã xa cách quá lâu. Anh nhận ra mình đang đứng ở một ngã rẽ mà cha anh, nhiều năm trước, cũng từng đứng và không kịp bước qua.

“Tôi cần thời gian để nghĩ cách,” Sơn nói. “Nếu tôi công khai đứng về phía các bạn ngay bây giờ, công ty sẽ tìm cách gạt tôi ra khỏi vụ đàm phán, cử người khác tới, và người đó có thể sẽ không cho các bạn cơ hội thương lượng như tôi đang làm.”

“Vậy anh định làm gì?” Hà hỏi, vẫn còn chút nghi ngại trong giọng nói.

“Tôi sẽ tiếp tục đóng vai trò đại diện, nhưng âm thầm cung cấp cho các bạn thông tin về chiến lược của công ty,” Sơn đáp. “Và khi thời điểm thích hợp, tôi sẽ công khai sự thật về điều khoản đồng sở hữu, đúng lúc nó có tác động lớn nhất.”

Linh nhìn Sơn, cân nhắc lời đề nghị. Cô hiểu rủi ro của việc tin tưởng một người vẫn đang làm việc cho phía đối lập, nhưng cô cũng nhìn thấy trong ánh mắt anh một sự chân thành khó có thể giả vờ được.

“Được,” cô nói cuối cùng. “Nhưng chúng tôi sẽ tiếp tục chuẩn bị phương án của riêng mình, không phụ thuộc hoàn toàn vào anh.”

“Tôi không mong các bạn phụ thuộc,” Sơn đáp. “Tôi chỉ mong được đóng góp phần nào, để chuộc lại những gì lẽ ra ba tôi đã làm nếu ông còn đủ thời gian.”

Buổi tối kết thúc với một sự đồng thuận mong manh nhưng có thật giữa hai phía tưởng chừng đối lập. Khi Sơn ra về, Linh đứng nhìn theo bóng anh khuất dần trong bóng tối, cảm nhận cục diện của cuộc chiến giữ lò đang chuyển sang một hướng không ai trong họ từng lường trước được mười ngày về trước.