Chương 14

Mưa lớn làm kho đất sét sạt một mảng. Ba bao đất mới trôi xuống mương, để lộ lớp đất cũ phía dưới. Bà Năm nhận ra màu đất ấy: nguyên liệu từng dùng cho dòng men xanh của lò trước khi hợp tác xã đóng cửa.

Cơn mưa kéo tới bất ngờ vào giữa đêm, sấm chớp liên hồi đánh sáng cả bầu trời, nước mưa xối xả trút xuống mái tôn tạo thành âm thanh ầm ầm không dứt. Linh tỉnh giấc vì tiếng động lạ, một âm thanh ầm ào khác hẳn tiếng mưa thông thường, và khi ra kiểm tra, cô thấy phần mái che kho đất phía sau đã sập một góc, nước mưa tràn thẳng vào trong.

Cả nhà cuống cuồng dậy, mặc vội áo mưa lao ra ngoài trong đêm tối. Ánh đèn pin loang loáng qua màn mưa dày đặc, soi rõ cảnh tượng hỗn loạn — đất từ những bao chưa kịp che bạt đang bị nước cuốn trôi, chảy thành dòng nhỏ xuống con mương cạnh kho.

“Cứu bao nào còn cứu được trước!” ông Phúc hét lên qua tiếng mưa, tay ông đã ướt sũng khi cố gắng kéo những bao đất còn nguyên vẹn ra khỏi vùng nước ngập.

Minh, người tình cờ ở lại xưởng muộn tối đó vì đang hoàn thiện bảng thông số, lao ra giúp ngay lập tức, cùng Linh và Hà chuyền tay nhau từng bao đất nặng trịch dưới cơn mưa như trút. Họ làm việc trong im lặng, chỉ có tiếng thở hổn hển và tiếng mưa rơi lấp đầy không gian.

Họ cứu được một phần, nhưng phải dừng sản xuất hai ngày. Sơn đề nghị cung cấp đất miễn phí nếu xưởng ký biên bản nguyên liệu độc quyền. Linh từ chối dù kho gần như trống.

Sáng hôm sau, khi trời đã tạnh và ánh nắng đầu tiên chiếu xuống khoảnh sân ngổn ngang, cả nhóm mới có thể đánh giá đầy đủ mức độ thiệt hại. Ba bao đất mới hoàn toàn mất trắng, một phần mái kho sập cần sửa gấp, và lớp đất còn sót lại trong kho ẩm ướt tới mức khó sử dụng ngay.

Sơn, nghe tin qua Hà, tới xưởng ngay buổi sáng đó, mang theo một đề nghị chính thức từ tập đoàn — cung cấp đất miễn phí cho ba tháng tới, đủ để xưởng vượt qua giai đoạn khó khăn, đổi lại xưởng ký một biên bản cam kết chỉ sử dụng nguồn đất do tập đoàn cung cấp trong vòng một năm.

“Đây không phải là bán lò,” Sơn giải thích, giọng anh có vẻ chân thành. “Chỉ là một thỏa thuận cung ứng, giúp các bạn qua giai đoạn khó khăn này.”

Linh cầm tờ đề nghị, đọc kỹ từng dòng, nhận ra ẩn sau vẻ ngoài đơn giản của nó là một cái bẫy tinh vi — nếu phụ thuộc hoàn toàn vào một nguồn cung duy nhất trong cả năm, xưởng sẽ mất đi khả năng tự chủ về nguyên liệu, một trong những yếu tố quan trọng nhất để giữ được sự độc lập.

“Cảm ơn anh,” cô nói, đặt tờ giấy xuống bàn. “Nhưng tôi không thể ký. Nếu đất là thứ giữ cho xưởng sống, tôi không thể để nó phụ thuộc vào một nguồn duy nhất, dù nguồn đó miễn phí tới đâu.”

Sơn không tỏ ra ngạc nhiên trước câu trả lời, chỉ gật đầu, có lẽ đã đoán trước được phản ứng của cô. “Tôi hiểu,” anh nói. “Tôi chỉ có nhiệm vụ đưa ra đề nghị. Quyết định là của các bạn.”

Minh tìm nguồn đất địa phương, còn Hà rủ các xưởng khác mua chung một chuyến xe. Giá cao hơn dự kiến nhưng không buộc ai phải trao quyền.

Minh dành cả buổi chiều gọi điện tới nhiều mỏ đất trong vùng, so sánh giá cả và chất lượng, cuối cùng tìm được một nguồn cung nhỏ cách làng khoảng ba mươi cây số, giá không rẻ nhưng đủ để đảm bảo tính độc lập của xưởng. Hà, song song đó, liên hệ với hai xưởng gốm nhỏ khác trong huyện, đề xuất chung nhau thuê một chuyến xe tải lớn để giảm chi phí vận chuyển.

“Nếu ba xưởng cùng mua chung,” Hà tính toán, gõ số liệu vào máy tính, “chi phí mỗi bên giảm được gần một phần ba so với tự đặt riêng lẻ.”

Hai xưởng kia, sau khi nghe đề xuất, đồng ý ngay, vì họ cũng đang gặp khó khăn tương tự sau cơn mưa lớn đêm qua đã ảnh hưởng tới cả vùng, không chỉ riêng xưởng Bách Thổ.

Thiệt hại khiến nhóm muốn bán lò lần nữa. Linh không thuyết phục bằng cảm xúc. Cô mở bảng chi phí, chỉ ra khoản nào có thể giảm, khoản nào phải giữ và số đơn tối thiểu cần có để trả công thợ.

Một vài người thợ, chứng kiến thiệt hại nặng nề sau cơn mưa, bắt đầu dao động, thì thầm bàn tán về khả năng lời đề nghị của tập đoàn có lẽ vẫn là lựa chọn an toàn hơn. Linh, cảm nhận được sự lung lay ấy, triệu tập một cuộc họp nhỏ ngay buổi chiều.

“Tôi biết mọi người đang lo lắng,” cô nói, đứng trước bảng chi phí cô vừa cập nhật. “Thiệt hại đêm qua không nhỏ. Nhưng hãy nhìn vào con số thực tế trước khi quyết định bất cứ điều gì.”

Cô chỉ vào từng cột số liệu, giải thích rõ ràng — chi phí sửa mái kho, chi phí mua đất mới, so sánh với khoản tiền xưởng đã tích lũy được từ những đơn hàng gần đây và từ lớp học đang bắt đầu mang lại thu nhập nhỏ. Con số cuối cùng, dù không dư dả, vẫn cho thấy khả năng vượt qua được giai đoạn khó khăn này mà không cần phụ thuộc vào tập đoàn.

“Đây không phải là con số đẹp,” Linh thừa nhận. “Nhưng nó là con số thật, và nó cho thấy chúng ta vẫn còn đường đi, chỉ là con đường đó chật vật hơn con đường ký hợp đồng với Sơn.”

Một người trong làng đề nghị dùng tiền đặt cọc của lớp học để bù vào. Linh không đồng ý. Cô nói khoản tiền đó thuộc về những người đã tin họ giao hàng đúng hẹn.

“Tiền đặt cọc là lời hứa,” cô nói, giọng cô cứng rắn hơn cô định. “Nếu mình dùng nó cho việc khác rồi không giao được hàng đúng hẹn, mình sẽ mất thứ quý giá hơn tiền — niềm tin của khách hàng.”

Đêm mưa thứ ba, đất mới được đưa về. Linh và Minh ngồi dưới mái hiên chia từng bao theo độ ẩm. Không ai nói về chuyện tình cảm. Nhưng khi cô trượt chân, anh giữ lấy khuỷu tay cô rồi buông ra ngay khi cô đứng vững.

Chuyến xe đất mới tới vào lúc trời đã tối, mưa vẫn còn lất phất dù không nặng hạt như đêm trước. Cả nhóm ra khuân vác trong ánh đèn pin, nền đất trơn trượt vì bùn lầy đọng lại từ trận mưa lớn.

Linh, tay ôm một bao đất nặng, bước hụt trên nền đất trơn, người chao đảo về phía trước. Minh, đang đứng gần đó, phản xạ nhanh chóng nắm lấy khuỷu tay cô, giữ cho cô không ngã, rồi buông ra ngay khi thấy cô đã đứng vững trở lại, một cử chỉ nhanh gọn nhưng khiến cả hai đều khựng lại trong giây lát.

“Cảm ơn,” Linh nói, giọng hơi ngượng nghịu.

“Không có gì,” Minh đáp, cũng có phần lúng túng không kém, quay đi tiếp tục công việc như để che giấu sự bối rối.

Linh nhìn bàn tay dính đất của mình. Có những thứ chưa cần gọi tên, chỉ cần được đặt đúng chỗ.

Họ tiếp tục làm việc trong im lặng cho tới khi tất cả các bao đất mới được chuyển vào kho tạm, che chắn cẩn thận để tránh thiệt hại nếu mưa còn kéo dài. Khi công việc hoàn tất, cả nhóm ngồi nghỉ dưới mái hiên, người ướt sũng nhưng lòng nhẹ nhõm vì đã vượt qua thêm một thử thách khác trên hành trình giữ lò.

Bà Sáu, hàng xóm của xưởng, mang sang một nồi cháo nóng, nói bà nấu từ chiều vì nghe tin cả xưởng phải thức đêm chuyển đất. “Ăn đi cho ấm bụng,” bà giục, múc từng bát cháo đưa cho mỗi người. “Trời mưa gió thế này, làm việc nặng dễ đổ bệnh lắm.”

Cả nhóm ngồi quây quần dưới mái hiên, ăn cháo nóng trong tiếng mưa rả rích còn sót lại, cảm giác ấm áp lan tỏa không chỉ từ bát cháo mà còn từ sự quan tâm giản dị của những người hàng xóm đã âm thầm dõi theo hành trình của xưởng suốt những ngày qua.

“Cả xóm ai cũng biết chuyện xưởng đang cố gắng tự vận hành,” bà Sáu nói, ngồi xuống cạnh mọi người. “Có gì cần giúp cứ nói, đừng ngại. Ngày xưa lò này nuôi sống bao nhiêu gia đình, giờ tụi bây cố giữ, cả xóm cũng muốn góp một tay.”

Lời nói giản dị ấy khiến Linh cảm động sâu sắc. Cô nhận ra, sự ủng hộ của cộng đồng không chỉ dừng lại ở buổi họp làng hôm trước, mà đang tiếp tục thể hiện qua những hành động nhỏ bé nhưng chân thành như nồi cháo này.

Ông Phúc, ngồi ăn cháo trong im lặng, bất chợt lên tiếng. “Ngày mai, mình cần kiểm tra lại toàn bộ hệ thống thoát nước quanh kho,” ông nói, giọng đã lấy lại vẻ thực tế thường ngày. “Trận mưa này chỉ là khởi đầu mùa mưa. Nếu không gia cố kỹ, chuyện tối nay sẽ còn lặp lại.”

Minh gật đầu đồng tình. “Tôi có thể giúp thiết kế lại hệ thống mương thoát nước, dựa trên độ dốc thực tế của khu đất. Ngày mai tôi sẽ đo đạc kỹ trước khi đề xuất phương án.”

Cả nhóm dần chuyển từ tâm trạng mệt mỏi sau đêm dài sang một tinh thần làm việc mới, lên kế hoạch cho những bước tiếp theo để đảm bảo một sự cố tương tự sẽ không còn gây thiệt hại nặng nề như đêm nay. Linh nhìn quanh, thấy mọi người, dù ướt sũng và kiệt sức, vẫn giữ được sự lạc quan và tinh thần trách nhiệm, và cô cảm thấy tự hào vì đã được là một phần của tập thể kiên cường này.