Chương 4

Hà đưa Linh xem sổ vay. Khoản nợ không đứng tên ông Phúc hoàn toàn; một phần nằm dưới chữ ký của chú Tấn, nhưng số tài khoản nhận tiền lại thuộc người bán đất. Hóa đơn có dấu xưởng, nét ký giống cha Linh nhưng thiếu nét móc ở cuối.

Hai chị em ngồi trong căn phòng nhỏ phía sau văn phòng xưởng, nơi Hà vẫn dùng làm chỗ ghi sổ sách suốt nhiều năm. Ánh đèn bàn vàng vọt chiếu xuống chồng giấy tờ được xếp thành từng cụm theo năm, mỗi cụm buộc bằng dây thun đã giòn vì thời gian.

“Chị so từng chữ ký một,” Hà nói, đặt hai tờ giấy cạnh nhau. “Chữ ký này, và chữ ký chú ký năm hai nghìn lẻ chín, trên giấy khai sinh của con chú. Nét móc cuối chữ T luôn có, kể cả khi chú ký vội.”

Linh cúi sát nhìn, đúng như Hà nói — trên hợp đồng vay, nét chữ T bị cụt, như một người cố bắt chước chữ ký quen thuộc nhưng thiếu đi thói quen tay đã ăn sâu qua hàng trăm lần ký.

Minh khuyên kiểm tra với ngân hàng. Ông Phúc không muốn vì sẽ ảnh hưởng gia đình chú Tấn. Linh nói im lặng đã khiến cả xưởng trả nợ thay người khác.

“Nếu đúng là giả chữ ký,” Minh nói, “thì đây không chỉ là chuyện nợ nần. Đây là gian lận có thể truy cứu.”

“Truy cứu ai?” ông Phúc hỏi, giọng gay gắt hơn Linh từng nghe từ ông. “Truy cứu một người đã chết, hay truy cứu chính cha mày vì đã ký bảo lãnh cho em trai?”

Linh im lặng trước câu hỏi ấy. Cô nhận ra cha cô không chỉ sợ ảnh hưởng tới gia đình chú Tấn — ông còn sợ chính mình sẽ bị lôi vào giữa, sợ phải giải thích vì sao suốt mười năm ông không hề hỏi lại một câu về khoản vay đã đứng tên mình.

Sơn gửi thời hạn bảy ngày để ký bán. Hà đề nghị lập hợp tác xã, nhưng cần vốn và giấy tờ thương hiệu. Bà Năm nói nghề không thể chỉ dựa vào lòng tự trọng.

“Lòng tự trọng không trả được tiền điện,” bà nói khi ngồi cùng cả nhóm buổi tối hôm đó, giọng thẳng thắn như mọi khi. “Tôi ủng hộ giữ lò, nhưng ủng hộ không có nghĩa là nhắm mắt trước những con số.”

Hà mở một trang tính mới, liệt kê chi phí duy trì xưởng trong sáu tháng tới nếu không nhận tiền từ tập đoàn — điện, củi, lương thợ, tiền lãi vay hàng tháng. Con số cuối cùng khiến cả phòng im lặng một lúc lâu.

“Chúng ta cần ít nhất năm đơn hàng lớn trong ba tháng để cầm cự,” Hà nói. “Hiện tại có một, dòng men mới, chưa chắc bán được bao nhiêu.”

Linh chụp toàn bộ sổ, lưu bản sao cho luật sư. Cô không nói với cha ngay. Ông Phúc phát hiện, hai cha con cãi nhau trong kho đất.

Cô mang máy ảnh vào phòng lưu trữ lúc chiều muộn, nghĩ cha đang ở ngoài lò, chụp từng trang một cách cẩn thận, đánh số theo thứ tự để không lẫn lộn khi gửi cho người tư vấn. Cô không nghe tiếng bước chân cha cho tới khi ông đứng ngay sau lưng.

“Con đang làm gì?” ông hỏi, giọng lạnh.

Linh giật mình, suýt làm rơi máy ảnh. “Con sao lưu hồ sơ. Để phòng khi cần.”

“Cần cho ai? Cho luật sư à?”

“Cha ơi, nếu đây thật sự là giả chữ ký, mình không thể cứ để vậy.”

“Con quay về để bán hay để điều tra cha?” ông hỏi.

“Con quay về vì cha đang bán thứ cha không còn quyền quyết định một mình.”

Câu nói của Linh vang trong không gian chật hẹp của kho đất, giữa những bao đất sét xếp cao hai bên. Ông Phúc đứng lặng, tay vẫn còn dính đất từ việc kiểm tra độ ẩm buổi chiều, ánh mắt ông chuyển từ giận dữ sang một điều gì đó mệt mỏi hơn nhiều.

“Con nghĩ cha muốn giữ bí mật này vì cha thích giấu giếm sao?” ông nói, giọng đã dịu lại. “Cha giữ nó vì mỗi lần nghĩ tới, cha lại thấy mình đã để em trai gánh một khoản nợ nó không đáng phải gánh, và giờ cha không biết phải sửa thế nào mà không làm tổn thương thêm ai.”

Linh bước lại gần, đặt tay lên cánh tay cha. “Vậy để con giúp cha tìm cách sửa. Con không tìm cách buộc tội ai. Con chỉ muốn biết sự thật, để mình còn quyết định được điều gì tiếp theo.”

Ông Phúc im, rồi đưa cô chiếc chìa khóa két cũ, bàn tay ông run nhẹ khi đặt nó vào lòng bàn tay con gái.

“Trong đó còn vài thứ cha chưa từng cho ai xem,” ông nói. “Kể cả mẹ con.”

Linh cầm chiếc chìa khóa, cảm nhận sức nặng của kim loại lạnh trong lòng bàn tay, nặng hơn nhiều so với kích thước nhỏ bé của nó. Cô nhìn cha, thấy ông quay đi trước khi cô kịp nói thêm gì, bước ra khỏi kho đất với dáng lưng còng hơn cô từng nhớ.

Đêm đó, Linh không mở két ngay. Cô ngồi cầm chiếc chìa khóa hồi lâu trên bậc thềm, nhìn ánh trăng chiếu lên sân xưởng, tự hỏi mình có thực sự sẵn sàng cho những gì sắp được mở ra, hay chỉ đang tự thuyết phục mình rằng biết sự thật luôn tốt hơn giữ sự im lặng.

Minh tìm cô lúc gần nửa đêm, mang theo một ly nước. Anh không hỏi về chiếc chìa khóa, chỉ ngồi xuống cạnh cô, để sự im lặng làm công việc mà lời nói không làm được. Linh dựa nhẹ vào vai anh một lúc, rồi đứng dậy, nói cô cần thời gian trước khi mở két, và anh gật đầu, không hỏi thêm.

Sáng hôm sau, Hà tới sớm hơn thường lệ, mang theo một tách cà phê pha sẵn cho Linh, biết cô sẽ cần nó sau một đêm gần như thức trắng. Hai chị em ngồi ở bậc thềm văn phòng, nhìn ra sân nơi ông Phúc đang lặng lẽ quét lá khô, một công việc ông vẫn làm mỗi khi cần thời gian để không phải nói chuyện với ai.

“Chị nghĩ trong két có gì?” Linh hỏi, xoay chiếc chìa khóa giữa các ngón tay.

“Chị không biết,” Hà đáp thật lòng. “Nhưng nếu cha giữ nó suốt mười năm không cho ai xem, kể cả mẹ, thì chắc không phải chuyện nhỏ.”

Linh đứng dậy, quyết định không trì hoãn thêm nữa. Chiếc két nằm trong phòng ngủ của cha, sau tấm rèm vải cũ, một chiếc két sắt nhỏ đã han gỉ ở các góc. Cô tra chìa khóa vào ổ, tay hơi run khi xoay.

Bên trong không có nhiều: một xấp thư cũ buộc dây, vài tấm ảnh đen trắng chụp lò gốm những năm còn hợp tác xã, và một cuốn sổ tay bìa da đã sờn. Linh lật cuốn sổ, nhận ra đó là nhật ký ghi chép của cha, không liên tục, chỉ vài dòng mỗi lần ông cảm thấy cần viết ra điều gì đó không thể nói thành lời.

Một trang, đề ngày gần mười năm trước, viết: “Tấn ký cho anh vay để cứu đơn hàng tháng này, nhưng anh không nói cho nó biết người bán đất là ai. Nếu có chuyện gì, lỗi là ở anh, không phải ở nó.”

Linh ngồi lặng, đọc đi đọc lại dòng chữ ấy. Nó xác nhận điều cô đã nghi ngờ — cha cô biết rõ hơn những gì ông từng nói, và ông đã mang gánh nặng ấy một mình suốt cả một thập niên, không dám chia sẻ ngay cả với người thân nhất.

Cô mang cuốn sổ ra sân, tìm cha. Ông đang đứng dựa vào tường lò, nhìn cô bước tới với cuốn sổ trên tay, nét mặt ông không có vẻ ngạc nhiên, như thể ông đã biết ngày này sẽ tới.

“Cha đọc lại nó bao nhiêu lần rồi?” Linh hỏi, giọng nhẹ nhàng hơn cô định.

“Không đếm được,” ông đáp. “Mỗi lần đọc là mỗi lần cha tự hỏi nếu ngày đó cha từ chối ký, liệu Tấn có còn sống lâu hơn không, dù cha biết bệnh của nó không liên quan gì tới khoản vay.”

Linh nhận ra, lần đầu tiên, gánh nặng cha cô mang không chỉ là tiền bạc. Đó là một loại tội lỗi tưởng tượng ông tự gán cho mình, thứ đã khiến ông chọn im lặng thay vì đối diện, chọn giữ một cái lò cũ thay vì giải quyết khoản nợ một cách rõ ràng.

“Cha không có lỗi trong việc chú mất,” Linh nói, giọng cô kiên quyết. “Nhưng cha có thể có lỗi trong việc để con và mẹ sống suốt mười năm mà không biết vì sao xưởng cứ khó khăn mãi. Cha giấu không phải để bảo vệ ai, mà để khỏi phải đối diện với chính cảm giác của mình.”

Ông Phúc không phản bác. Ông ngồi xuống bậc thềm lò, hai tay ôm lấy đầu gối, dáng vẻ như một người đàn ông nhỏ bé hơn nhiều so với hình ảnh cứng cỏi Linh vẫn nhớ suốt tuổi thơ.

“Vậy giờ con muốn làm gì?” ông hỏi, giọng đã bớt gay gắt.

“Con muốn đưa cuốn sổ này và chữ ký giả cho luật sư,” Linh đáp. “Không phải để kiện ai, mà để biết chính xác khoản nợ này còn bao nhiêu là thật, bao nhiêu là do người khác đã lợi dụng lúc nhà mình rối ren.”

Ông Phúc im lặng một lúc lâu, nhìn ra sân nơi những chiếc bát mẻ thử vẫn còn xếp trên bàn, ánh nắng sớm chiếu lên lớp men tro xanh khiến chúng lấp lánh nhẹ. Cuối cùng ông gật đầu, một cái gật đầu chậm rãi nhưng dứt khoát.

“Được,” ông nói. “Cha sẽ không cản con nữa. Nhưng con phải hứa, dù kết quả thế nào, không được để chuyện này biến thành một cuộc chiến giữa gia đình mình và gia đình Tấn. Hai đứa nhỏ đó không có lỗi gì.”

“Con hứa,” Linh đáp. “Con chỉ muốn sự thật, không muốn thêm ai bị tổn thương vì nó.”

Cô ngồi xuống cạnh cha trên bậc thềm, hai người cùng nhìn ra sân trong im lặng, một sự im lặng khác hẳn những lần trước — không phải im lặng của điều bị giấu, mà là im lặng của điều vừa được nói ra và cần thời gian để lắng xuống.