Chương 9

Ông Phúc gọi Linh vào phòng kho sau khi mọi người đã về. Ông lấy từ đáy hòm một cuốn sổ bìa vải, mép giấy ố vàng. Trong đó là những khoản tiền vay đứng tên người chú đã mất của Linh, cùng chữ ký bảo lãnh của ông.

Căn phòng kho tối om, chỉ có một bóng đèn tròn treo lơ lửng giữa trần, ánh sáng vàng vọt đổ xuống chiếc hòm gỗ cũ ông Phúc vẫn giữ khóa cẩn thận ở góc phòng. Ông ngồi xổm trước hòm, tay run nhẹ khi mở nắp, mùi ẩm mốc của giấy cũ xộc lên khi cuốn sổ bìa vải được lấy ra.

“Cha biết chuyện này từ bao giờ?” Linh hỏi, ngồi xuống đối diện cha trên nền đất nện.

“Từ trước khi con đi học.”

Linh im lặng, tính nhẩm khoảng thời gian ấy — gần mười lăm năm cha cô đã mang một bí mật, sống cùng nó qua từng bữa cơm, từng lần cô hỏi vì sao xưởng lúc nào cũng thiếu tiền mà không nhận được câu trả lời rõ ràng.

Ông Phúc thú nhận mình từng ký để cứu một mẻ hàng lớn. Người chú hứa sẽ trả sau khi bán được đất, nhưng ông mất trước khi mọi việc được giải quyết. Một phần lãi bị cộng sai, một phần giấy tờ bị chuyển qua tay Sơn.

“Năm đó có một đơn hàng lớn từ một khách sạn trên thành phố,” ông kể, giọng đều đều như đang đọc lại một câu chuyện đã kể cho chính mình quá nhiều lần. “Đủ để cứu cả xưởng trong ba năm liền nếu làm trót lọt. Nhưng cần vốn mua đất chất lượng cao, mua men nhập, thuê thêm thợ. Cha không đủ tài sản thế chấp, Tấn đứng ra ký thay.”

“Rồi sao?”

“Rồi đơn hàng bị hủy giữa chừng vì khách sạn đổi chủ. Số đất và men đã mua không dùng hết, một phần phải bán tháo lỗ vốn. Khoản vay còn lại, Tấn nói sẽ bán một mảnh đất riêng của nó để trả, nhưng chưa kịp bán thì nó đổ bệnh.”

Linh tức giận vì suốt mười năm cô tưởng cha chỉ cố chấp giữ một cái lò cũ. Hóa ra ông đã giữ cả một món nợ mà không dám nói với con.

“Sao cha không nói với con lúc đó?” cô hỏi, giọng cô nghẹn lại vì một cảm xúc pha trộn giữa giận dữ và xót xa. “Con học đại học ở thành phố trong khi cha ở đây một mình gánh chuyện này?”

“Vì con còn phải học,” ông đáp, không nhìn cô. “Cha nghĩ nếu con biết, con sẽ bỏ học về giúp cha, và cha không muốn con phải hy sinh tương lai của mình vì một sai lầm của cha.”

“Đó không phải quyết định của một mình cha để đưa ra,” Linh nói, giọng cô run lên. “Cha tước mất của con quyền được biết, quyền được chọn có muốn giúp hay không.”

Ông Phúc cúi đầu, không phản bác. Ông biết cô nói đúng, nhưng biết đúng không làm cho gánh nặng tội lỗi trong ông nhẹ đi.

Minh và Hà kiểm tra cuốn sổ cùng bản sao hợp đồng. Có dấu hiệu một trang phụ lục được thêm vào sau ngày ký. Chưa đủ để khẳng định gian lận, nhưng đủ để yêu cầu đối chiếu hồ sơ gốc.

Cả hai được gọi vào phòng kho ngay sau đó, mang theo đèn pin và kính lúp nhỏ Minh vẫn dùng để kiểm tra bề mặt men. Anh soi kỹ từng trang giấy, so sánh màu mực, độ dày nét chữ giữa các trang.

“Trang này,” anh nói, chỉ vào một tờ phụ lục kẹp giữa hợp đồng chính, “giấy khác với những trang kia. Hơi trắng hơn, ít bị ố vàng theo cùng cách. Có thể được thêm vào sau, dù khó khẳng định chắc chắn nếu không có giám định chuyên môn.”

Hà đối chiếu số tiền trên phụ lục với sổ chi tiêu của xưởng năm đó, lắc đầu. “Khoản này không khớp với bất kỳ giao dịch nào chú từng ghi trong sổ nhà mình. Nếu đây thật là khoản vay hợp pháp, phải có ghi chép tương ứng ở đâu đó.”

Ông Phúc muốn Linh bỏ qua. Ông sợ kiện tụng kéo cả làng vào cuộc. Linh nói cô không tìm cách trả thù. Cô chỉ cần biết mình đang trả khoản nợ nào, cho ai và bằng căn cứ gì.

“Nếu mình lôi chuyện này ra ánh sáng,” ông Phúc nói, giọng đầy lo lắng, “không biết sẽ kéo theo bao nhiêu người khác trong làng. Người bán đất, người từng làm giấy tờ hộ, biết đâu cả những người mình không ngờ tới.”

“Con không tìm cách đưa ai ra tòa,” Linh trấn an cha. “Con chỉ muốn biết sự thật, để nếu phải trả, mình trả đúng khoản đúng người. Còn nếu có ai đó đã lợi dụng lúc gia đình mình rối ren để trục lợi, họ cũng cần chịu trách nhiệm tương xứng, không phải để trừng phạt, mà để công bằng.”

Ông Phúc im lặng hồi lâu, cuối cùng gật đầu, dù ánh mắt ông vẫn còn nặng trĩu lo âu.

Đêm ấy, cô chụp lại từng trang sổ, lưu vào hai nơi. Minh ngồi cách cô một chiếc bàn, không hỏi thêm. Lần đầu, Linh hiểu giữ nghề không chỉ là giữ lửa; đôi khi còn là giữ cho sự thật không bị chôn dưới tro.

Cô làm việc tới gần nửa đêm, sắp xếp lại toàn bộ tài liệu theo trình tự thời gian, đánh dấu những chỗ nghi vấn bằng bút highlight vàng. Minh ở lại phụ giúp, dù công việc của anh không đòi hỏi anh phải làm vậy, chỉ vì anh không muốn để cô một mình giữa đống giấy tờ nặng nề này.

“Anh không cần ở lại tới giờ này đâu,” Linh nói, khi thấy đồng hồ đã chỉ gần mười hai giờ đêm.

“Tôi biết,” Minh đáp, không ngẩng lên khỏi trang giấy đang xem. “Nhưng tôi muốn ở lại.”

Linh nhìn anh một lúc, rồi quay lại với công việc của mình, cảm thấy một sự ấm áp nhỏ len vào giữa tất cả những nặng nề của đêm hôm đó — cảm giác không phải một mình đối mặt với những bóng tối của quá khứ, dù bóng tối ấy có sâu và phức tạp tới đâu.

Gần sáng, khi cả hai đã hoàn tất việc phân loại tài liệu, Minh đứng dậy, vươn vai, nhìn ra cửa sổ nơi ánh bình minh đầu tiên đang le lói. “Chúng ta nên gửi toàn bộ hồ sơ này cho luật sư ngay hôm nay,” anh nói. “Càng sớm càng tốt, trước khi có ai kịp phản ứng.”

Linh gật đầu, gom lại chồng giấy tờ đã được sắp xếp gọn gàng, cảm thấy một sự nhẹ nhõm kỳ lạ dù vấn đề còn xa mới được giải quyết — ít nhất giờ đây, sự thật đã được đưa ra ánh sáng, không còn nằm im lìm trong một chiếc hòm khóa kín nơi góc kho tối.

Sáng hôm đó, trước khi mặt trời lên hẳn, Linh gửi toàn bộ bản scan tài liệu cho người tư vấn pháp lý huyện, kèm một bức thư dài giải thích bối cảnh — khoản vay, chữ ký nghi giả, trang phụ lục khả nghi, và cả điều khoản đồng sở hữu lò vừa phát hiện. Cô đọc lại bức thư ba lần trước khi gửi, muốn chắc chắn mọi chi tiết đều chính xác, không thiếu sót bất kỳ điểm nào có thể quan trọng về sau.

Phản hồi từ phía luật sư tới vào giữa trưa hôm đó. Người tư vấn đề nghị một cuộc hẹn trực tiếp trong tuần, nói rằng vụ việc có nhiều lớp phức tạp cần được xem xét kỹ — không chỉ khoản vay, mà cả khả năng liên quan tới hành vi lừa đảo có tổ chức nếu đúng là có người cố tình làm giả tài liệu để trục lợi từ sự bối rối của gia đình sau khi chú Tấn qua đời.

Ông Phúc, khi nghe Linh thuật lại nội dung cuộc gọi, ngồi trầm ngâm rất lâu trước khi lên tiếng. “Nếu đúng là có người cố tình lừa gạt,” ông nói, “thì người đó phải chịu trách nhiệm, không phải Tấn, càng không phải gia đình nó.”

“Con cũng nghĩ vậy,” Linh đáp. “Đó là lý do con muốn làm rõ mọi chuyện — không phải để đổ lỗi cho chú, mà để gỡ bỏ oan uổng khỏi tên chú, nếu thực sự chú chỉ là nạn nhân của một âm mưu nào đó.”

Câu nói ấy khiến ông Phúc ngẩng lên, ánh mắt ông thoáng chút ngạc nhiên xen lẫn một sự biết ơn khó gọi tên. Trong suốt bao năm ông tự dằn vặt mình vì đã để em trai gánh khoản nợ, ông chưa từng nghĩ theo hướng ngược lại — rằng có lẽ chính Tấn cũng là một nạn nhân, không kém gì gia đình ông bây giờ.

Buổi chiều, Hà mang tới thêm một manh mối quan trọng. Trong lúc rà soát lại sổ sách cũ để tìm thêm bằng chứng, chị tìm thấy tên một người từng làm kế toán tạm thời cho xưởng vào đúng năm khoản vay được ký, một cái tên không ai trong nhà còn nhớ rõ mặt sau ngần ấy năm.

“Người này chỉ làm việc ở đây đúng ba tháng,” Hà nói, chỉ vào dòng chữ mờ nhạt trong sổ lương cũ. “Sau đó nghỉ việc đột ngột, không ai biết đi đâu.”

“Có thể chỉ là trùng hợp,” Minh nói, dù giọng anh không mấy tin vào điều đó.

“Có thể,” Hà đáp, giọng vẫn giữ sự thận trọng quen thuộc. “Nhưng đáng để kiểm tra thêm cho chắc chắn. Ba tháng đủ để tiếp cận toàn bộ hồ sơ và con dấu của xưởng, đủ để soạn ra bất kỳ phụ lục nào cần thiết mà không ai kịp để ý.”

Linh cẩn thận ghi lại cái tên, hứa sẽ chuyển cho luật sư kiểm tra thêm ngay trong buổi tối. Cô nhìn quanh bàn, thấy tất cả mọi người đều đang góp một phần nhỏ vào việc lần theo dấu vết của một bí mật đã chôn giấu quá lâu, và cảm thấy, dù kết quả cuối cùng có ra sao, ít nhất họ đang cùng nhau đối mặt với nó, không ai phải gánh một mình như cha cô đã từng gánh suốt mười lăm năm ròng rã, âm thầm và cô độc.