Chương 21 — Tiệm Vàng Góc Phố Cũ

Buổi sáng cuối tuần định mệnh, tiệm vàng Tấn Phát khoác lên mình một diện mạo khác thường. Thanh Trà đã dọn dẹp sạch sẽ từ tối hôm trước, những tủ kính được lau chùi bóng loáng, một bình hoa sen tươi được đặt trang trọng trên bàn tiếp khách — loài hoa mà theo lời ông Thịnh, bà nội Vy rất yêu thích. Ấm trà ướp hoa sen đã được Vy chuẩn bị sẵn từ sớm, tỏa hương thơm nhẹ nhàng lan khắp không gian tiệm.

Đúng chín giờ sáng, cụ Kỷ Thị Đoan đến đầu tiên, được Khôi dìu vào tiệm, dáng người nhỏ bé nhưng ánh mắt đầy quyết tâm. Vy đón cụ vào chiếc ghế êm ái nhất, gần cửa sổ có ánh sáng dịu, rót một tách trà nóng mời cụ.

"Cảm ơn cháu," cụ Đoan nói, giọng run run vì tuổi tác lẫn xúc động. "Bà đã chờ đợi ngày này lâu lắm rồi, dù bà cũng không ngờ nó lại đến theo cách này."

Mười lăm phút sau, một chiếc xe hơi dừng lại trước tiệm. Ông Uông Chí Thành bước xuống, theo sau là luật sư Sử Đình Khang. Ông mặc một bộ vest chỉnh tề hơn mọi lần trước, nhưng ánh mắt vẫn giữ nguyên vẻ dè dặt, cảnh giác khi bước qua ngưỡng cửa tiệm.

"Chào ông Chí Thành, chào luật sư Khang," Vy lên tiếng, cố giữ giọng điềm tĩnh và thân thiện nhất có thể. "Cảm ơn hai vị đã đến. Mời hai vị ngồi."

Ông Chí Thành gật đầu, ánh mắt lướt qua không gian tiệm, dừng lại một lúc ở bình hoa sen trên bàn, rồi ở cụ Đoan đang ngồi lặng lẽ nơi góc phòng. Ông có vẻ ngạc nhiên khi thấy sự hiện diện của một người lạ mặt lớn tuổi trong buổi gặp mà ông tưởng chỉ có hai bên tranh chấp.

"Đây là ai vậy?" ông hỏi, giọng vẫn còn cảnh giác.

"Đây là cụ Kỷ Thị Đoan," Khôi đáp, giọng trang trọng. "Bà là bạn thời trẻ của ông Khương Tấn Phát, và cũng là người duy nhất còn sống từng chứng kiến trực tiếp sự việc xảy ra vào đêm năm 1979."

Nghe đến đó, ông Chí Thành khựng lại, ánh mắt dò xét nhìn cụ Đoan với một sự pha trộn giữa hoài nghi và tò mò không giấu được. Ông chậm rãi ngồi xuống ghế, luật sư Khang ngồi cạnh, cả hai đều giữ tư thế nghiêm túc, sẵn sàng lắng nghe nhưng chưa hoàn toàn buông bỏ sự phòng thủ.

Ông Thịnh, dù đi lại khó khăn, cũng cố gắng ngồi thẳng lưng trên ghế, ánh mắt kiên định nhìn thẳng vào vị khách đặc biệt này. "Trước khi bắt đầu, tôi muốn nói một điều," ông mở lời, giọng chậm rãi nhưng đầy trọng lượng. "Gia đình chúng tôi hiểu rất rõ nỗi đau mà ông đang mang theo suốt bao năm qua. Một lời trăn trối của người cha lúc lâm chung là điều thiêng liêng, không dễ gì để nghi ngờ hay buông bỏ. Chúng tôi không đến đây để chứng minh ông sai, mà để cùng ông tìm ra một sự thật đầy đủ hơn, mà tôi tin rằng, cả cha ông và cha tôi, nếu còn sống, đều mong muốn được biết đến."

Lời mở đầu chân thành ấy khiến không khí căng thẳng trong phòng dịu đi phần nào. Ông Chí Thành im lặng, nhưng ánh mắt đã bớt phần sắc bén, thay vào đó là một sự trầm ngâm sâu lắng hơn.

"Vậy xin mời," ông nói, giọng đã bớt gay gắt. "Tôi sẵn sàng lắng nghe."

Vy hít một hơi thật sâu, bắt đầu trình bày theo đúng trình tự đã chuẩn bị kỹ lưỡng cùng Khôi. Cô mở đầu bằng câu chuyện về cuốn nhật ký của ông nội, đọc lại đoạn văn dang dở nhắc đến "bà Tường" xin gửi trang sức trong đêm hoảng loạn. Cô cẩn thận, chậm rãi, để mỗi chi tiết đều có đủ thời gian thấm vào người nghe.

Tiếp theo, cô mời cụ Đoan kể lại câu chuyện. Cụ Đoan, dù giọng run run vì tuổi tác, vẫn kể lại một cách chi tiết và sống động như thể sự việc mới chỉ xảy ra ngày hôm qua — về đêm mưa to mất điện, về hình ảnh bà Tường quỳ xuống van xin, về tiếng còi xe đột ngột vang lên, về nhóm kiểm tra ập vào tịch thu bộ trang sức, và về việc ông Tấn Phát bị áp giải đi trong đêm đó.

Ông Chí Thành lắng nghe chăm chú, gương mặt dần biến đổi qua nhiều cung bậc cảm xúc — từ hoài nghi, đến ngạc nhiên, rồi đến một nỗi xúc động khó che giấu khi cụ Đoan kể đến đoạn bà Tường — chính là mẹ ông — quỳ khóc van xin ông Tấn Phát.

"Mẹ tôi..." ông thì thầm, giọng nghẹn lại, "mẹ tôi chưa bao giờ kể chi tiết này cho tôi nghe. Bà chỉ nói ngắn gọn rằng gia đình đã gửi tài sản cho một người quen tin tưởng trước khi rời đi, nhưng chưa bao giờ mô tả cảnh tượng cụ thể như vậy."

"Có lẽ, nỗi đau của đêm đó quá lớn để bà có thể kể lại chi tiết," cụ Đoan nói, giọng đầy cảm thông. "Bà chỉ nhớ được nỗi sợ hãi, sự vội vã, chứ không phải những gì xảy ra sau khi gia đình ông rời đi. Nhưng bà, người đứng ngoài quan sát, lại chứng kiến trọn vẹn phần còn lại của câu chuyện — phần mà có lẽ cả cha ông lẫn ông nội của cô Vy đây đều không có cơ hội kể lại cho ai."

Vy tiếp tục trình bày, đưa ra tờ biên nhận cũ, giải thích rằng nội dung ghi rõ ý định hoàn trả, chứ không phải chiếm giữ. Cô đưa cho ông Chí Thành xem trực tiếp, tay ông run run khi cầm lấy tờ giấy ố vàng, mắt dán chặt vào từng nét chữ mờ nhạt.

"Đây đúng là biên nhận thật," ông nói, giọng run lên. "Nhưng... tại sao cha tôi không bao giờ nhắc đến việc đã ký nhận thứ gì đó? Sao ông không cố gắng liên lạc lại để đòi?"

Khôi lên tiếng, giọng nhẹ nhàng nhưng đầy logic. "Có lẽ vì hoàn cảnh vượt biên khắc nghiệt, gia đình ông không có cách nào an toàn để liên lạc về nước trong nhiều năm sau đó, và có lẽ cha ông cũng không biết chắc liệu ông Tấn Phát còn giữ được tài sản hay không sau đêm hôm đó, khi chính ông ấy cũng bị bắt giữ ngay sau khi gia đình ông rời đi."

Ông Chí Thành đặt tờ biên nhận xuống bàn, hai tay ôm lấy đầu, một tư thế của một người đang phải vật lộn để sắp xếp lại toàn bộ những gì mình từng tin tưởng suốt cả cuộc đời. Cả căn phòng chìm trong im lặng, chỉ còn tiếng đồng hồ treo tường tích tắc đều đặn, như đang đếm nhịp cho một khoảnh khắc lịch sử đang dần được viết lại.

Luật sư Khang, vẫn giữ vẻ điềm tĩnh nghề nghiệp, lên tiếng phá vỡ sự im lặng nặng nề. "Tôi đánh giá cao sự chuẩn bị kỹ lưỡng của phía tiệm vàng. Nhưng tôi cũng phải nói rõ, dù những tài liệu này rất đáng chú ý, chúng vẫn chưa phải là bằng chứng tuyệt đối, không thể phủ nhận hoàn toàn khả năng khác."

"Tôi đồng ý là chưa có gì tuyệt đối," Khôi đáp, giọng vẫn giữ được sự tôn trọng nhưng kiên định. "Nhưng thưa luật sư, trong một vụ việc đã qua bốn mươi lăm năm, khi hầu hết nhân chứng và tài liệu gốc đã không còn, tôi nghĩ điều chúng ta có thể làm tốt nhất là xem xét toàn bộ các nguồn thông tin độc lập, xem chúng có cùng chỉ về một hướng hay không. Và ở đây, lời kể của nhân chứng trực tiếp, nội dung biên nhận, bản giám định khoa học về niên đại chiếc khuyên tai, cùng tư liệu lịch sử về tình trạng tham nhũng trong các đợt kiểm tra tài sản thời kỳ đó — tất cả đều cùng hướng về một kết luận thống nhất."

Vy lấy ra chiếc hộp nhỏ đựng chiếc khuyên tai, đặt nhẹ nhàng lên bàn trước mặt ông Chí Thành. "Đây là phần còn sót lại mà gia đình tôi tìm thấy trong két sắt, vốn nằm im lặng suốt nhiều năm mà không ai trong nhà biết rõ nguồn gốc, cho đến khi chúng tôi bắt đầu tìm hiểu về câu chuyện này."

Ông Chí Thành ngẩng đầu lên, ánh mắt dán chặt vào chiếc khuyên tai lấp lánh dưới ánh đèn. Ông đưa tay ra, nhưng rồi lại rụt lại, như thể không dám chạm vào, sợ rằng đây chỉ là một giấc mơ sẽ tan biến ngay khi ông chạm tới.

"Đây... đây có thật là của bộ trang sức nhà tôi không?" ông hỏi, giọng run rẩy đầy xúc động, khác hẳn vẻ gay gắt của những lần gặp trước.

"Chúng tôi đã nhờ chuyên gia giám định tại bảo tàng mỹ thuật thành phố xác nhận," Vy đáp, đưa thêm bản đánh giá chính thức có con dấu xác nhận. "Kỹ thuật chế tác và niên đại đều khớp với mô tả trong bản khai của ông về bộ trang sức gia truyền nhà mình."

Ông Chí Thành cầm bản đánh giá lên, đọc từng dòng chữ, tay run lên không kiểm soát được. Rồi, như không thể kìm nén thêm được nữa, ông đưa tay lên che mặt, đôi vai run lên theo từng nhịp thở nghẹn ngào. Luật sư Khang, chứng kiến cảnh này, cũng im lặng, không còn giữ được vẻ mặt chuyên nghiệp lạnh lùng như lúc đầu.

Cụ Đoan, từ góc phòng, chậm rãi đứng dậy, chống gậy bước lại gần ông Chí Thành, đặt bàn tay gầy guộc lên vai ông một cách nhẹ nhàng, như một người bà an ủi đứa cháu đang chịu nhiều tổn thương. "Cháu à," cụ nói, giọng dịu dàng, "bà biết cha cháu là một người tốt, đã phải chịu đựng quá nhiều mất mát trong đêm hôm đó. Nhưng ông Phát cũng vậy, cũng là một người tốt, đã cố gắng hết sức trong hoàn cảnh mà chẳng ai có thể lựa chọn được. Hai người họ, nếu còn có cơ hội gặp lại nhau, bà tin chắc họ sẽ hiểu và tha thứ cho nhau, không phải oán trách gì cả."

Lời nói giản dị nhưng đầy thấu cảm của cụ Đoan dường như chạm đến phần sâu thẳm nhất trong lòng ông Chí Thành. Ông ngẩng đầu lên, đôi mắt đỏ hoe nhìn cụ, rồi nhìn sang Vy và ông Thịnh, ánh mắt đã hoàn toàn khác hẳn so với sự gay gắt, phòng thủ lúc bước vào tiệm.

"Tôi... tôi cần thời gian để bình tĩnh lại," ông nói, giọng vẫn còn run. "Những gì tôi vừa nghe, vừa thấy, hoàn toàn khác với những gì tôi đã tin suốt bao năm qua. Tôi cần suy nghĩ thấu đáo hơn."

"Chúng tôi hiểu, thưa ông," Vy đáp, giọng nhẹ nhàng nhưng chân thành. "Ông cứ dành thời gian ông cần. Chúng tôi không muốn ép buộc ông phải chấp nhận ngay lập tức. Điều quan trọng nhất với chúng tôi là sự thật đã được trình bày đầy đủ, còn lại, xin để ông tự mình cảm nhận và quyết định."