Chương 4 — Tiệm Vàng Góc Phố Cũ

Ba ngày sau khi Hào Kim khai trương, một cuộc gọi lạ đến tiệm vào lúc gần trưa. Vy đang cặm cụi đánh bóng đôi nhẫn cưới của ông bà Văn Thịnh - Ngọc Hoa thì điện thoại bàn cũ kỹ đặt trên quầy đổ chuông, âm thanh chói tai giữa không gian yên tĩnh.

"Alo, tiệm vàng Tấn Phát nghe ạ," cô nhấc máy, giọng vẫn quen thuộc lối chào khách hàng ông nội dạy từ nhỏ.

Đầu dây bên kia im lặng một lúc, rồi một giọng đàn ông trung niên vang lên, chậm rãi và có phần trang trọng khác thường so với những cuộc gọi đặt hàng thông thường. "Xin lỗi, cho tôi hỏi đây có phải tiệm vàng do ông Khương Tấn Phát sáng lập không ạ?"

Vy hơi khựng lại vì cách xưng hô lạ lẫm — không ai gọi thẳng tên ông nội cô như vậy, những khách quen thường chỉ nói "tiệm ông Phát" một cách thân mật. "Dạ đúng rồi ạ. Ông nội tôi mất năm 1998, hiện tôi là cháu gái, đang tiếp quản tiệm. Anh cần hỏi gì ạ?"

"À, không có gì gấp đâu," giọng người đàn ông có chút lảng tránh. "Tôi chỉ đang tìm hiểu về lịch sử gia đình ông Phát thôi. Cảm ơn cô nhiều." Rồi ông ta cúp máy, không kịp để Vy hỏi thêm tên tuổi hay lý do cụ thể.

Vy đặt điện thoại xuống, cảm giác khó chịu mơ hồ lan tỏa trong lòng. Cô không nghĩ nhiều về cuộc gọi ấy lúc đó, cho rằng có thể là một người nghiên cứu lịch sử phố cổ, hoặc một phóng viên nào đó đang tìm tư liệu cho bài viết về các tiệm vàng lâu đời. Con phố Ngân Lư từng có thời được nhắc đến trong vài bài báo về "phố nghề truyền thống đang mai một", nên những cuộc gọi tìm hiểu như vậy không phải chưa từng có.

Nhưng đến chiều, một sự việc khác khiến cô bắt đầu để tâm nhiều hơn. Một người đàn ông lạ mặt, trạc năm mươi tuổi, ăn mặc chỉn chu kiểu người đi làm ăn xa lâu năm trở về, đứng trước cửa tiệm khá lâu, nhìn vào bên trong qua lớp kính mà không bước vào. Vy để ý thấy ông ta qua khóe mắt trong lúc đang phục vụ một khách hàng khác, dáng đứng của người đàn ông toát lên vẻ gì đó vừa tò mò vừa dè dặt, như đang cân nhắc điều gì.

Khi vị khách kia rời đi, Vy ngẩng lên định mời người đàn ông vào tiệm, nhưng ông ta đã quay lưng bước đi nhanh về phía cuối phố, không ngoái lại. Cô đứng tần ngần một lúc, tự hỏi liệu mình có tưởng tượng quá lên hay không, nhưng cảm giác bất an vẫn còn đọng lại.

Tối hôm đó, sau khi đóng cửa tiệm, Vy ngồi ăn cơm cùng cha, định kể lại chuyện cuộc gọi lạ và người đàn ông đứng trước cửa, nhưng chưa kịp mở lời thì ông Thịnh đã lên tiếng trước, giọng có vẻ nặng nề khác thường.

"Hôm nay có ai gọi điện tới tiệm hỏi về ông nội con không?" ông hỏi, mắt không nhìn thẳng vào Vy mà cứ dán vào chén cơm trước mặt.

Vy sững người. "Sao bố biết? Đúng là có một cuộc gọi lạ, hỏi có phải tiệm của ông Khương Tấn Phát không. Con còn thấy một người đàn ông lạ đứng nhìn vào tiệm hồi chiều nữa."

Ông Thịnh đặt đũa xuống, thở dài thật sâu, bàn tay trái siết chặt lấy mép bàn. "Bố cũng nhận được một cuộc gọi tương tự, vào sáng nay, lúc con đang bận tiếp khách." Ông ngập ngừng, như đang cân nhắc nên nói bao nhiêu. "Người ta hỏi bố có nhớ gì về... một chuyện xảy ra rất lâu rồi không, hồi ông nội con còn trẻ."

"Chuyện gì vậy bố?" Vy hỏi, giọng đầy lo lắng.

"Bố không biết rõ, Vy à," ông Thịnh đáp, nhưng ánh mắt ông lảng tránh câu hỏi của con gái theo cách khiến Vy cảm thấy cha đang giấu điều gì đó, dù có thể chính ông cũng không hiểu hết. "Hồi bố còn nhỏ, có đôi lần nghe ông nội con nhắc đến một 'đêm khó khăn' năm nào đó, hình như là năm 1979, nhưng ông không bao giờ kể chi tiết. Mỗi lần bố hỏi, ông chỉ nói 'chuyện cũ rồi, không cần nhắc lại,' rồi lảng sang chuyện khác. Bố cũng lớn lên với đúng bấy nhiêu đó thông tin, chưa từng biết thêm gì cụ thể."

Vy im lặng, cố gắng ghép nối những mảnh thông tin rời rạc. Một cuộc gọi hỏi về ông nội, một người đàn ông lạ đứng nhìn tiệm, và giờ là lời cha kể về một "đêm khó khăn" năm 1979 mà ông nội chưa bao giờ muốn nhắc lại. Tất cả những chi tiết ấy như những mảnh ghép của một bức tranh chưa hoàn chỉnh, nhưng đã đủ để khiến cô cảm thấy bất an.

"Bố nghĩ có chuyện gì nghiêm trọng không?" cô hỏi, cố giữ giọng bình tĩnh.

"Bố không biết," ông Thịnh lắc đầu, giọng mệt mỏi. "Nhưng con biết đấy, thời ông nội con mới mở tiệm là thời kỳ khó khăn lắm. Sau chiến tranh, kinh tế bao cấp, vàng bạc bị quản lý chặt chẽ, nhiều gia đình phải tìm đường ra nước ngoài. Có lẽ có chuyện gì đó liên quan đến thời kỳ đó mà ông không muốn kể lại vì nó gắn với nhiều đau buồn."

Sau bữa cơm, Vy xuống tiệm một mình, lục tìm trong chiếc tủ gỗ cũ kê ở góc kho phía sau — nơi cất giữ những giấy tờ, sổ sách cũ của gia đình mà bấy lâu nay chưa ai động đến. Cô tìm thấy vài cuốn sổ ghi chép đơn hàng từ những năm 1980, giấy phép kinh doanh cũ đã ố vàng, và một hộp thiếc nhỏ đựng vài tấm ảnh đen trắng chụp ông nội thời trẻ đứng trước tiệm, cùng vài người bạn không rõ tên tuổi.

Cô lật giở từng trang sổ cũ, nét chữ ông nội viết tay nắn nót nhưng đã mờ nhạt vì thời gian, ghi chép tỉ mỉ từng đơn hàng, từng lượng vàng nhập xuất. Nhưng sổ sách từ năm 1979 lại thiếu mất một khoảng thời gian ngắn — vài tháng cuối năm không có ghi chép gì, như thể có một khoảng trống bị bỏ qua một cách cố ý hoặc bất khả kháng. Vy nhíu mày, cảm giác tò mò lẫn lo lắng càng lớn dần.

Cô cầm hộp thiếc đựng ảnh cũ, ngồi xuống bên bàn thợ dưới ánh đèn vàng nhạt, ngắm nhìn từng tấm ảnh. Trong một tấm, ông nội đứng cùng một người phụ nữ trẻ trước cửa tiệm, cả hai đều cười tươi, phía sau lưng là biển hiệu tiệm vàng Tấn Phát còn mới toanh, nét sơn đỏ chưa hề phai màu. Mặt sau tấm ảnh có dòng chữ viết tay mờ nhạt: "Cùng Đoan, mùa xuân 1978, trước ngày khai trương." Vy chưa từng nghe cha nhắc đến ai tên Đoan trong gia đình hay bạn bè thân thiết của ông nội.

Cô đặt tấm ảnh sang một bên, tiếp tục lục tìm, nhưng không thấy thêm manh mối nào rõ ràng hơn. Ở đáy hộp thiếc, cô tìm thấy một mảnh giấy nhỏ đã ố vàng, gấp làm tư cẩn thận, nét chữ viết tay run rẩy hơn hẳn những trang sổ sách khác — không phải chữ ông nội, mà có vẻ như của một người viết vội trong lúc hoảng loạn. Mảnh giấy chỉ còn đọc được lõm bõm vài chữ: "...xin gửi lại... khi nào quay về... mong tiệm giữ giúp..." Phần còn lại đã mờ hẳn, không thể đọc nổi dù cô nghiêng tờ giấy dưới đủ mọi góc ánh đèn. Cô lật mặt sau, không có chữ ký, không có ngày tháng, chỉ có một vệt mực loang lổ như thể từng bị ướt nước rồi khô lại nhiều lần.

Vy cẩn thận đặt mảnh giấy vào một chiếc túi nhựa nhỏ để tránh mục nát thêm, lòng dấy lên một cảm giác vừa tò mò vừa e ngại. Cô tự hỏi liệu mảnh giấy này có liên quan gì đến "đêm khó khăn" mà cha vừa nhắc, đến người phụ nữ tên Đoan trong tấm ảnh, hay đến cuộc gọi lạ ban sáng. Cảm giác như đang cầm trên tay những mảnh vỡ của một câu chuyện lớn hơn nhiều so với những gì cô từng biết về gia đình mình, nhưng chưa đủ để ghép thành một bức tranh hoàn chỉnh.

Đêm đó, Vy trằn trọc mãi không ngủ được. Cô nằm trên gác, lắng nghe tiếng gió lùa qua khe cửa sổ cũ, tiếng xe cộ thưa dần ngoài phố, và trong đầu cứ vang vọng câu hỏi của người đàn ông qua điện thoại: "Đây có phải tiệm vàng do ông Khương Tấn Phát sáng lập không ạ?" Câu hỏi tưởng chừng đơn giản ấy, giờ đây lại mang một sức nặng lạ thường, như thể đang mở ra cánh cửa dẫn vào một căn phòng tối tăm mà gia đình cô đã cố tình khóa chặt suốt nhiều thập kỷ.

Cô nghĩ đến tấm ảnh ông nội đứng cùng người phụ nữ tên Đoan, đến khoảng trống bí ẩn trong sổ sách năm 1979, đến ánh mắt lảng tránh của cha khi nhắc về "đêm khó khăn" năm đó. Mỗi chi tiết riêng lẻ đều có vẻ vô hại, nhưng khi đặt cạnh nhau, chúng tạo thành một cảm giác bất an mơ hồ mà cô không thể gọi tên, như có một cơn bão đang âm thầm hình thành ở phía chân trời, còn xa nhưng chắc chắn sẽ ập đến.

Cô lật người, nhìn lên trần nhà loang lổ vết ẩm mốc quen thuộc, thứ cô đã nhìn hàng nghìn đêm từ khi còn bé mà chưa từng thấy nó xa lạ đến vậy. Ký ức về ông nội hiện lên trong đầu cô — không phải hình ảnh một ông già bí ẩn giấu diếm điều gì, mà là người đàn ông hiền hậu vẫn hay xoa đầu cô mỗi khi cô làm hỏng một món hàng đang tập, vẫn hay kể chuyện cổ tích trước giờ đi ngủ bằng chất giọng trầm ấm. Cô không muốn tin rằng người ông ấy có thể liên quan đến điều gì mờ ám, nhưng cô cũng hiểu rằng ký ức của một đứa trẻ lớn lên trong tình thương không nhất thiết phản ánh trọn vẹn những gì người lớn từng trải qua trước khi đứa trẻ ấy chào đời. Có những gánh nặng người ta mang cả đời mà không bao giờ để lộ ra trước mặt con cháu, chỉ vì muốn giữ cho chúng một tuổi thơ trong trẻo, không vướng bận quá khứ.

Cô không biết rằng, người đàn ông gọi điện thoại hôm nay, và người đứng nhìn vào tiệm buổi chiều, chỉ là những dấu hiệu đầu tiên của một cơn bão lớn hơn nhiều sắp ập vào cuộc sống vốn bình lặng của cô — một cơn bão mang tên một món nợ đã ngủ yên suốt bốn mươi lăm năm, chờ đợi đúng thời điểm này để thức giấc.