Chương 7 — Tiệm Vàng Góc Phố Cũ

Cuối tuần, Vy dành trọn buổi sáng để hoàn thiện công đoạn cuối cùng cho chiếc nhẫn của cụ Kỷ Thị Đoan trước khi mang đến thăm nhà cụ theo lời hẹn với Khôi. Cô ngồi bên bàn thợ từ sáng sớm, khi ánh nắng còn chưa kịp gắt, thực hiện công đoạn đánh bóng cuối cùng — công đoạn tưởng chừng đơn giản nhất trong toàn bộ quy trình phục chế nhưng lại đòi hỏi sự kiên nhẫn không kém phần nào.

Cô dùng một dải vải nỉ mềm quấn quanh đầu que gỗ nhỏ, chấm một chút bột đánh bóng chuyên dụng, rồi tỉ mỉ chà từng milimet trên bề mặt nhẫn theo chuyển động tròn đều, tránh làm mòn thêm những đường nét chạm khắc nguyên bản vốn đã mỏng manh vì năm tháng. Đây là một trong những kỹ thuật khó nhất mà ông nội từng truyền lại — biết dừng đúng lúc, không đánh bóng quá tay đến mức làm phẳng mất những chi tiết tinh xảo vốn là linh hồn của món đồ cổ.

"Đánh bóng đồ mới thì dễ, cứ chà cho đến khi sáng bóng là được," ông từng nói với cô khi cô mới mười bảy tuổi, lần đầu được giao một món đồ cổ để phục chế. "Nhưng đánh bóng đồ cũ, con phải biết tôn trọng dấu vết thời gian để lại. Có những vết xước nhỏ, những chỗ mòn, chính là một phần câu chuyện của món đồ đó. Đánh bóng quá tay là con đang xóa đi lịch sử, không phải làm đẹp thêm."

Vy làm việc chậm rãi theo đúng nguyên tắc ấy, thỉnh thoảng dừng lại, đưa chiếc nhẫn lên ánh sáng để kiểm tra, so sánh với hình ảnh cô tưởng tượng về dáng vẻ nguyên bản của nó khi mới được chế tác gần năm mươi năm trước. Đến gần trưa, chiếc nhẫn đã hoàn thiện — viên ngọc lục bảo được gắn chắc chắn trở lại, các chi tiết chạm khắc quanh viền được làm sạch nhưng vẫn giữ nguyên độ mòn tự nhiên, ánh vàng dịu nhẹ chứ không chói lóa như đồ mới.

Cô đặt chiếc nhẫn vào một hộp nhung nhỏ, thay bộ đồ làm việc bằng chiếc áo sơ mi giản dị hơn, rồi dặn Thanh Trà trông tiệm buổi chiều trước khi lên đường đến nhà cụ Đoan theo địa chỉ Khôi gửi.

Trên đường đến nhà cụ Đoan, Vy đi bộ chậm rãi qua những con hẻm nhỏ chằng chịt sau lưng phố Ngân Lư, nơi cô ít khi có dịp ghé qua vì công việc thường giữ chân cô trọn ngày bên bàn thợ. Những ngôi nhà cũ ở đây phần lớn vẫn giữ nguyên kiến trúc từ nhiều thập kỷ trước — mái ngói rêu phong, cửa gỗ sơn tróc, những bức tường loang lổ dấu vết thời gian. Cô tự hỏi, giữa hàng trăm ngôi nhà như vậy, có bao nhiêu câu chuyện tương tự như câu chuyện của gia đình cô đang âm thầm ngủ yên, chờ đợi một cơ duyên nào đó để được đánh thức. Cảm giác hồi hộp xen lẫn lo âu cứ trực trào lên trong lòng cô suốt quãng đường đi, khiến từng bước chân dường như chậm hơn thường lệ.

Nhà cụ Đoan nằm trong một con hẻm nhỏ yên tĩnh cách phố Ngân Lư không xa, một căn nhà cấp bốn cũ kỹ nhưng gọn gàng, trước sân trồng vài chậu lan và một cây khế đã cao lớn theo năm tháng. Khôi ra tận cổng đón cô, dẫn vào trong nhà, nơi cụ Đoan đang ngồi trên chiếc ghế bành cũ kê cạnh cửa sổ, dáng người nhỏ nhắn, tóc bạc trắng búi gọn, đôi mắt tuy đã mờ đục vì tuổi tác nhưng vẫn ánh lên vẻ tinh anh khi nhìn thấy khách đến.

"Đây là cháu gái của ông Phát ạ?" cụ Đoan hỏi, giọng run run vì tuổi già nhưng vẫn rõ ràng, tay đưa ra nắm lấy tay Vy một cách thân tình như thể đã quen biết từ lâu.

"Dạ, con là Thục Vy, cháu nội ông Khương Tấn Phát," Vy đáp, ngồi xuống chiếc ghế gỗ Khôi kéo lại gần, nhẹ nhàng đặt hộp nhung đựng chiếc nhẫn đã hoàn thiện lên bàn.

Cụ Đoan mở hộp, cầm chiếc nhẫn lên bằng đôi tay run rẩy, ngắm nhìn thật lâu, đôi mắt dần ngấn nước. "Y hệt như ngày xưa," cụ thì thầm, giọng nghẹn ngào. "Cháu làm giỏi quá, giỏi y như ông nội cháu vậy."

"Bà nói bà quen ông nội con từ hồi trẻ ạ?" Vy hỏi, cố giữ giọng nhẹ nhàng dù trong lòng đầy háo hức.

Cụ Đoan gật đầu, ánh mắt xa xăm như đang lạc về một khoảng thời gian rất xa. "Nhà bà hồi đó ở ngay gần phố Ngân Lư, cách tiệm ông Phát chỉ vài căn nhà. Bà với ông ấy chơi thân từ nhỏ, cùng lớn lên trong xóm, sau này ông ấy mở tiệm vàng, bà vẫn hay ghé qua chơi, có khi phụ ông ấy quét dọn, sắp xếp đồ đạc." Cụ dừng lại, nở một nụ cười nhẹ đầy hoài niệm. "Ông ấy là người tốt lắm, chăm chỉ, thật thà. Cả xóm ai cũng quý."

Vy lắng nghe chăm chú, nhưng cô cũng nhận ra cụ Đoan đang kể những điều rất chung chung, chưa chạm đến điều cô thực sự muốn biết. Cô do dự một lúc, rồi quyết định hỏi thẳng, dù biết có thể hơi đường đột.

"Bà ơi, con có tìm được một cuốn nhật ký cũ của ông nội, trong đó có nhắc đến một người tên là bà Tường, và một chuyện gì đó xảy ra vào năm 1979. Bà có biết gì về chuyện này không ạ?"

Nghe đến đó, khuôn mặt cụ Đoan bỗng biến đổi rõ rệt — nụ cười hoài niệm vụt tắt, thay vào đó là một vẻ căng thẳng, dè dặt hiện lên trong đôi mắt mờ đục. Cụ đặt chiếc nhẫn xuống bàn, hai tay đan vào nhau, im lặng hồi lâu trước khi lên tiếng.

"Chuyện đó... đã lâu lắm rồi," cụ nói, giọng chậm rãi, có phần khó khăn. "Bà cũng chỉ nhớ mang máng thôi, vì lúc đó bà còn trẻ, và đó là một đêm rất hỗn loạn."

Khôi ngồi cạnh bà nội, nhẹ nhàng đặt tay lên vai bà như để trấn an. "Bà cứ kể từ từ thôi, không cần vội đâu ạ."

Cụ Đoan hít một hơi thật sâu, ánh mắt nhìn ra khoảng sân trước nhà nơi nắng chiều đang nhạt dần. "Bà nhớ đêm đó trời mưa to lắm, cả xóm mất điện. Có một gia đình giàu có trong vùng, hình như họ Uông thì phải, đến tìm ông Phát vào lúc rất khuya. Bà đang ở gần đó nên nghe thấy tiếng động, nhìn ra thì thấy họ mang theo một cái hộp gì đó, nói chuyện rất gấp gáp, giọng ai cũng run run như đang trong cơn hoảng loạn."

Vy nín thở lắng nghe, tim đập nhanh hơn khi cái tên "họ Uông" được nhắc đến, khớp với những gì cô đọc được trong nhật ký ông nội.

"Sau đó thì sao ạ, bà?" cô hỏi khẽ.

Cụ Đoan lắc đầu, vẻ mặt bối rối. "Bà không rõ chi tiết lắm, vì ngay sau đó có tiếng còi xe, tiếng người quát tháo ầm ĩ, hình như là công an đến kiểm tra hộ khẩu đột xuất. Bà sợ quá nên chạy về nhà, đóng cửa lại không dám nhìn thêm. Sáng hôm sau, bà nghe người ta đồn ông Phát bị mời lên đồn làm việc, còn gia đình họ Uông thì biến mất khỏi khu phố, không ai biết đi đâu. Sau đó vài tuần ông Phát cũng trở lại tiệm bình thường, nhưng ông ấy ít nói hẳn đi, không còn vui vẻ như trước nữa."

Câu chuyện dừng lại ở đó, để lại một khoảng lặng nặng nề trong căn phòng nhỏ. Vy cảm thấy như vừa chạm được vào một mảnh ghép quan trọng, nhưng bức tranh tổng thể vẫn còn quá nhiều khoảng trống chưa thể lấp đầy. Cô nhìn cụ Đoan, thấy đôi mắt già nua ấy giờ đây ánh lên một nỗi day dứt khó gọi tên, như thể cụ cũng đang mang trong lòng một điều gì đó chưa từng nói ra hết.

"Bà có biết gia đình họ Uông đó đi đâu không ạ? Hay có ai trong họ còn liên lạc được không?" Vy hỏi tiếp, cố gắng khai thác thêm.

"Bà không biết, cháu à," cụ Đoan đáp, giọng có chút mệt mỏi vì phải hồi tưởng lại quá nhiều chuyện cũ. "Thời đó nhiều gia đình đi biệt tăm như vậy lắm, có người đi kinh tế mới, có người... đi bằng đường khác, không ai dám hỏi nhiều, cũng không ai dám kể nhiều, vì sợ liên lụy. Bà chỉ nhớ được đến đó thôi."

Khôi nhìn bà nội, thấy cụ có vẻ đã thấm mệt sau khi kể lại những ký ức nặng nề, liền nhẹ nhàng đề nghị Vy tạm dừng câu chuyện, hẹn dịp khác sẽ hỏi thêm khi cụ khỏe hơn. Vy đồng ý, cảm ơn cụ Đoan rối rít trước khi cáo từ.

Khôi tiễn cô ra tận đầu hẻm, hai người đi chậm rãi bên nhau trong ánh chiều nhạt dần. "Xin lỗi chị vì bà tôi không nhớ được nhiều hơn," anh nói, giọng có chút áy náy. "Tuổi bà cao rồi, trí nhớ cũng không còn minh mẫn như trước, nhiều đoạn chắc bà cố tình không muốn nhắc lại vì sợ kể sai làm phiền lòng người khác."

"Không sao đâu, những gì bà kể đã giúp con hiểu thêm rất nhiều rồi," Vy đáp, cố nở một nụ cười dù trong lòng vẫn còn ngổn ngang. "Ít nhất con giờ đã biết được một cái tên cụ thể — họ Uông — để bắt đầu tìm hiểu tiếp."

Khôi trầm ngâm một lúc, rồi nói, giọng đầy suy nghĩ. "Nếu chị không phiền, để tôi thử tra cứu giúp chị. Ngân hàng tôi làm việc có lưu trữ một số hồ sơ cũ liên quan đến các hộ kinh doanh từ thời bao cấp, biết đâu có manh mối nào đó về gia đình họ Uông trong khu vực này. Tôi cũng quen vài người làm ở phòng lưu trữ địa phương, có thể hỏi thăm thêm."

"Anh làm vậy thật sự không phiền chứ?" Vy hỏi, không giấu được sự cảm kích trong giọng nói.

"Không phiền đâu," Khôi đáp, ánh mắt nhìn cô chân thành. "Thành thật mà nói, tôi cũng tò mò không kém gì chị. Câu chuyện này giờ không chỉ liên quan đến gia đình chị nữa, mà còn liên quan đến cả bà tôi, đến một phần ký ức tuổi trẻ của bà mà tôi chưa từng biết đến."

Hai người chia tay ở đầu hẻm, hẹn sẽ liên lạc lại khi có thêm thông tin mới. Trên đường về, Vy vẫn không ngừng suy nghĩ về câu chuyện dang dở cụ Đoan vừa kể, trong lòng vừa mang theo những thông tin quý giá vừa mang theo một nỗi lo lắng mới — nếu gia đình họ Uông thực sự đã "biến mất" trong đêm hỗn loạn đó, thì ai, và vì lý do gì, giờ đây lại đang tìm đến tiệm vàng của cô sau bốn mươi lăm năm im lặng?