Chương 6 — Lời Thề Áo Trắng

Bùi Trọng Nghĩa nhận lời giúp đỡ ngay khi Khoa trình bày vấn đề, dù gương mặt cậu không giấu được sự căng thẳng khi biết mức độ nhạy cảm của yêu cầu. Cả ba — Yến, Khoa và Nghĩa — hẹn gặp nhau tại một quán cà phê yên tĩnh cách xa bệnh viện, nơi không có đồng nghiệp nào có thể tình cờ bắt gặp.

"Tao đã rà soát sơ bộ dữ liệu hệ thống hồ sơ điện tử," Nghĩa nói, mở laptop ra bàn, giọng thì thầm dù xung quanh không có ai để ý. "Trong vòng mười tám tháng qua, có bảy trường hợp bệnh nhân từng phẫu thuật bởi bác sĩ Phát phải tái nhập viện với triệu chứng nhiễm trùng bất thường trong khoảng từ hai đến sáu tháng sau ca mổ ban đầu."

Yến và Khoa nhìn nhau, cả hai đều không giấu được sự bàng hoàng trước con số ấy. "Bảy trường hợp?" Yến hỏi lại, giọng run nhẹ, không giấu được sự bàng hoàng. "Đó không thể là trùng hợp ngẫu nhiên."

"Tao cũng nghĩ vậy," Nghĩa gật đầu, xoay màn hình laptop cho cả hai xem danh sách được liệt kê chi tiết. "Nhưng tao chỉ mới xem được phần tóm tắt trên hệ thống điện tử, không biết chi tiết đầy đủ về từng ca. Nếu muốn xác minh chắc chắn, cần phải xem hồ sơ giấy gốc của từng trường hợp, giống như cách hai người đã làm với ca bà Tâm."

"Bảy hồ sơ là con số lớn," Khoa nói, giọng trầm xuống, "chúng ta không thể kiểm tra hết trong thời gian ngắn mà không gây chú ý."

"Chúng ta không cần kiểm tra hết ngay lập tức," Yến nói, suy nghĩ nhanh. "Hãy bắt đầu với hai hoặc ba trường hợp có triệu chứng tương tự nhất với ca bà Tâm — nhiễm trùng ổ bụng kéo dài sau phẫu thuật. Nếu tìm thấy mẫu số chung, đó sẽ là bằng chứng đủ mạnh để tiến hành báo cáo chính thức."

Nghĩa lọc lại danh sách theo tiêu chí ấy, gõ nhanh vài lệnh tìm kiếm trên hệ thống, thu hẹp còn ba trường hợp phù hợp nhất. "Đây, ba bệnh nhân này có triệu chứng gần giống nhất — đều là phẫu thuật ổ bụng, đều tái nhập viện với nhiễm trùng không rõ nguyên nhân trong vòng nửa năm."

"Tao sẽ giúp lấy hồ sơ giấy gốc của ba trường hợp này," Nghĩa nói thêm, "nhưng phải cẩn thận. Nếu ai đó phát hiện tao truy cập nhiều hồ sơ liên quan đến cùng một bác sĩ phẫu thuật trong thời gian ngắn, có thể sẽ đặt câu hỏi."

Kế hoạch được thống nhất: Nghĩa sẽ từ từ, rải rác trong vài ngày, mượn từng hồ sơ một dưới lý do nghiên cứu khoa học thông thường — một hoạt động phổ biến đối với bác sĩ nội trú đang chuẩn bị đề tài luận văn. Yến và Khoa sẽ cùng xem xét kỹ từng hồ sơ vào những khoảng thời gian rảnh hiếm hoi giữa các ca trực.

"Tao có một đề tài luận văn về hiệu quả số hóa hồ sơ bệnh án đang làm dở," Nghĩa nói, mỉm cười gượng gạo. "Ít nhất cái cớ này cũng không hoàn toàn là bịa đặt, chỉ là tao sẽ tập trung thu thập đúng những hồ sơ mình cần hơn một chút."

"Cảm ơn cậu vì đã sẵn lòng giúp đỡ trong chuyện này," Khoa nói, siết chặt vai bạn thân. "Tôi biết đây không phải yêu cầu dễ dàng gì."

"Đừng khách sáo," Nghĩa xua tay. "Tao vào ngành y cũng vì muốn giúp đỡ bệnh nhân, không phải để bảo vệ danh tiếng của bất kỳ ai bằng cách nhắm mắt làm ngơ trước sai sót. Nếu đúng là có vấn đề hệ thống như hai đứa mày nghi ngờ, đây là chuyện cần phải làm rõ, không thể chần chừ."

Yến nhìn Nghĩa với ánh mắt đầy biết ơn. "Cảm ơn cậu, Nghĩa. Có thêm người đồng hành đáng tin cậy như cậu, chúng tôi cảm thấy vững tâm hơn nhiều."

Ba ngày sau, cả nhóm gặp lại nhau, lần này tại một góc yên tĩnh trong thư viện y khoa của bệnh viện — nơi việc ba bác sĩ nội trú ngồi cùng nhau đọc tài liệu không gây bất kỳ nghi ngờ nào.

"Tao tìm thấy điều này," Nghĩa nói, giọng nghiêm trọng hơn hẳn lần trước, chỉ vào một trang hồ sơ. "Cả ba trường hợp đều có cùng một điểm chung — phần kiểm đếm dụng cụ phẫu thuật hậu phẫu đều thiếu chữ ký xác nhận đầy đủ, giống hệt hồ sơ của bà Tâm."

Yến lật xem kỹ từng trang, tim đập nhanh hơn khi nhận ra mô hình lặp lại rõ ràng. "Cả ba ca này đều diễn ra vào những khung giờ rất muộn — gần sáng, sau các ca trực kéo dài."

Khoa im lặng, xem lại lịch trực của BS. Phát trong khoảng thời gian tương ứng với từng ca mổ, gương mặt dần trắng bệch. "Tất cả đều xảy ra sau khi thầy Phát đã trực liên tục hơn hai mươi bốn tiếng đồng hồ không nghỉ."

Sự im lặng bao trùm cả nhóm trong giây lát, chỉ còn tiếng quạt trần khe khẽ quay đều trên đầu. Bức tranh toàn cảnh dần hiện rõ — không phải là một sai sót đơn lẻ, mà có khả năng là một mô hình lặp đi lặp lại, xuất phát từ tình trạng quá tải công việc kéo dài đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự tập trung và độ chính xác trong những ca mổ cuối của mỗi phiên trực dài.

"Điều này thay đổi mọi thứ," Yến nói, giọng nghiêm túc. "Đây không còn chỉ là vấn đề của một cá nhân, mà là một vấn đề mang tính hệ thống — chế độ trực quá tải đang trực tiếp đe dọa an toàn của bệnh nhân."

Cô nhớ lại chính những ca trực dài lê thê của bản thân, những lần cô phải cố gắng hết sức để duy trì sự tỉnh táo sau hơn hai mươi tiếng đồng hồ không chợp mắt. Nếu ngay cả một bác sĩ dày dặn kinh nghiệm như thầy Phát cũng có thể phạm sai lầm nghiêm trọng dưới áp lực quá tải như vậy, thì rủi ro đối với các bác sĩ trẻ, ít kinh nghiệm hơn như chính cô và Khoa, có lẽ còn cao hơn nhiều.

"Tôi nghĩ," Yến nói tiếp, giọng trầm ngâm, "có lẽ vấn đề thực sự không chỉ nằm ở việc xử lý sai sót của thầy Phát, mà còn ở việc thay đổi cả hệ thống lịch trực đang đẩy các bác sĩ vào tình trạng kiệt sức như vậy. Nếu không giải quyết tận gốc, sai sót tương tự có thể sẽ còn tiếp diễn, dù là với bất kỳ ai."

Nghĩa gật đầu tán thành. "Đó là một góc nhìn quan trọng. Có lẽ báo cáo của chúng ta không chỉ nên tập trung vào việc quy trách nhiệm cá nhân, mà còn cần đề xuất giải pháp cải tổ chế độ làm việc, để chuyện này không lặp lại trong tương lai."

"Nhưng điều đó không làm giảm nhẹ trách nhiệm của việc che giấu sai sót," Khoa nói, giọng vẫn còn run, nhưng đã lấy lại được sự kiên định cần thiết. "Dù nguyên nhân gốc rễ là gì, việc chỉnh sửa hồ sơ, trì hoãn xử lý đúng cách cho bệnh nhân là điều không thể chấp nhận được trong y khoa, dù với bất kỳ lý do gì đi chăng nữa."

Nghĩa gật đầu đồng tình. "Tao nghĩ, hai đứa mày cần trình bày phát hiện này lên đúng kênh chính thức càng sớm càng tốt. Đây không còn là chuyện có thể tự mình âm thầm xử lý được nữa, nhất là khi liên quan đến an toàn của nhiều bệnh nhân khác."

Yến nhìn Khoa, nhận ra sự giằng xé rõ ràng trong ánh mắt cậu — giữa lòng trung thành với người thầy đã dìu dắt mình bao năm, và trách nhiệm đạo đức nghề nghiệp không thể lảng tránh. Cô hiểu rằng, đối với Khoa, đây không đơn thuần là một quyết định chuyên môn, mà còn là một cuộc chiến nội tâm giữa lòng biết ơn và lương tâm nghề nghiệp — hai điều mà bình thường luôn song hành, nhưng giờ đây lại đặt cậu vào thế phải lựa chọn.

"Tôi cần thêm chút thời gian," Khoa nói khẽ, giọng đầy mệt mỏi. "Không phải để trì hoãn công lý, mà để tôi có thể chuẩn bị tâm lý đối mặt trực tiếp với thầy trước khi mọi chuyện đi đến bước không thể quay đầu. Tôi nợ thầy ít nhất một cơ hội để tự mình giải thích, trước khi bất kỳ ai khác biết đến chuyện này."

Yến gật đầu, hiểu và tôn trọng khoảng thời gian ấy, dù trong lòng cô thấp thỏm lo lắng về những bệnh nhân khác có thể vẫn đang âm thầm chịu đựng hậu quả tương tự mà chưa được phát hiện kịp thời.

"Tôi đề xuất thế này," Nghĩa nói, cố gắng đưa ra một hướng đi cụ thể để giảm bớt sự căng thẳng đang bao trùm cả nhóm. "Trong lúc chờ Khoa chuẩn bị tâm lý, chúng ta có thể rà soát kỹ hơn ba hồ sơ này, xác nhận chắc chắn từng chi tiết, chuẩn bị sẵn một bộ tài liệu đầy đủ, mạch lạc. Như vậy, khi thời điểm thích hợp đến, chúng ta sẽ không mất thời gian thu thập lại từ đầu."

"Ý hay đấy," Yến gật đầu tán thành. "Vừa có thời gian chuẩn bị tâm lý, vừa không lãng phí thời gian quý báu."

Khoa nhìn cả hai người bạn đồng hành, một sự ấm áp xen lẫn cảm kích dâng lên trong lòng. "Cảm ơn hai người. Tôi không nghĩ mình có thể đối mặt với chuyện này nếu không có sự hỗ trợ của cả hai."

"Đó là điều bạn bè nên làm," Nghĩa đáp, khép lại laptop khi thấy nhân viên thư viện đi ngang qua kiểm tra giờ đóng cửa sắp đến. "Chúng ta còn nhiều việc phải làm, nhưng ít nhất giờ đã có một hướng đi rõ ràng hơn."

Cả ba rời khỏi thư viện trong im lặng, mỗi người mang theo một tâm trạng nặng nề nhưng cũng đầy quyết tâm, sẵn sàng đối mặt với những bước tiếp theo của hành trình tìm kiếm sự thật đầy thử thách phía trước.