Chương 13

Mái hiên sập lúc ba giờ mười hai, sau tiếng gió quật mạnh làm cả căn nhà rung lên. Không ai bị thương, nhưng chiếc tủ hồ sơ đặt dưới cột gỗ bị đổ, giấy văng khắp sân.

Mai chạy ra trước. Hạnh đứng bên máy may, mặt trắng bệch. Quân cùng Sáu Lựu kéo bà vào trong, còn Duy trèo lên bậc thềm nhặt từng túi chống nước.

“Hòm bản gốc ở nhà Sáu Lựu,” Mai nói. “Ở đây chỉ có bản sao.”

“Bản tường trình của mẹ?” Quân hỏi.

“Trong két.”

Két bị cây xà đè. Họ không thể mở bằng tay. Gió vẫn đẩy mưa xiên qua cửa. Mai lấy xà beng, Quân giữ cột, Sáu Lựu kéo tấm tôn. Căn nhà cũ chống lại họ như một cơ thể đau nhưng chưa muốn nằm xuống.

Duy phát hiện dưới đống gỗ một ống nhựa. Bên trong là thẻ nhớ ghi bản sao lời khai của Hạnh. Cậu giơ lên, nước chảy dọc cánh tay.

“Đưa cho cô,” Mai nói.

“Cô giữ đi.”

“Cháu giữ lần này.”

Duy chạy sang nhà mình, bọc thẻ trong túi gạo. Mai không tranh.

Mưa kéo dài đến chiều. Công ty gửi người tới chụp ảnh thiệt hại, nói căn nhà nguy hiểm và cần di dời khẩn. Mai yêu cầu họ đứng ngoài ranh, nhưng một cán bộ đi cùng nói đây là lý do phải giải phóng mặt bằng.

“Mái sập vì gió,” Mai đáp. “Không phải vì dự án.”

“Nhà không an toàn.”

“Vậy hỗ trợ sửa chữa tạm thời.”

“Trong khu kiểm soát không được tự sửa.”

Vòng tròn lại khép: không cho sửa, rồi dùng hư hỏng để nói phải di dời.

Thư nộp yêu cầu khẩn cấp cho phép gia cố mái nhằm bảo vệ người và hồ sơ. Tòa chấp thuận trong ngày, nhưng vật liệu phải được kiểm tra.

Vinh tự mình mang tấm bạt đến. Ông không bước vào, chỉ đặt bên cổng. Hạnh nhìn, bảo Mai nhận.

“Chú ta không cần mua sự tha thứ,” Mai nói.

“Bạt là bạt,” Hạnh đáp. “Nhà vẫn cần che.”

Quân đo lại phần hiên. Cột gỗ mục đến lõi, phải thay. Mai muốn dùng gỗ cũ trong kho, nhưng Phúc đã lập biên bản đó là vật tư cần niêm. Cuối cùng bảy hộ góp mỗi nhà một thanh gỗ, tạm dựng mái mới.

Bà Lài mang dây, anh Đạt mang vít, chị Tâm nấu cơm. Người từng sợ nói tên mình giờ đứng trong sân nhà Hạnh, chuyền tay nhau vật liệu. Căn nhà được giữ bằng những thứ không xuất hiện trong bảng định giá.

Duy phát hiện trên một thanh gỗ cũ có khắc con số 04–09–2. Mai nhớ dãy trong sổ. Quân đục nhẹ, một mảnh phim rơi ra. Đó là một phần bản ghi âm khác, cha Mai giấu trong khe cột.

Âm thanh bị nước làm hỏng, nhưng nghe được giọng cha: “Nếu mái hiên sập, hãy tìm người đã giúp dựng cột đầu tiên.”

Người dựng cột đầu tiên là ông Bảy thợ mộc. Họ gọi cho ông. Ông nhớ cha Mai từng yêu cầu để một lỗ rỗng trong cột, nhưng sau đó cột được thay bởi người khác.

“Ai thay?” Mai hỏi.

“Phúc đem thợ tới. Ông ta bảo cột bị mối.”

Mai nhìn phần cột đã sập. Bên trong không có gì ngoài mùn gỗ, nhưng dưới nền là một viên gạch khác màu. Quân nạy lên. Một túi vải ẩm xuất hiện, chứa biên bản họp hợp tác xã từ bảy năm trước.

Biên bản có chữ ký của cha Mai, Vinh và Phúc. Nội dung: bảy hộ chỉ đồng ý nhận hỗ trợ sửa chữa, không đồng ý chuyển đất. Phúc đã gạch phần đó trên bản sao hiện tại.

Đây là bằng chứng rõ nhất từ trước đến giờ.

Thư nói cần giữ nguyên dấu vết đất và gạch, không được tự lau. Họ chụp, niêm phong, lập biên bản với hàng xóm làm chứng.

Đêm đến, nước ngập nửa sân. Hạnh ho dữ dội. Mai đưa mẹ sang nhà Sáu Lựu nghỉ tạm, nhưng bà không chịu.

“Mẹ ở nhà mình.”

“Nhà đang dột.”

“Dột vẫn là nhà.”

Mai không thuyết phục thêm. Cô kê giường cách chỗ nước, treo bạt, đặt thùng hồ sơ trên bàn cao. Hạnh ngồi vá chiếc rèm rách, ánh đèn phản trên kim.

Phúc gọi lúc gần nửa đêm. Ông nói nếu Hạnh ký thỏa thuận di dời, công ty sẽ hỗ trợ sửa mái và trả tiền thuê nhà trong một năm.

Hạnh hỏi: “Còn bảy hộ?”

“Họ có phương án riêng.”

“Phương án với bản đồ sai?”

Phúc im.

“Tôi không ký.”

Phúc nói với Mai: “Cô tưởng những người kia sẽ ở với cô mãi sao? Khi nhà dột, họ sẽ nhận tiền.”

Mai đáp: “Nếu họ nhận, đó là lựa chọn của họ. Không phải lý do để ông nói dối thay họ.”

“Cô đang làm mẹ mình khổ.”

“Ông đã làm mẹ tôi khổ trước khi tôi về.”

Phúc cúp máy.

Hạnh nhìn con. “Con không cần nói chuyện như cha.”

“Con nói như con.”

Sáng hôm sau, bão tan. Mái tạm đứng được, nhưng một phần sân bị xói. Tổ đo độc lập trở lại, ghi nhận thiệt hại do thời tiết, không liên quan móng nhà. Họ đo cột mốc đất dưới lớp bùn và xác nhận ranh cũ.

Phúc nộp đơn phản đối, nhưng hồ sơ tạm thời giữ nguyên.

Hạnh cuối cùng đồng ý chuyển sang nhà Sáu Lựu trong ba ngày để sửa nền. Trước khi đi, bà đứng giữa phòng khách, nhìn những vết nước trên tường.

“Cha con từng bảo mái hiên là nơi người ta ngồi đợi nhau,” bà nói. “Mẹ không ngờ có ngày phải đợi con quay lại ở đây.”

Mai không biết trả lời. Cô chỉ đóng cửa sổ, khóa cẩn thận.

Trong lúc dọn, họ tìm thấy một ảnh cũ kẹt sau tấm ván. Cha Mai đứng bên cột hiên đầu tiên, cạnh Phan Hữu Lộc. Hai người cười, tay đặt lên cùng một bản thiết kế kè. Mặt sau ảnh ghi: “Trước khi lời hứa đổi chủ.”

Vinh nhìn ảnh, lặng rất lâu. “Cha tôi từng thật sự muốn làm kè cho dân.”

“Rồi ông ấy đổi ý?”

“Ông ấy bệnh, giao việc cho Phúc. Sau khi mất, Phúc biến lời hứa thành dự án.”

“Chú đã biết?”

“Biết một phần. Không đủ can đảm hỏi phần còn lại.”

Mai đưa ảnh cho Thư. Chị nói nó giúp chứng minh mục đích ban đầu của dự án, nhưng không tự động xóa trách nhiệm cá nhân.

Họ chuẩn bị hồ sơ cho phiên đối thoại cuối. Nhưng trước khi đến, cần xác định tiền còn lại. Ngân hàng gửi kết quả giám định: chữ ký của Hạnh bị giả. Tài khoản “Quỹ Bảy Bến” đã đóng ngay sau khi tiền được rút.

Người rút cuối cùng là Phúc qua ủy quyền của Lưu.

“Vậy Phúc không chỉ nói,” Thư nói. “Ông ta lấy tiền.”

Mai hỏi: “Cha tôi có trả lại phần đó không?”

Hạnh lục trí nhớ. Bà nhớ sau đám tang, Phúc đưa một túi tiền nhưng nói đó là tiền học. Hậu đã nhận phần còn lại trả cho hợp tác xã. Có thể toàn bộ dòng tiền khớp, trừ khoản Phúc giữ.

Thư yêu cầu ngân hàng truy tìm tài khoản nhận sau đó. Phúc phản đối quyền riêng tư, nhưng cơ quan điều tra đã vào cuộc.

Duy đưa Mai một bản sao thẻ nhớ. Cậu tự ghi chú thời gian, nguồn, người sao chép. Thư khen cậu cẩn thận.

“Cháu không muốn ai nói băng này bị sửa,” Duy đáp.

Mai nhìn cậu. “Cháu đang học cách giữ sự thật.”

“Cô cũng đang học à?”

“Ừ.”

Khi Hạnh chuyển sang nhà Sáu Lựu, căn nhà trống hơn. Mai ở lại với Quân để theo dõi mái tạm. Đêm đó, cô nghe tiếng nước nhỏ từ hiên, đều như kim đồng hồ.

Quân hỏi: “Cô còn định bán không?”

Mai nhìn những người đang ngủ trên sàn phòng khách nhà Sáu Lựu qua cửa sổ. “Nếu bán, tôi muốn tiền sửa lại bãi kè cho dân. Nếu giữ, tôi muốn căn nhà thành nơi lưu hồ sơ cộng đồng. Tôi chưa biết cái nào đúng.”

“Không phải quyết định hôm nay.”

“Nhưng thời hạn vẫn chạy.”

“Thời hạn của công ty không phải đồng hồ của cô.”

Mai nhìn đồng hồ. Nó đã chạy qua 9:17 từ lâu.

Sáng kế tiếp, một phong bì không tem nằm dưới tấm bạt. Bên trong là bản sao hợp đồng chuyển tiền giữa Phúc và một công ty ngoài tỉnh, ký đúng ngày cha Mai mất. Số tiền bằng khoản hỗ trợ còn lại.

Người gửi không ghi tên.

Mai biết ai đó trong dự án cuối cùng đã chọn đứng về phía hồ sơ.

Gió đã qua, nhưng mái hiên mới dựng còn chưa khô. Căn nhà vẫn chưa an toàn. Vậy mà trong bảy hộ, lần đầu không ai nói “bán quách đi”.

Họ nói: “Chờ xem giấy tờ.”

Đó là một cách khác để nói họ còn ở đây.

Mái tạm được dựng bằng những thanh gỗ mỗi nhà mang tới, nên màu sắc không đồng đều. Mai cố tình không sơn phủ hết. Cô muốn nhìn thấy chỗ nối, nhìn thấy vật liệu đến từ ai, để sau này nếu hỏng còn biết gọi người sửa. Quân nói đó không phải cách làm đẹp thông thường. Mai đáp: “Nhà này không cần giả vờ mới.”

Hạnh chuyển sang nhà Sáu Lựu nhưng mỗi sáng vẫn về kiểm tra máy may. Bà mang theo một quyển sổ mới, ghi các khoản chi sửa mái. Bà không còn giấu hóa đơn trong túi áo. Khi ai hỏi, bà mở sổ cho xem, kể cả khoản mua thuốc của mình. Bà Lài bảo Hạnh ghi thêm cột “người quyết định”, để ai trả tiền cũng biết ai đã đồng ý.

Duy tìm được một đoạn âm thanh trong linh kiện radio, chỉ vài giây tiếng cha Mai ho và tiếng cửa sắt. Không đủ làm bằng chứng, nhưng đủ xác nhận thời điểm ghi. Cậu ghi rõ “chưa xác định”, không cố làm đoạn rè thành lời. Mai khen cậu, rồi nói người làm hồ sơ giỏi không phải người tìm thấy câu trả lời ở mọi nơi; đó là người biết khi nào chưa có câu trả lời.

Trong cơn mưa cuối mùa, mọi người kê bàn dưới mái tạm, cùng kiểm tra bản kê quỹ. Nước rơi quanh, nhưng không rơi lên giấy. Căn nhà chưa lành, song đã học được cách không để một người đứng hứng hết phần dột.