Chương 1

Tấm biển “KHU VỰC HẠN CHẾ — KHÔNG PHẬN SỰ MIỄN VÀO” nằm nghiêng bên cạnh chậu húng quế. Ai đó đã buộc nó bằng dây kẽm vào lan can, nhưng gió nóng làm góc biển đập lạch cạch vào cột sắt. Thảo Vy đặt bút chì lên bản vẽ, nghe tiếng kim loại ấy lặp đều như một lời nhắc không đúng nhịp.

Sân thượng của khu giảng đường cũ rộng hơn nửa sân bóng rổ. Một nửa phủ mái tôn, nửa còn lại là những khay đất, thùng sơn rỗng và giàn dây leo do sinh viên dựng lên trong ba năm. Vào giờ trưa, nhiệt từ bê tông hắt lên đến mức điện thoại tự báo quá nóng. Nhưng dưới giàn mướp, Ngọc Hà vẫn đang chia rau cải cho bếp ăn ký túc xá.

“Vy, cậu ký giúp tớ bảng giao rau,” Hà gọi.

Vy cầm bảng, ký tên rồi đặt lại. “Hôm nay có đủ không?”

“Đủ cho một trăm hai mươi suất. Nếu không có khu vườn, bếp phải mua thêm rau với giá gấp đôi.”

“Tớ biết.”

“Biết thì đừng vẽ thêm giàn mới.”

Vy nhìn bản phác thảo. Cô chỉ vẽ một lối đi bằng gỗ nhẹ, nối khu trồng với bồn thu nước. “Giàn này không nặng. Quân đã tính rồi.”

“Quân tính tải trọng, còn cậu tính thẩm mỹ. Hai người cộng lại có tính tiền đâu.”

Vy định cãi, nhưng điện thoại rung. Email từ văn phòng quản trị trường có tiêu đề “Thông báo sử dụng tạm thời sân thượng khu C”. Cô mở. Nội dung ngắn: trong vòng ba mươi ngày, toàn bộ vật dụng phải di dời để phục vụ dự án lắp đặt biển quảng cáo và hệ thống khung thép. Khu vườn sẽ bị tháo dỡ. Người phụ trách liên hệ là bà Nhàn từ Công ty Mặt Trời Mới.

Diễm My đang thu âm bên cạnh bồn nước, lập tức tháo tai nghe. “Có chuyện gì?”

Vy đưa điện thoại. My đọc, rồi nhìn khu vườn. “Họ sẽ tháo hết?”

“Họ nói di dời. Nghĩa là tháo.”

Hà cầm một nắm rau, đứng im. “Bếp ăn có được báo chưa?”

“Chưa.”

My quay sang máy ghi. “Tớ có một tập podcast về khu vườn. Nếu đăng ngay—”

“Không đăng khi chưa hỏi người dùng,” Vy cắt lời. “Đừng biến mọi người thành câu chuyện để cứu bản vẽ của chúng ta.”

My nhìn cô, hơi bất ngờ. “Cậu nói như cô Hương.”

“Cô Hương nói đúng.”

Tiếng cửa sắt mở. Minh Quân bước lên cầu thang, một túi dụng cụ vắt ngang vai. Cậu mặc áo phản quang của đội bảo trì, tóc ướt mồ hôi. Quân nhìn tấm biển mới, rồi nhìn email trên tay Vy.

“Tớ đã nghe chú Sáu nói,” Quân bảo. “Họ muốn đặt khung quảng cáo dài mười tám mét.”

“Mười tám mét trên mái này?” Vy hỏi.

“Nếu đúng bản thông số, tải trọng tập trung ở bốn chân khung. Mái không được thiết kế cho việc đó.”

Hà đặt rổ rau xuống. “Vậy họ có được phép không?”

“Được phép nếu có thẩm định và gia cố.” Quân mở túi, lấy một thước đo laser. “Nhưng thông báo không kèm bản vẽ.”

Vy nhìn cậu. “Cậu có thể kiểm tra không?”

“Có thể. Nhưng nếu phát hiện nguy hiểm, chúng ta không tự ý chặn thi công. Phải có hồ sơ.”

“Tớ cần hồ sơ.”

Quân nhướn mày. “Cậu cần một bản vẽ đẹp hay một báo cáo kỹ thuật?”

“Cả hai.”

“Vậy bắt đầu bằng việc đừng đặt thêm giàn cây.”

Vy ghét giọng nói cụt của Quân, nhưng cô biết cậu thường đúng ở những phần khiến người khác chán. Cô cất bản phác thảo.

Đỗ Bảo Long tới sau đó với chiếc áo của hội sinh viên. Long đọc thông báo, thở dài. “Ban quản trị đã ký biên bản ghi nhớ. Công ty trả tiền thuê sân thượng để trường sửa thư viện.”

“Tại sao cậu biết?” My hỏi.

“Tớ phụ trách tài trợ.”

Vy hỏi: “Có thời hạn hủy không?”

Long nhìn email. “Có điều khoản xem xét nếu dự án không đáp ứng an toàn hoặc ảnh hưởng hoạt động học tập.”

“Vậy chúng ta phải chứng minh cả hai.”

“Trong ba mươi ngày?”

“Trong ba mươi ngày.”

Quân đặt thước laser lên nền bê tông. “Không chỉ an toàn. Muốn giữ vườn, phải có phương án vận hành, ngân sách, người chịu trách nhiệm. Trường sẽ không giữ một khu vườn mà không biết ai tưới cây khi sinh viên nghỉ hè.”

Hà nói: “Bếp ăn có thể nhận rau, nhưng không thể trả toàn bộ tiền.”

My đưa máy ghi lên. “Tớ có thể ghi lời người dùng.”

Quân nhìn cô. “Ghi rồi ai được quyền dùng?”

My hạ máy. “Tớ hỏi từng người.”

Vy thấy nhóm đang đứng quanh một email, mỗi người kéo nó về một hướng. Cô lấy phấn, viết lên mảng tường: “30 ngày — an toàn — giá trị — quyền”.

“Ngày một,” cô nói. “Hôm nay đo hiện trạng, không đăng bài, không ký gì.”

Quân ngẩng lên. “Cậu vừa tự đặt luật?”

“Đúng.”

“Nếu luật sai?”

“Cậu sửa bằng số liệu.”

Một nụ cười rất nhẹ đi qua khóe miệng Quân, nhanh đến mức Vy tưởng mình nhìn nhầm. Cậu bắt đầu đo khoảng cách giữa các cột, độ dày lớp đất và vị trí bồn nước. Vy ghi vào sổ, Hà đánh dấu khay rau, My hỏi từng người có muốn tham gia một nhóm tự quản hay không.

Cuối buổi, họ xuống cầu thang cùng lúc. Nhiệt từ sân thượng vẫn bám trên tóc và cổ áo. Ở tầng hai, một tờ áp phích của công ty Mặt Trời Mới đã được dán: “Mùa hè mới trên mái nhà cũ.”

Vy dừng lại. Hình minh họa là một biển quảng cáo sáng rực, không có bóng cây.

Quân nhìn tờ áp phích, nói: “Họ đã thiết kế xong trước khi hỏi mái có chịu nổi không.”

Vy rút bút chì, khoanh ngày trên email. Ba mươi ngày bỗng ngắn hơn rất nhiều.
Vy chụp tờ áp phích, nhưng không đăng. Cô gửi cho cô Hương, hỏi khu giảng đường có từng ký thỏa thuận tương tự chưa. Cô Hương chỉ trả lời: “Đến phòng cô lúc tám giờ. Đừng mang người ngoài.”

My muốn đi cùng vì phụ trách nội dung. Vy từ chối, rồi nhận ra mình đang lặp lại cách người khác quyết định thay cô. Cô nhắn My rằng cuộc gặp chỉ có cô, Quân và cô Hương, sau đó sẽ báo đầy đủ.

Quân nghe, nói: “Cậu không cần biến mọi thứ thành nhóm nhỏ.”

“Tớ sợ thông tin bị lộ.”

“Thông tin bị lộ vì không có quy trình, không phải vì có nhiều người.”

Vy ghi lại, dù không thích.

Trước khi xuống, họ kiểm tra tấm biển hạn chế. Mặt sau có dấu của phòng quản trị và ngày dán. Quân chụp số văn bản, Vy ghi vị trí. Hà đi ngang, hỏi khu vườn còn mở không.

“Mở đến khi có thông báo khác,” Vy nói.

Hà nhìn tấm biển. “Vậy đừng để người ta nghĩ chúng ta đang chống nhà trường. Bếp cần họ cho dùng nước.”

Vy hiểu: giữ vườn không chỉ là nói không. Họ phải tiếp tục làm việc với những người có quyền đóng vòi.

Ở phòng cô Hương, bản đồ khu C cho thấy sân thượng nằm trên phòng máy và thư viện. Nếu đặt khung, bóng đổ lên giếng trời, phòng đọc sẽ giảm ánh sáng. Cô Hương nói hợp đồng quảng cáo có thể có điều khoản bồi thường thư viện, nhưng chưa ai hỏi.

Quân yêu cầu xem bản tải cũ. Cô Hương nói phải xin kho lưu trữ. Vy ghi tên người phụ trách, không tự chụp.

“Các em có ba mươi ngày,” cô Hương nói. “Đừng dùng ngày đầu để chứng minh mình đúng. Dùng nó để biết mình đang đứng trên cái gì.”

Sau cuộc gặp, Vy và Quân quay lại sân thượng. Cậu đo chiều dày lớp đất, cô hỏi từng nhóm cây. Một khay có nhãn “không người nhận”, nhưng Hà nói đó là của một sinh viên đã tốt nghiệp. Không ai biết quyền sở hữu.

“Nếu tháo, ai quyết?” Vy hỏi.

“Hỏi cộng đồng, không tự giữ.”

Vy viết một tờ thông báo, đặt cạnh khay: “Ai chăm khay này, hãy liên hệ trước thứ sáu.”

Cuối ngày, có người trả lời bằng một mảnh giấy: “Đừng bỏ cây dâu. Nó là giống của bà tôi.”

Vy đọc, thấy một khu vườn có quá nhiều câu chuyện để đưa lên một poster. Cô gấp giấy, đặt vào sổ.

Quân hỏi: “Cậu vẫn muốn chống cả công ty?”

“Tớ muốn họ phải hỏi trước khi lấy.”

“Nếu họ hỏi mà mọi người không đồng ý?”

“Thì họ phải tìm nơi khác.”

Quân nhìn tòa nhà, rồi nói: “Được. Nhưng trước hết chứng minh mái không sập.”

Một tiếng khóa cửa vang dưới cầu thang. Tấm biển mới rung trong gió. Vy viết lên góc bản vẽ: “Ngày 1 — bắt đầu bằng quyền.”
Vy còn quay lại sân thượng một lần trước khi về. Cô đo lại khoảng cách giữa bồn nước và lối thoát, dù đã biết Quân sẽ làm vào ngày mai. Cô không muốn bản vẽ bắt đầu bằng một con số nghe từ người khác.

Ở bồn rau, Hà đặt một chiếc nhãn mới: “Người chăm sóc chưa xác định”. Vy hỏi có cần gỡ khay không. Hà nói chờ tới thứ sáu, vì cây của ai thì người ấy có quyền quyết định.

My đứng bên cửa, hỏi có được thu tiếng gió không. Vy nói được nếu không lấy giọng người. My đặt máy xuống nền, ghi ba mươi giây rồi tắt.

Quân gọi từ tầng dưới, bảo chiếc thước laser đã hết pin. Vy mang pin dự phòng xuống. Cậu nhận, nói cảm ơn, rồi hỏi cô có muốn cùng đo không.

“Tớ tưởng cậu muốn làm một mình.”

“Tớ muốn làm đúng.”

Vy gật. Họ lên lại sân thượng, đo trong ánh chiều. Con số đầu tiên được ghi vào bảng không đẹp, nhưng thuộc về cả hai người.

Trước khi khóa cửa, cô Hương gọi Vy lại dưới chân cầu thang. Cô không hỏi bản vẽ đã đẹp chưa, chỉ hỏi ai được biết việc nhóm đang làm. Vy mở danh sách chia sẻ trên điện thoại, nhận ra mình đã gửi bản chụp cho ba người chưa từng gặp. Cô xóa quyền truy cập, nhắn xin lỗi từng người và giữ lại một thư mục công khai chỉ gồm các thông số đã được đồng ý.

“Nếu cứ chờ mọi thứ hoàn hảo mới nói, người khác sẽ nói thay em,” cô Hương bảo. “Nhưng nói trước khi người trong câu chuyện đồng ý thì cũng là một kiểu lấy mất tiếng nói.”

Vy ghi câu đó vào sổ. Cô hỏi về giấy thông báo dán ở cửa. Cô Hương bảo trường chỉ nhận được bản sao, chưa có quyết định chính thức tháo dỡ. Có thể đây là một lời thúc ép, cũng có thể là quy trình đang chạy ở một nơi khác. Vì vậy nhóm phải phân biệt rõ điều đã biết với điều chỉ nghe được.

Quân từ trên gọi xuống rằng cảm biến phía tây cho số cao hơn hai độ. Vy chạy lên, thấy cậu đang dùng tấm bìa che nắng cho thiết bị. Cậu giải thích mặt kim loại của bồn nước phản nhiệt vào cảm biến, làm dữ liệu lệch. Hai người dời nó sang cột gỗ, ghi cả vị trí cũ và mới để không ai nhầm hai chuỗi số là cùng một phép đo.

My nhìn bảng ghi chằng chịt mũi tên, hỏi có cần làm lại cho đẹp không. Vy nói chưa. Bảng đang xấu vì họ mới bắt đầu, và cái xấu ấy nhắc mọi người rằng dữ liệu có lịch sử. My cười, thu máy. Cô chỉ lấy một tấm ảnh toàn cảnh, không chụp cận mặt ai.

Khi rời sân thượng, Vy nghe tiếng nước nhỏ trong ống tưới. Một khớp nối rò làm nền ẩm thành vệt dài. Hà đánh dấu bằng phấn, hẹn sáng mai sửa. Không có chuyện gì lớn xảy ra trong ngày đầu tiên, nhưng Vy hiểu mái nhà này chỉ được giữ lại bằng những việc nhỏ làm đúng, lặp đi lặp lại, trước khi bất kỳ bản thuyết trình nào kịp gây ấn tượng.