Chương 9

Bữa cơm trên sân thượng bắt đầu bằng sáu hộp cơm của bếp ăn và kết thúc bằng hơn hai mươi người ngồi quanh bồn nước. Hà đã mời những người dùng khu vườn, không phải để chụp ảnh mà để hỏi họ muốn giữ điều gì.

Một sinh viên năm nhất nói muốn có chỗ học buổi chiều vì phòng đọc quá đông. Một nhân viên bảo vệ nói cây giúp ông đỡ nóng khi đổi ca, nhưng không muốn phải tưới sau giờ làm. Một cô lao công muốn có vòi nước ở vị trí thấp hơn để không phải kéo ống nặng.

Vy ghi từng ý, không biến thành khẩu hiệu. Quân đã quay lại, mang bản khắc phục tải trọng. Cậu ngồi cạnh chú Sáu, cùng kiểm tra đường đi.

“Tớ tưởng cậu chỉ quay lại khi có quy trình,” Vy nói.

“Có quy trình rồi.”

“Nhanh vậy?”

“Cô Hương duyệt.”

Vy cười. Quân đưa cô bản vẽ, góc tên ghi cả hai người và chú Sáu.

“Tên cậu ở trước,” Vy nói.

“Theo thứ tự người vẽ, không phải thứ tự quan trọng.”

“Tớ chưa nói gì.”

“Mặt cậu nói.”

Bữa cơm trở thành cuộc họp tự quản. Mọi người thống nhất chia khu trồng thành ba phần: rau cho bếp, cây học tập, khu nghỉ. Lịch tưới có người chính và người thay. Mọi dữ liệu nhiệt công khai ở bảng điện tử nhưng không ghi tên cá nhân.

Long đề nghị làm một quỹ nhỏ. Cậu công khai số tiền đã xin từ các câu lạc bộ, số tiền công ty hứa nhưng chưa nhận và việc công ty đã dùng hình ảnh. Một số sinh viên phàn nàn cậu làm rắc rối.

“Nếu tớ không nói, mọi người sẽ nghĩ tiền tự nhiên có,” Long đáp.

My ghi âm nhưng hỏi trước mọi người. Một bạn nói không muốn giọng mình lên podcast. My tắt máy, ghi bằng tay.

Quân chỉ ra khu nghỉ đặt gần lối thoát, yêu cầu chuyển ghế. Một sinh viên phản đối vì chỗ đó có bóng mát.

“Bóng mát không quan trọng hơn lối thoát,” Quân nói.

“Cậu lúc nào cũng ưu tiên an toàn.”

“Vì lúc nguy hiểm, không ai muốn nghe lời xin lỗi.”

Vy hiểu cậu không cố làm khó. Cậu đang bảo vệ những người chưa biết mình sẽ cần lối đi.

Sau bữa cơm, Hà hỏi Quân vì sao cậu chọn ngành xây dựng. Quân nói bố cậu từng làm thợ hồ, bị tai nạn ở một công trình thiếu lan can. Gia đình không kiện vì không có giấy tờ rõ.

“Từ đó cậu ghét mọi công trình đẹp?” My hỏi.

“Tớ ghét công trình giấu phần nguy hiểm.”

Vy nhìn cậu, lần đầu nghe câu chuyện gia đình mà không thấy Quân biến nó thành lý do để thắng tranh luận.

Quân hỏi Vy vì sao làm kiến trúc. Cô nói mẹ cô bán đồ nội thất, luôn chọn những món đẹp nhưng khó lau chùi. “Tớ muốn thiết kế nơi người ta sống được, không chỉ chụp ảnh được.”

“Cậu vẫn vẽ đẹp.”

“Tớ đang học cách để nó dùng được.”

Họ không nhìn nhau lâu. Nhưng Hà ngồi đối diện đã nhận ra, cô khẽ đẩy đĩa dưa sang một bên để không phá khoảng im lặng.

My nhận tin nhắn của một sinh viên đã rời nhóm. Người ấy nói công ty đang thu thập ảnh và lời kể trong các nhóm chat. “Nếu podcast đăng, họ sẽ dùng làm quảng cáo.”

My hỏi mọi người có muốn tạm dừng không. Vy nói chưa, nhưng phải viết lại thỏa thuận sử dụng nội dung. Bất kỳ ai có quyền rút lời trước khi phát hành; bản phát hành không dùng giọng người chưa đồng ý.

Long hỏi: “Nếu người rút khiến tập podcast mất mạch?”

My đáp: “Mạch của tớ không quan trọng hơn quyền của họ.”

Quân gật. Vy thấy nhóm đang học từ chính những lỗi đã làm họ rạn nứt.

Tối, họ kiểm tra cảm biến bị nối lại. Quân đo lại bằng nhiệt kế cầm tay, phát hiện số đo giả thấp hơn thực tế gần tám độ. Dữ liệu quảng cáo của công ty dùng đúng giá trị thấp ấy.

“Ai thay?” Vy hỏi.

“Không biết. Nhưng người đó hiểu hệ thống.”

Long nhìn bảng điện. “Có thể là nhân viên công ty.”

“Có thể,” Quân nói. “Chưa kết luận.”

Vy đặt cảm biến vào hộp niêm phong. Họ sẽ gửi giám định, không tự sửa thêm.

Khi mọi người xuống, Vy và Quân còn ở lại. Sân thượng nguội dần, những chiếc lá rung trong gió nóng. Vy hỏi Quân có định tham gia hội đồng tự quản không.

“Nếu có điều khoản an toàn.”

“Cậu nói chuyện tình cảm cũng cần điều khoản à?”

Quân nhìn cô. “Cậu đang hỏi chuyện gì?”

Vy quay đi, giả vờ kiểm tra bồn. “Không có gì.”

Quân không ép. Cậu chỉ khóa van nước, rồi để chìa khóa trên bàn.

“Ngày mai tớ có lớp sớm,” cậu nói.

“Ừ.”

Khi Quân đi, Vy nhìn chiếc chìa khóa. Nó không phải lời hứa, chỉ là một vật được giao đúng chỗ. Nhưng cô vẫn thấy bàn tay mình muốn giữ lại.
Sau bữa cơm, hội đồng người dùng chia thành các nhóm nhỏ. Một nhóm kiểm tra lối thoát, một nhóm ghi lịch tưới, một nhóm thu thập ý kiến người không muốn lên sân thượng. Vy ngồi với Quân ở bảng quy chế, sửa câu chữ.

“Không được đặt đồ dưới lối đi” cần thêm “trừ khi có người trực,” Quân nói.

“Nếu người trực rời đi thì sao?”

“Phải dọn trước khi rời.”

Vy thêm. Một sinh viên hỏi quy chế dài quá, không ai đọc. My đề nghị làm bản âm thanh và bảng tóm tắt, còn bản đầy đủ giữ ở thư viện.

Hà lập danh sách cây theo mùa, nói mùa thi phải giảm sản lượng. Có người thất vọng vì nghĩ khu vườn sẽ luôn cung cấp rau. Hà giải thích mùa hè không phải phép màu.

Quân và Vy đi tới khu nghỉ, chuyển ghế khỏi lối thoát. Một sinh viên phản đối vì nơi mới nắng. Vy đề nghị dùng vải che nhẹ, Quân kiểm tra tải và cách buộc.

“Cậu có thể dùng vật liệu cũ?” Vy hỏi.

“Có, nếu không che biển báo và không tạo lực kéo.”

Họ tận dụng vải từ xưởng mô hình, ghi nguồn vật liệu. Không ai tự nhận ý tưởng cá nhân.

Long lập sổ khiếu nại. Một số người phản đối việc công khai ngân sách, cho rằng tiền nhỏ không đáng. Long nói tiền nhỏ cũng là trách nhiệm.

My hỏi Quân về gia đình. Cậu nói bố làm thợ hồ, từng bị thương vì công trình thiếu lan can. Vy nghe, không chen vào. Cậu nói tiếp rằng bố không muốn cậu làm ngành xây dựng vì sợ lặp lại.

“Vậy sao cậu vẫn học?” Vy hỏi.

“Tớ muốn biết cái gì khiến người ta gọi nguy hiểm là bình thường.”

Vy kể mẹ cô bán nội thất, từng bị khách trả lại bàn vì “đẹp nhưng không dùng được”. Cô chọn kiến trúc vì muốn tránh điều đó, nhưng vẫn có thể vẽ một khu vườn không có người tưới.

Quân nói: “Cậu đang sửa.”

“Cậu cũng.”

Họ không nói thêm. Bữa cơm nguội dần, nhưng khoảng cách giữa hai người nhẹ hơn.

Tối, một nhóm sinh viên đề nghị mở sân thượng cho lớp học miễn phí. Hội đồng đồng ý thử, nhưng yêu cầu đăng ký và giới hạn người. Quân kiểm tra tải người theo giờ, Vy vẽ sơ đồ chỗ ngồi.

My ghi âm lời một sinh viên, nhưng người đó xin rút. My xóa khỏi bản phát, giữ giấy xác nhận rút trong hồ sơ kín.

Long nhận tin từ bà Nhàn rằng công ty muốn trả chi phí lớp học nếu được treo bảng nhỏ. Nhóm thống nhất chỉ ghi tên ở sổ tài trợ, không trên khu vực dùng chung.

Bà Nhàn chấp nhận sau khi Hạnh gửi văn bản. Điều khoản được sửa, không có quyền dùng hình ảnh người tham gia.

Quân đặt chiếc chìa khóa kỹ thuật lên bảng, nói chỉ ba người giữ. Vy hỏi ai là người thứ ba. Chú Sáu đáp: “Tôi.”

“Không phải Long?”

“Long đã có quá nhiều tài khoản.”

Long gật, không phản đối.

Cuối ngày, một khay cây đổ. Không do ốc nới, mà do gió quẩn quanh tấm vải mới. Quân dỡ tấm vải, ghi lỗi. Vy tiếc vì ý tưởng của mình, nhưng tự tháo.

“Đẹp mà không an toàn thì không dùng,” cô nói.

Quân nhìn cô. “Câu này nên đặt trên cửa.”

Vy viết vào bảng quy chế, nhưng thêm “đẹp vẫn quan trọng, chỉ là sau an toàn”.

Ngày hôm sau, phòng tài chính báo khoản mua vật tư bị treo vì hóa đơn của một nhà cung cấp không khớp mã số. Long phải lần lại từng phiếu, phát hiện một cuộn ống tưới đã bị ghi thành hai cuộn. Số tiền không lớn, nhưng nếu để nguyên, báo cáo sẽ bị coi là thiếu trung thực. Cậu gọi nhà cung cấp, xin biên bản điều chỉnh và tự nhận lỗi trước cả nhóm.

Hà bảo có thể bỏ phần ống hỏng để khỏi mất thời gian. Long lắc đầu. “Nếu mình nói minh bạch với công ty mà bảng tiền của mình lại mờ, người ta có quyền không tin.”

Vy đề nghị lập ngưỡng phê duyệt. Khoản dưới một trăm nghìn có thể do người trực mua, khoản lớn hơn phải có hai chữ ký. Không ai thích thêm thủ tục, nhưng mọi người đều nhớ cảm giác một file bị sửa mà không biết ai sửa. Quy trình không làm họ tốt hơn tự động; nó chỉ giúp người mệt mỏi vẫn có cơ hội làm đúng.

Buổi chiều, nhóm thử một phương án che nắng bằng lưới cũ. Vy cố định lưới theo hình vòng cung vì muốn tạo bóng đổ đẹp trên tường. Quân đo lực gió, phát hiện một góc lưới kéo toàn bộ khung về phía lan can. Cậu bảo tháo ngay. Vy tiếc, đứng nhìn vài giây rồi tự cắt dây.

“Cậu không cần đợi tớ nói,” Quân bảo.

“Tớ biết. Tớ chỉ cần tự nhìn thấy lỗi của mình một lần.”

My ghi lại cuộc trao đổi, nhưng trước khi bật máy đã hỏi cả hai. Quân từ chối, Vy đồng ý nếu chỉ dùng câu nói về thiết kế và bỏ tên. My tôn trọng quyết định, xóa đoạn ghi âm cũ. Cô bắt đầu lập danh sách những thứ không đưa vào podcast, trong đó có cả các cuộc tranh luận riêng.

Cuối ngày, ban quản trị gửi lịch kiểm tra mái. Họ yêu cầu nhóm không di chuyển khay trong thời gian kiểm tra, dù một số khay đang nằm sát vết nứt. Quân trả lời phải ưu tiên an toàn, đề nghị khoanh vùng và cử người đứng cạnh. Hạnh ký công văn, ghi rõ nếu có nguy cơ đổ, nhóm có quyền tạm dừng kiểm tra. Không ai muốn bị coi là gây khó, nhưng mái nhà không hiểu thủ tục.