Chương 13

Tập podcast bị cắt ghép xuất hiện vào buổi sáng. Người đăng lấy câu Cô Mai nói về tiền rau, nối với một đoạn My nói “chúng tôi cần tiền”, rồi đặt tiêu đề “Sinh viên xin tài trợ bằng câu chuyện người nghèo”. Cô Mai gọi cho My, bảo đừng phát tập nào nữa.

My nghe im lặng, rồi nói: “Tớ xin lỗi vì đã đưa file ra.”

Vy hỏi: “Cậu có muốn gỡ bản gốc không?”

“Không. Tớ muốn giữ bản có quyền, nhưng không muốn ai nghe giọng cô Mai nếu cô ấy không đồng ý.”

Hạnh hướng dẫn gửi yêu cầu gỡ bản cắt ghép và lập biên bản. My gọi từng người được phỏng vấn, nói rõ chuyện đã xảy ra. Một số người yêu cầu xóa vĩnh viễn. My làm, dù biết dữ liệu gốc có thể cần cho hồ sơ.

Quân nói: “Giữ trong két pháp lý, không phát.”

My gật. “Tớ đã hiểu quyền không phải nút bật tắt.”

Long bị hội sinh viên gọi lên giải trình vì tài khoản cậu từng tải file. Cậu đưa lịch sử email, thừa nhận đã chuyển bản xem trước cho bộ phận truyền thông mà không hỏi lại. Hội đình chỉ quyền truy cập của cậu trong hai tuần.

“Tớ có nên rời nhóm?” Long hỏi.

Vy đáp: “Nếu cậu rời, dữ liệu vẫn phải được xử lý. Nếu ở lại, cậu phải chấp nhận người khác kiểm tra.”

Long chọn ở lại với quyền hạn giới hạn. Cậu lập bảng công khai những gì đã gửi, gửi thông báo thu hồi cho công ty và xin lỗi từng người.

Bà Nhàn gọi cho Vy, nói công ty không tạo bản cắt ghép, nhưng có thể gỡ nếu nhóm ký hợp đồng dữ liệu. Vy từ chối.

“Gỡ nội dung vi phạm là trách nhiệm, không phải quà đổi lấy quyền.”

“Các em không hiểu cách doanh nghiệp vận hành.”

“Chúng em đang học. Nhưng quyền của người được ghi không thể là chi phí thương lượng.”

Bà Nhàn im lặng, rồi nói sẽ xem xét.

Buổi họp mở của My diễn ra ở hội trường nhỏ. Hơn một trăm sinh viên tới, một số vì tò mò, một số vì bài cắt ghép. My không phát podcast. Cô đọc quy trình phỏng vấn, chỉ ra file bị cắt và xin lỗi phần mình đã gửi bản xem trước.

“Tôi không yêu cầu mọi người tin tôi,” My nói. “Tôi yêu cầu mọi người đọc cách chúng tôi lưu dữ liệu.”

Vy trình bày giá trị khu vườn, nhưng không gọi nó là nơi cứu mọi người. Quân trình bày rủi ro mái và những hạng mục nhóm đã sửa. Hà nói bếp sẽ không đủ rau nếu tháo vườn, nhưng cũng không thể sống dựa vào nó hoàn toàn.

Một sinh viên hỏi vì sao không nhận tiền công ty để mọi thứ nhanh hơn. Hà trả lời: “Vì bếp cần rau, không cần trở thành quảng cáo.”

Một người khác hỏi nhóm có đang chiếm sân thượng không. Vy nói họ đồng ý lập quy chế dùng chung và hội đồng có đại diện người không thuộc nhóm.

Quân bổ sung: “Nếu quy chế không giữ lối thoát, tôi sẽ phản đối dù người ký là bạn tôi.”

Sau buổi họp, nhiều sinh viên đăng ký làm ca tưới và kiểm tra. Một nhóm khác xin dùng sân thượng dạy học. Hà đề nghị có lịch chung.

Tuy nhiên, một tài khoản ẩn danh đăng ảnh bản vẽ sơ bộ của Vy, nói nhóm đã vi phạm quy định sử dụng tài liệu trường. Vy hoảng vì bản vẽ có chữ ký cô Hương chưa hoàn chỉnh.

Quân nói: “Không trả lời bằng cảm xúc. Gửi bản thu hồi và xin cô Hương xác nhận.”

Vy làm theo. Cô Hương xác nhận bản vẽ là bản nháp đã được phép sử dụng trong phạm vi nghiên cứu, không phải thiết kế thi công. Bà cũng yêu cầu nhóm không gửi bản nháp cho người ngoài nữa.

Vy xin lỗi cô Hương. Cô không đổ cho công ty, dù công ty đã dùng bản. Cô ghi rõ phần mình gửi sai.

Tối đó, Quân mang tới một bản scan trang sổ bảo trì bị xé, tìm được từ kho số hóa cũ. Trang ghi khung quảng cáo từng được đề xuất sáu năm trước, nhưng bị bác vì tải gió và đường thoát nước. Người ký duyệt khi đó là phòng quản trị hiện tại.

“Họ biết rủi ro,” Quân nói.

“Chưa chắc họ biết bản mới giống bản cũ.”

“Vậy hỏi.”

Vy nhìn bài đăng cắt ghép trên điện thoại, rồi nhìn trang sổ. Câu chuyện đang bị đẩy về việc sinh viên xin tiền, trong khi vấn đề là một thiết kế từng bị bác nay quay lại.

My nói: “Tớ sẽ không làm tập phơi bày. Tớ sẽ làm tập giải thích cách quyền và dữ liệu bị cắt.”

Vy gật. “Làm chậm.”

Ngoài cửa hội trường, công nhân công ty dựng hàng rào tạm quanh cầu thang. Tờ thông báo ghi “chuẩn bị tháo dỡ thử — ngày mai”.
My không phát tập phơi bày, cô phát tập về cách dữ liệu bị cắt. Cô đọc nguyên tắc, cho người nghe biết một file có thể mất ngữ cảnh như thế nào. Cô nói rõ mình từng gửi bản xem trước cho Long và không kiểm tra quyền đủ.

Tập không nêu tên công ty trong tiêu đề. Hạnh kiểm tra từ ngữ, yêu cầu bỏ câu “họ đã ăn cắp” vì chưa có kết luận. My sửa thành “file được sử dụng ngoài phạm vi đã đồng ý”.

Vy thấy khó chịu vì câu mới nhẹ, nhưng hiểu hồ sơ cần chính xác.

Trong buổi họp mở, một sinh viên hỏi vì sao nhóm không kiện. Hạnh trả lời nhóm đang thu thập bằng chứng và không muốn biến quyền người dùng thành cuộc thi truyền thông.

Long trao đổi với hội sinh viên, xin hỗ trợ pháp lý. Cậu không giữ vị trí trung tâm, chỉ lập bảng quyền.

Quân trở lại từ quê với bản khám của bố. Cậu mệt, nhưng xem ngay sơ đồ lối thoát. Vy bảo cậu nghỉ trước, cậu đồng ý sau khi bàn giao.

“Cậu không phải chứng minh mình đáng tin bằng cách không nghỉ,” Vy nói.

Quân nhìn cô. “Tớ biết.”

“Cậu nói nhanh quá.”

“Tớ đang tập.”

Nhóm kiểm tra bản khung quảng cáo. Dấu đỏ đặt gần bể cũ có thể làm tải tập trung. Họ gửi yêu cầu kỹ sư độc lập xem, không tự kết luận.

Bà Nhàn gọi, nói bản dấu đỏ chỉ là phương án nội bộ. Vy hỏi vì sao nó xuất hiện trong hồ sơ gửi nhóm. Bà không biết, yêu cầu kiểm tra nhà thầu.

“Chúng tôi cần biên bản ai tạo bản,” Quân nói.

“Tôi sẽ hỏi.”

Hà báo một số người dùng muốn bỏ tên khỏi bảng hội đồng. My cập nhật, không thuyết phục giữ. Quy chế đổi tên mã, chỉ người quản trị biết.

Chú Lợi, bảo vệ, đồng ý nói trong cuộc họp nhưng không ghi âm. My ghi nội dung bằng chữ, gửi chú đọc lại. Chú sửa câu “tôi cần khu vườn” thành “tôi cần chỗ nghỉ khi đổi ca”.

Vy nói: “Mỗi sửa làm câu thật hơn.”

My cười: “Và dài hơn.”

Buổi chiều, bài đăng cắt ghép bị gỡ nhưng bản sao còn nhiều. Nhóm không yêu cầu mọi người chia sẻ bản đính chính, chỉ đưa link tài liệu công khai. Một số người đọc, số khác vẫn tin bài cũ.

Quân nói: “Không kiểm soát được người đọc.”

“Chỉ kiểm soát cách mình nói.”

Trong hộp thư nhóm, một tài khoản gửi bản scan trang sổ bảo trì bị xé. Không rõ người gửi. Tùng từ hội sinh viên kiểm tra metadata, thấy file được tạo từ máy phòng quản trị.

Hạnh yêu cầu không công bố nguồn, gửi cho ban quản trị hỏi. Họ trả lời có thể là bản lưu cũ, cần xác minh.

Ngày họp hội đồng đến gần. Vy tập trình bày, bỏ những câu nói về “ước mơ” nhưng giữ một câu về người dùng. Quân tập phần tải, không dùng từ “chắc chắn”.

My hỏi nếu người nghe chỉ nhớ bài cắt ghép thì sao.

“Tớ vẫn muốn làm bản đúng,” cô nói.

Cuối buổi, hàng rào tạm quanh cầu thang được mở. Trên nền sân thượng, có dấu đo mới của công ty, kéo dài tới đúng vị trí bể cũ.

Sáng đó, hội đồng sinh viên yêu cầu nhóm trình bày phương án trong mười phút, không hơn. Vy cắt đi phần giới thiệu dài, giữ lại ba hình: mái trước khi làm, mái sau khi làm và mái nếu đặt khung quảng cáo. Quân viết dưới mỗi hình một câu về giới hạn dữ liệu. Hà chọn một ảnh bàn tay đang nhổ rau, nhưng sau khi hỏi người trong ảnh. My không đưa đoạn ghi âm cảm xúc vào phần mở đầu.

Long phát hiện một số người trong nhóm muốn tập trung vào việc truy tìm ai đã gửi bản sổ bảo trì bị xé. Cậu hiểu việc đó quan trọng, nhưng nếu biến buổi họp thành cuộc săn người, vấn đề tải mái sẽ bị quên. Cậu đề nghị tách thành hai hồ sơ: hồ sơ an toàn và hồ sơ quyền truy cập. Hạnh đồng ý, thêm người phụ trách riêng cho từng hồ sơ.

Cô Hương đưa họ xuống kho lưu trữ lần nữa. Trong một hộp hồ sơ có biên bản năm trước, ghi rõ bể cũ phải được kiểm tra sau mỗi mùa mưa. Không có chữ ký hoàn tất. Chú Sáu nhớ từng báo việc đó, nhưng phòng quản trị khi ấy đổi người. Vy không dùng chi tiết này để buộc tội ai; cô đưa vào mục “việc chưa hoàn tất chuyển giao”.

Quân kiểm tra vết đo mới. Dấu phấn của công ty chồng lên vạch của nhóm, nhưng có thêm một mũi tên hướng ra lan can. Cậu chụp ảnh có thước tỷ lệ, rồi xóa ảnh cận mặt người kỹ thuật xuất hiện ở góc. Duy, kỹ thuật viên của công ty, cảm ơn cậu vì đã không dùng ảnh để gây áp lực. Anh nói sẽ yêu cầu đội mình đánh dấu khu vực bằng màu khác để tránh lẫn.

Cuối buổi, hội đồng gửi câu hỏi trước: nếu dừng quảng cáo, nhóm lấy tiền đâu để bảo trì; nếu tiếp tục, ai chịu trách nhiệm khi mái hỏng; nếu di dời, ai chăm cây. Ba câu hỏi không có câu trả lời đẹp. Vy chia cho mỗi người một câu, yêu cầu trả bằng số liệu và tên người chịu trách nhiệm, không bằng lời hứa. Đêm đó, họ ngồi bên bồn rau tới khi đèn hành lang tự tắt, rồi dùng đèn pin kiểm tra từng đầu nối.