Chương 2

Minh Quân không đo tải trọng bằng cách nhìn những chậu cây rồi đoán. Cậu chia sân thượng thành lưới một mét, đánh số từng ô, đặt cảm biến áp lực dưới các khay đất lớn và ghi độ lún ở những vết nứt cũ. Thảo Vy đứng bên cạnh, giữ bảng ghi, cố không hỏi bao giờ cậu mới xong.

“Nếu cậu cần bản vẽ hôm nay, hãy tự đo phần cây,” Quân nói.

“Tớ đang ghi.”

“Ghi khối lượng đất ướt, không phải số chậu.”

Vy cúi xuống. “Một khay sáu mươi lít, đất giữ nước khoảng bốn mươi phần trăm.”

Quân quay lại nhìn cô. “Cậu biết?”

“Tớ học kiến trúc, không có nghĩa tớ không biết đất.”

“Tớ không nói vậy.”

“Giọng cậu nói vậy.”

Quân bỏ qua, chuyển cảm biến. Vy biết cậu không cố chọc cô; cậu chỉ nói đúng điều cần nói. Cách ấy khiến mỗi câu như một viên sỏi ném vào giày.

Bảo Long mang tới bản thông số khung quảng cáo. Khung dài mười tám mét, bốn chân cột, hệ thống đèn LED và một bồn cây cảnh để “tạo hình thân thiện”. Quân đọc, đánh dấu các phần cần hỏi.

“Tải gió chưa có,” cậu nói.

Long nhún vai. “Bà Nhàn bảo bản thiết kế chi tiết sẽ có sau khi trường duyệt chủ trương.”

“Không có tải gió thì không thể thẩm định.”

“Tớ biết. Nhưng cậu nói với ban quản trị đi.”

Vy hỏi: “Cậu đã gửi cho công ty số liệu khu vườn chưa?”

Long khựng. “Số liệu gì?”

“Cậu phụ trách tài trợ.”

“Tớ chỉ gửi thông tin hoạt động, số người tham gia.”

“Thông tin hoạt động có kèm nhiệt độ và lượng rau không?”

Long nhìn sang My. “Chưa.”

My đặt máy ghi xuống. “Nếu cậu gửi, báo cho mọi người biết.”

Long nói cậu sẽ kiểm tra. Vy không thích sự lấp lửng ấy, nhưng chưa có bằng chứng Long làm sai.

Đến trưa, nền bê tông nóng đến mức băng keo đánh dấu bong ra. Quân dùng nhiệt kế hồng ngoại đo bề mặt ở ba vị trí: khu không cây, khu có giàn dây leo và khu gần bồn nước. Chênh lệch mười bốn độ. Vy chụp ảnh, ghi giờ và điều kiện nắng.

“Nếu đưa số này vào hồ sơ, phải có phương pháp,” Quân nói.

“Tớ sẽ ghi thiết bị và độ sai số.”

“Tốt.”

“Cậu có thể nói ‘tốt’ mà không làm mặt như đang chấm bài không?”

Quân nhìn cô một lúc. “Tốt.”

Vy bật cười bất ngờ. Quân cúi xuống chỉnh cảm biến, nhưng khóe miệng cũng nhích.

Ngọc Hà gọi họ tới bếp ăn. Cô chỉ cho xem sổ nhập rau, hóa đơn và lượng suất ăn. Khu vườn cung cấp rau thơm, cải non và một phần cà chua, nhưng bếp phải mua thêm khi sinh viên nghỉ. Hà muốn nhóm ghi rõ giới hạn, không phóng đại lợi ích.

“Nếu nói vườn nuôi được cả ký túc xá, họ sẽ bác ngay,” Hà nói. “Nó chỉ giúp bếp giảm một phần chi phí.”

Vy ghi: “Giá trị vừa đủ, có kiểm chứng.”

Quân hỏi: “Nước tưới lấy từ đâu?”

“Bồn hứng nước mưa và vòi tầng ba.”

“Bồn có nắp kín không?”

Hà nhìn Vy. “Chắc là có.”

Quân không nói, quay lên sân thượng kiểm tra. Nắp bồn bị lệch, bên trong có lá mục. Cậu khóa van, gọi chú Sáu.

Chú Sáu tới với hộp dụng cụ. “Tôi đã bảo các cháu không để nắp hở.”

“Chúng cháu không biết,” Vy nói.

“Không biết vẫn làm bồn đầy rác.”

Quân xin lỗi thay nhóm. Cậu tháo nắp, vệ sinh lưới lọc, rồi ghi lỗi vào sổ bảo trì.

Vy nhìn cậu. “Cậu không cần nhận hết.”

“Tớ đang có mặt ở đây. Nhận phần mình là nhanh nhất.”

Chú Sáu nhìn cả hai. “Nếu muốn giữ vườn, đừng chỉ tính chuyện người ta nhìn thấy. Ống nước, tải mái, lối thoát hiểm mới là thứ quyết định nó có tồn tại.”

Chiều, Vy vẽ phương án sơ bộ: giảm khay đất lớn, chuyển một phần sang khay nhẹ, mở lối thoát quanh bồn, thêm bảng hướng dẫn. Cô đặt bản vẽ lên bàn, chờ Quân kiểm tra.

Quân dùng bút đỏ khoanh ba vị trí. “Ở đây khay mới làm cản đường thoát. Ở đây tải tập trung. Ở đây nước chảy ngược vào vết nứt.”

“Tớ sửa.”

“Đừng sửa trên bản cuối. Làm một bản có lý do.”

Vy ngẩng lên. “Cậu muốn tớ trình bày cả lỗi?”

“Muốn người duyệt biết phương án đã trải qua kiểm tra.”

Vy xé bản phác thảo đầu, đặt sang bên. Cô không thích cảm giác Quân nhìn thấy những nét chưa hoàn chỉnh, nhưng cậu không cười. Cậu chỉ đặt cạnh cô một thước thép.

Tối đó, Long gửi nhóm một email: công ty Mặt Trời Mới đề nghị tài trợ toàn bộ chi phí cải tạo khu vườn nếu được quyền sử dụng hình ảnh và dữ liệu trong ba năm. Không ai biết Long đã gửi thông tin gì cho họ.

My hỏi: “Ba năm là lâu hơn thời gian chúng ta học.”

Hà nói: “Vậy rau của bếp thành quảng cáo à?”

Quân mở bản hợp đồng đính kèm. “Có điều khoản độc quyền. Nếu ký, nhóm không được chia sẻ thiết kế với bên khác.”

Vy nhìn dòng chữ. “Ngày mai họp. Không ai ký.”

Long trả lời: “Nếu không có tiền, chúng ta không có cơ hội.”

Vy gõ lại: “Nếu có tiền mà mất quyền, đó không phải cơ hội.”

Quân nhìn cô, lần này không phản biện. Ngoài cửa sổ, nắng cuối ngày còn đọng trên những ô kính. Sân thượng nóng lên rồi nguội dần, để lại mùi đất và sắt.
Quân dựng một bảng tải tạm ngay trên sân thượng. Cậu giải thích bằng những viên gạch: khay đất là tải phân bố, bồn nước là tải tập trung, khung quảng cáo là lực đẩy ngang khi có gió. Một nhóm sinh viên năm nhất đứng nghe, có người hỏi vì sao bồn nước nặng hơn những chậu cây.

“Vì nước không chỉ nặng khi đứng yên,” Quân nói. “Khi chuyển động, nó đẩy vào thành bồn.”

Vy thêm một hình mũi tên, biến lời giải thích thành sơ đồ. Cô thấy kỹ thuật không hề khô như mình nghĩ; nó chỉ cần người trình bày biết đặt nó vào đời sống.

Chú Sáu mang lên một cuộn dây mới, nói bồn phải có nắp và lưới lọc. Quân ghi chi phí. Hà hỏi nếu giảm bồn thì rau có đủ không. Quân tính lượng nước theo từng loại cây, đề nghị bỏ hai giống cần tưới nhiều và giữ các loại chịu nóng.

“Ai quyết định cây nào bị bỏ?” Hà hỏi.

“Người trồng và bếp cùng quyết,” Vy nói.

Họ lập bảng biểu quyết, không để kỹ thuật quyết thay nông nghiệp.

Buổi chiều, một nhân viên phòng quản trị lên đo diện tích. Anh ta không biết khung quảng cáo đã có bản thông số. Vy hỏi có thể xem giấy giới thiệu không. Anh ta đưa thẻ, nói chỉ làm theo yêu cầu.

Quân hỏi: “Anh đo từ đâu?”

“Theo mốc trên bản vẽ công ty.”

“Bản vẽ đó chưa được trường công bố.”

Nhân viên nhún vai. “Tôi chỉ có bản này.”

Vy ghi mã tài liệu, xin phép chụp bìa. Anh đồng ý.

Sau khi anh xuống, Quân nói: “Họ đã có mốc đo trước khi nhóm biết.”

Vy hỏi: “Có phải vì hợp đồng đã ký?”

“Có thể. Nhưng ký hợp đồng không làm bản vẽ an toàn.”

Long gửi tin rằng ban quản trị không muốn nhóm công bố thông báo, vì sợ gây hoang mang. My hỏi liệu họ có quyền cấm không. Cô Hương trả lời: nhóm có thể thông tin về hoạt động của mình, nhưng không phát tán tài liệu nội bộ hay kết luận chưa kiểm chứng.

My soạn một bản thông tin ngắn: khu vườn đang được kiểm tra, lịch sử dụng tạm thời giữ nguyên, mọi dữ liệu sẽ được cập nhật. Vy đọc, sửa câu “đang bị đe dọa” thành “đang trong quá trình xem xét”.

“Câu mới nhạt,” My nói.

“Nhưng đúng.”

Quân nhìn Vy. “Đúng không phải lúc nào cũng nhạt.”

Tối, họ phát thông tin qua bảng tin trường. Một số người hỏi bao giờ có chiến dịch quyên góp. Vy chưa mở, nói cần tính chi phí trước. Hà gửi bảng giá vật liệu, Quân cập nhật tải. Số tiền tăng lên hơn dự kiến vì lớp chống thấm chưa tính nhân công.

Vy hỏi Quân có thể giảm bằng cách dùng vật liệu cũ không. Cậu nói chỉ dùng nếu kiểm tra chất lượng, không đổi an toàn lấy rẻ.

“Cậu luôn nói không,” cô than.

“Tớ nói không với cách không có người chịu trách nhiệm. Tớ sẽ nói có nếu có kiểm tra.”

Vy gật. Cô thêm cột “người kiểm tra” vào bảng ngân sách.

Khi mọi người chuẩn bị xuống, một mảng sơn ở chân bồn bong ra, lộ dưới đó một đường kẻ cũ. Có ai từng đánh dấu vị trí khung thép ngay trên mái.

Quân dùng đèn chiếu, thấy dấu kẻ kéo dài tới phòng máy. Vy khoanh trên bản vẽ, rồi nhận tin nhắn từ cô Hương: “Đừng xóa dấu đó. Nó có thể là phần hồ sơ các em cần.”
Tối, Vy chỉnh bản vẽ theo dấu kẻ cũ. Cô không xóa đường khung, chỉ tô nhạt và ghi “chưa xác minh”. Quân xem qua cuộc gọi, nhắc cô không đặt chú thích trên vùng thoát.

“Cậu đang sửa cả bản vẽ từ xa?”

“Tớ chỉ chỉ ra lỗi.”

“Không khác nhau nhiều.”

“Khác ở chỗ tớ không cầm bút.”

Vy cười, rồi gửi bản cập nhật cho cô Hương. Cô Hương trả lời yêu cầu thêm nguồn của thông số cũ. Vy tìm trong kho dữ liệu, không có, ghi rõ “chưa tìm thấy”.

Hà gửi số lượng rau theo từng khay. Một khay từng được tính gấp đôi vì người ghi nhầm trọng lượng đất khô thành đất ướt. Vy sửa bảng, báo Hà và Quân.

Quân nói: “Bảng sai nhỏ cũng làm phương án sai.”

“Tớ biết.”

“Cậu nói chậm hơn rồi.”

Vy nhìn dấu kẻ dưới bồn. Một ngày làm việc khiến cô hiểu con số không phải thứ dùng để thắng, mà để không tự lừa mình.

Buổi chiều, nhóm dựng một chiếc bàn gấp làm trạm ghi chép. Trên bàn có ba cặp cân, hai thước đo, bút không xóa và một hộp túi nhựa để giữ mẫu đất. Quân dán nhãn từng món bằng ngày mua, người phụ trách và tình trạng pin. Hà hỏi liệu có cần nghiêm túc đến vậy không. Quân đáp nếu một thiết bị hỏng giữa chừng, họ phải biết chính xác con số nào có thể tin.

Vy thử nhập dữ liệu trên máy tính bảng. Ứng dụng tự đổi dấu phẩy thành dấu chấm ở cột độ ẩm, khiến số 12,5 thành 125. Cô phát hiện trước khi gửi bảng, nhưng vẫn chụp màn hình lỗi và ghi vào mục sự cố. My bảo một lỗi nhỏ mà ghi dài như biên bản tai nạn. Vy nói những lỗi lớn thường bắt đầu bằng việc mọi người ngại thừa nhận lỗi nhỏ.

Cuối buổi, một sinh viên năm nhất tên Tuấn lên hỏi có thể đặt chậu bạc hà vào góc râm không. Hà không nhận ngay. Cô hỏi Tuấn có trực tưới được không, có biết cây cần thoát nước thế nào không, và có đồng ý ghi tên người chăm sóc lên bảng không. Tuấn trả lời từng câu, rồi về tìm chậu có lỗ đáy. Vy nhìn cuộc nói chuyện, hiểu khu vườn không phải nơi ai muốn đặt gì cũng được, nhưng cũng không nên biến thành phòng thí nghiệm chỉ dành cho người biết thuật ngữ.

Tối đó, Vy mở lại bản thuyết minh cũ. Câu “khu vườn giúp giảm nhiệt” được cô đổi thành “nhóm sẽ đo khả năng giảm nhiệt trong các điều kiện đã nêu, kết quả có thể không giống nhau”. Câu mới dài hơn và kém bóng bẩy, nhưng không hứa quá phần mình biết. Cô gửi bản nháp cho Quân xem. Cậu chỉ trả lời một dòng: “Đọc được.” Vy bật cười. Từ Quân, đó gần như là một lời khen.