Chương 3

Diễm My không bắt đầu podcast bằng hình ảnh khu vườn. Cô bắt đầu ở bếp ăn ký túc xá, lúc sáu giờ sáng, khi nồi cháo đầu tiên vừa sôi. Người phụ nữ phụ trách bếp tên Cô Mai, không thích bị gọi là “nhân vật truyền cảm hứng”. Cô chỉ muốn nói rau từ sân thượng giúp giảm tiền chợ bao nhiêu.

“Tháng trước giảm được hơn ba triệu,” cô nói. “Nhưng tháng mưa thì không đủ rau. Các cháu đừng nói quá.”

My ghi chú, hỏi cô có muốn nghe lại trước khi phát không. Cô Mai gật.

Ở ký túc xá, My gặp những sinh viên dùng bếp. Hà giới thiệu một cậu tên Tuấn bị dị ứng với một số loại rau mua ngoài, một chị năm cuối làm ca tối nên chỉ ăn được suất giá rẻ, và một nhóm sinh viên quốc tế thường phụ tưới cây. My không quay mặt ai nếu chưa được đồng ý.

Vy hỏi: “Cậu định làm tập podcast dài bao nhiêu?”

“Mười hai phút.”

“Chỉ mười hai?”

“Đủ để người nghe hiểu, không đủ để biến ai thành vật liệu.”

Quân ngồi bên cạnh, sửa bảng dữ liệu. “Nếu có số liệu, đừng để nhạc nền che giọng.”

My nhìn cậu. “Cậu đang định làm kỹ thuật âm thanh à?”

“Tớ đang định tránh việc người ta nghe nhạc mà bỏ qua con số.”

Vy thấy My cười, còn Quân không biết mình vừa nói một câu hài.

Buổi trưa, nhóm họp trên sân thượng. Vy trình bày ba giá trị cần chứng minh: giảm nhiệt bề mặt và phòng học, hỗ trợ bếp ăn, tạo không gian học và làm việc. Quân thêm mục an toàn: tải trọng, thoát nước, lối đi và quy trình khóa cửa.

Long hỏi: “Có cần chi tiết an toàn trong hồ sơ truyền thông không?”

“Cần,” Quân đáp.

“Người ngoài không hiểu.”

“Vậy giải thích. Không vì người ta không hiểu mà bỏ qua.”

Long nhìn Vy. “Cậu định gửi hết cho ban quản trị?”

“Phần cần thiết.”

“Công ty quảng cáo sẽ lấy thiết kế.”

“Thiết kế của chúng ta thuộc nhóm sinh viên, nhưng dữ liệu của người dùng phải được hỏi ý.”

My gật. “Tớ sẽ làm mẫu đồng ý sử dụng lời phỏng vấn.”

Long không nói nữa. Cậu mở điện thoại, đọc tin nhắn rồi tắt màn hình.

Chiều, Vy cùng Quân kiểm tra khu vực từng là phòng kỹ thuật. Cửa khóa bằng ổ cũ, bên trong có tủ điện và một đường ống đi xuống tầng hai. Quân đo dây dẫn, phát hiện hệ thống bơm tưới đang dùng chung nguồn với quạt thông gió.

“Nếu bơm chạy quá lâu, quạt ngắt,” cậu nói.

“Vậy sao chưa xảy ra?”

“Có thể đã xảy ra lúc không ai ở đây.”

Quân mở sổ bảo trì, thấy ba dòng ghi “mất điện ngắn — tự khôi phục”. Không có ai ký tên.

Vy chụp lại, hỏi chú Sáu. Chú nói những lần mất điện đều vào cuối tuần, khi sinh viên đóng cửa không báo. “Tôi đã nhắc phải có người chịu trách nhiệm. Các cháu thích làm việc tốt nhưng không thích lập lịch.”

Vy hơi đỏ mặt. “Chúng cháu sẽ lập.”

“Đừng lập cho đẹp. Lập để người khác làm được.”

Hà đưa danh sách tình nguyện viên, nhưng chỉ có mười người cho cả tháng. Quân tính thời gian tưới, kiểm tra rò rỉ và khóa van. Lịch dày tới mức mỗi người phải trực hai buổi một tuần.

“Mùa thi sắp đến,” Hà nói. “Nếu không có người thay, vườn sẽ khô.”

Vy nhìn bản lịch. “Chúng ta cần một hệ thống tự động.”

Quân lắc đầu. “Tự động không nghĩa là không cần người. Cảm biến hỏng thì ai biết?”

“Tớ không nói bỏ người.”

“Nhưng cậu hay thiết kế như thể người sẽ luôn làm đúng.”

Vy đặt bút xuống. “Còn cậu thiết kế như thể mọi người đều sẽ làm sai.”

Không khí trên sân thượng nóng lên dù mặt trời đã nghiêng. My tắt máy ghi, Hà mang rổ rau xuống. Long nói họ nên tập trung vào cuộc thi giải pháp của trường, không tranh luận nhỏ.

Quân đáp: “Tranh luận nhỏ là cách thấy lỗi trước khi nó thành lớn.”

Vy đi về phía lan can. Dưới sân, sinh viên đang xếp hàng mua nước. Cô biết Quân đúng, nhưng cách cậu nói khiến cô muốn chứng minh điều ngược lại.

Tối đó, My gửi bản nháp podcast cho mọi người. Cô đã cắt tiếng thở của Cô Mai vì nghĩ làm nhịp mượt hơn. Cô Mai phản hồi rằng tiếng thở là lúc cô nhớ tới giá rau và không muốn bị xóa.

My lập tức sửa, xin lỗi và viết lại quy trình. Cô nói với nhóm: “Tớ cũng có thể làm người khác biến mất nếu quá chú ý vào sản phẩm.”

Vy đọc, thấy câu ấy dành cho cả mình.

Sáng hôm sau, Long gửi thư mời dự cuộc thi “Mái hè cho thành phố”. Công ty Mặt Trời Mới tài trợ giải nhất, ban giám khảo có đại diện công ty. Điều kiện dự thi yêu cầu nộp toàn bộ bản vẽ và dữ liệu nghiên cứu.

Quân nói: “Đây không phải cơ hội. Đây là cách lấy ý tưởng hợp pháp.”

Vy nhìn thư mời. “Nếu không tham gia, chúng ta mất một kênh chứng minh.”

Long hỏi: “Vậy chọn thế nào?”

Vy không trả lời ngay. Trên sân thượng, một con ong đậu trên hoa mướp, rung cánh rồi bay qua hàng rào. Không ai sở hữu đường bay ấy, nhưng mọi người đều hưởng lợi khi hoa còn nở.
My quay lại bếp để nghe Cô Mai duyệt phần ghi âm. Cô Mai yêu cầu giữ tiếng muôi chạm nồi và bỏ câu “bếp sống nhờ khu vườn”, vì bếp vẫn mua phần lớn thực phẩm từ ngoài.

“Sự thật ít đẹp hơn nhưng không làm công việc nhỏ đi,” Cô Mai nói.

My sửa. Cô hỏi Hà về danh sách người nhận rau, Hà nói không được đưa tên ra ngoài. My chỉ ghi số suất theo ngày.

Quân kiểm tra khu bếp, thấy thùng rau đặt chắn lối thoát. Cậu không mắng, chỉ đưa sơ đồ mới. Cô Mai cảm ơn, rồi hỏi nếu sân thượng bị tháo, bếp cần phương án thay thế.

Hà nói sẽ tìm nhà cung cấp địa phương, nhưng giá tăng. Vy đề nghị ghi phương án dự phòng vào hồ sơ, không chỉ nêu lợi ích khu vườn.

Buổi chiều, My phỏng vấn một nhân viên bảo vệ tên chú Lợi. Chú nói ông thích lên sân thượng lúc đổi ca vì nhiệt giảm, nhưng không muốn ảnh mình xuất hiện. My ghi bằng chữ, để chú đọc lại. Chú sửa một câu: “Tôi thấy dễ thở hơn” thành “Tôi có chỗ ngồi tránh nắng trong mười phút”.

“Chú sửa kỹ quá,” My nói.

“Vì mười phút khác một đời.”

My giữ nguyên.

Long gửi thông báo rằng cuộc thi nhà tài trợ đã nhận nhiều đội. Điều lệ yêu cầu nộp dữ liệu thô. Vy hỏi hội sinh viên có thể khiếu nại không. Long nói có, nhưng cần chữ ký của các nhóm.

Nhóm đi từng câu lạc bộ, giải thích điều khoản. Một số nhóm đồng ý ký yêu cầu sửa, một số muốn tham gia để lấy tiền. Vy không thuyết phục họ bằng đạo đức; cô chỉ nói rõ nếu nộp, họ trao quyền gì.

Quân giúp kiểm tra một đề án khác, phát hiện nhóm đó dùng bản vẽ tải không có nguồn. Cậu khuyên họ hỏi giảng viên, không tố cáo. Cô Hương sau đó yêu cầu tất cả đội thi ghi nguồn tài liệu.

Trên sân thượng, Hà phát hiện một chậu cây có nhãn “tài sản quảng cáo”. Không ai trong nhóm đặt. Quân chụp ảnh, My ghi thời gian.

Vy hỏi Long có biết không. Long nói không, nhưng thẻ ra vào của hội sinh viên được dùng để lên mái lúc cuối tuần. Cậu nhận trách nhiệm kiểm tra log.

Tối, My nghe lại các đoạn phỏng vấn, nhận ra tiếng nền khác nhau: bếp, hành lang, sân thượng. Cô muốn ghép thành một câu chuyện liền mạch, nhưng giữ từng không gian riêng. Vy nói chính khác biệt ấy chứng minh khu vườn không tồn tại độc lập; nó nối nhiều tầng của trường.

Quân thêm dữ liệu nhiệt, nhưng đề nghị không phủ nhạc vào tiếng gió. My đồng ý.

Tập thử dài mười bốn phút, trong đó có một khoảng im lặng ở giữa. Long hỏi người nghe có bỏ không.

“Có thể,” My nói. “Nhưng ai ở lại sẽ nghe được người khác nói.”

Đêm, một tài khoản lạ gửi cho My lời mời trả tiền để mua bản ghi phỏng vấn. Cô chụp lại, không trả lời, chuyển cho Hạnh. Người gửi dùng logo công ty Mặt Trời Mới trong chữ ký, nhưng chưa chắc là nhân viên.

Vy nói: “Đây là lý do mọi thứ phải có quyền.”

My nhìn sân thượng qua cửa kính. “Tớ bắt đầu hiểu vì sao cậu không muốn đăng ngay.”

Trên bảng tin, một tờ giấy mới xuất hiện: “Khu vườn chỉ là tài sản tạm thời. Đừng đầu tư cảm xúc.”

Hà gỡ xuống, nhưng Vy giữ lại để hỏi ai đã dán.
Vy xin My cho nghe bản nháp không qua tai nghe lớn. Cô đặt máy ở mức vừa, cùng Quân nghe tiếng bếp và sân thượng. Quân nói tiếng quạt hút quá đều, có thể che phụ âm. My chỉnh vị trí micro thay vì giảm tiếng nền.

“Cậu học kỹ thuật nhanh,” Vy nói.

“Tớ học cách không để kỹ thuật làm người khác biến mất.”

My không đáp, nhưng ghi câu ấy vào sổ.

Hà mang lên danh sách bếp dự phòng. Nếu khu vườn mất, bếp cần thêm bốn nhà cung cấp, mỗi nhà có lịch giao khác. Cô muốn nhóm đưa kế hoạch đó vào hồ sơ để không ai nói khu vườn là nguồn duy nhất.

Vy đồng ý. Cô thêm một sơ đồ dòng rau từ sân thượng xuống bếp và dòng tiền mua ngoài. Bản sơ đồ nhiều mũi tên hơn bản đầu, nhưng không che phần thiếu.

Cuối ngày, My nhận được tin nhắn của người dán tờ “đừng đầu tư cảm xúc”. Người đó nói họ từng tham gia dự án rồi bị bỏ khi tốt nghiệp. My hỏi có muốn gặp không, người ấy đồng ý ở thư viện.

Nhóm phát hiện người đó là một cựu sinh viên, từng bị giảng viên dùng bản thiết kế mà không ghi tên. Câu chuyện không trực tiếp liên quan khu vườn, nhưng nhắc họ phải ghi nguồn ngay từ đầu.