Chương 12

Chú Sáu mở kho bảo trì lúc bảy giờ, đặt quyển sổ dày lên bàn. Bìa sổ dính dầu, gáy đã bung, nhưng từng lần sửa mái đều ghi ngày và người thực hiện. Quân đọc chậm, đối chiếu với bản vẽ của cô Hương.

“Vết nứt này có từ năm ngoái,” cậu nói. “Không phải do khu vườn.”

Chú Sáu gật. “Nhưng khay đất đặt sai có thể làm nứt rộng.”

Vy hỏi: “Khung quảng cáo thì sao?”

Chú Sáu lật tới trang cuối. Một bản tính tải gió bị kẹp vào sổ, không có chữ ký. Bốn chân khung đặt đúng trên đường ống thoát nước cũ, hai chân còn lại gần phòng máy.

Quân nhìn, mặt căng. “Nếu gió lớn, lực tập trung truyền vào lớp mái đã yếu.”

“Có thể gia cố?” Vy hỏi.

“Có. Nhưng phải chuyển vị trí và kiểm tra toàn bộ.”

Long gọi ban quản trị, yêu cầu bản thẩm định. Họ trả lời công ty mới đang hoàn thiện.

“Họ định tháo thử trước khi có bản,” Quân nói.

Chú Sáu chỉ vào sổ. “Mái này không cần thêm một lần thử sai.”

Nhóm lập báo cáo kỹ thuật, đính kèm ảnh vết nứt, lịch bảo trì và bản vẽ cũ. Vy trình bày bằng sơ đồ đơn giản, không dùng màu thương hiệu. Quân ký phần tính tải, cô Hương ký xác nhận nguồn bản vẽ.

Bà Nhàn phản hồi rằng báo cáo của sinh viên không thay thế thẩm định chuyên môn. Quân trả lời họ không thay thế, chỉ yêu cầu trường hoàn tất thẩm định trước khi thi công.

“Cậu không sợ bị xem là chống đối?” Vy hỏi.

“Tớ sợ mái sập hơn.”

“Cậu nói câu đó trước hội đồng nhé.”

“Tớ sẽ nói bằng số.”

Chú Sáu hướng dẫn nhóm gia cố tạm khay cây. Họ dùng thanh nhôm nhẹ, không khoan vào mái. Quân kiểm tra từng mối nối, Vy ghi sơ đồ. Hà và Ngọc tham gia, học cách nhận biết khay nghiêng.

Trong lúc làm, một công nhân công ty xuất hiện, nói họ được giao tháo một bồn cây “không có trong bản kê”. Quân yêu cầu giấy lệnh. Người đó gọi điện, rồi nói sẽ quay lại.

My chụp bảng tên, xin phép người công nhân trước. Anh ta đồng ý nhưng nói không muốn bị đưa lên mạng.

“Không ai bị đưa lên mạng,” My nói.

Người đó nhìn cô, nhẹ giọng: “Chúng tôi cũng chỉ làm theo lịch.”

Vy thấy rõ ranh giới giữa công nhân và người quyết định. Cô không muốn biến người trên mái thành kẻ thù chỉ vì họ cầm dụng cụ.

Buổi chiều, phòng thí nghiệm của trường kiểm tra cảm biến. Thiết bị bị nối thêm một bộ chuyển rẻ tiền, nhưng dữ liệu gốc vẫn khôi phục được. Nhiệt độ thực tế cao hơn quảng cáo từ bảy đến mười một độ tùy vị trí.

Long hỏi có nên công bố ngay. Hạnh nói phải gửi cho ban quản trị và công ty trước, cho họ thời hạn phản hồi.

“Nếu họ im?”

“Im lặng cũng được ghi nhận.”

Long gửi thư. Bà Nhàn trả lời rằng công ty không chịu trách nhiệm cho thiết bị nhóm tự lắp. Quân nói đúng, nhưng dữ liệu quảng cáo đã dùng giá trị từ bộ cảm biến bị thay.

“Họ không thể vừa không chịu trách nhiệm vừa dùng số liệu,” Vy nói.

Tối đó, Quân nhận tin bố cậu phải nghỉ thêm. Cậu muốn xuống quê, nhưng báo cáo cần hoàn thành. Vy đề nghị chia phần tính toán cho một sinh viên kỹ thuật khác, Quân từ chối vì người đó chưa biết hệ thống.

“Cậu không phải người duy nhất biết,” Vy nói.

“Nhưng tớ là người ký.”

“Ký nghĩa là chịu trách nhiệm, không nghĩa là làm một mình.”

Quân nhìn cô, rồi gửi tài liệu cho một đàn anh ở phòng thí nghiệm. Họ thống nhất kiểm tra chéo. Cậu đặt vé xe về quê cuối tuần.

Ngày tháo dỡ thử được công bố sớm hơn dự kiến: hai ngày nữa. Ban quản trị nói chỉ tháo một khung cũ cạnh bồn nước, nhưng bản vẽ công ty đặt chân khung mới ở cùng vị trí.

Chú Sáu khóa cửa kỹ thuật. “Không có biên bản kiểm tra, không ai chạm mái.”

Long hỏi nếu họ dùng quyền theo hợp đồng thì sao.

“Hợp đồng không thay thế an toàn,” Quân đáp.

Vy nhìn bản báo cáo, thấy còn thiếu một chữ ký của phòng quản trị. Cô Hương nói hội đồng sẽ họp bất thường, nhưng cần nhóm trình bày trước sinh viên để có ý kiến người dùng.

My chuẩn bị buổi họp mở. Cô viết tiêu đề: “Sân thượng dùng để làm gì?” Không dùng từ “cứu” hay “chiến đấu”.

Đêm đó, khi mọi người về, Quân phát hiện một trang trong sổ bảo trì bị xé. Trang ghi lần kiểm tra khung mái cách đây sáu năm.
Trang sổ bị xé khiến chú Sáu bực. Ông kiểm tra tủ khóa, không thấy dấu cạy. Cô Hương đề nghị phòng lưu trữ cung cấp bản số hóa. Quân và Vy đối chiếu từng trang, phát hiện bản scan có một dòng bị che do lỗi quét.

Phòng công nghệ khôi phục được phần chữ: “Không đặt tải tập trung cạnh bể cũ.” Người ký là cựu trưởng phòng quản trị, nay làm cố vấn cho công ty.

Long nói: “Đây là xung đột lợi ích.”

Hạnh nhắc nhóm không kết luận gian dối. Họ gửi yêu cầu giải trình, đề nghị người cố vấn không tham gia thẩm định vị trí mới.

Bà Nhàn trả lời công ty không biết dòng này khi nhận bản vẽ. Cô đồng ý mời kỹ sư độc lập. Vy ghi nhận, nhưng vẫn yêu cầu công khai.

Chú Sáu hướng dẫn sửa bồn nước. Lớp chống thấm mới đặt theo từng vùng, có thời gian khô. Khu vườn phải giảm tưới ba ngày. Hà chuyển cây vào khay tạm, ghi tên người phụ trách.

Quân về quê cuối tuần. Trước khi đi, cậu bàn giao cảm biến và bảng tải cho đàn anh ở phòng thí nghiệm. Vy hỏi có cần cô giữ chìa khóa không.

“Chìa ở chú Sáu.”

“Tớ chỉ hỏi.”

“Tớ biết.”

Quân về quê, gọi video cho nhóm từ căn bếp nhỏ. Bố cậu ngồi sửa chiếc ghế, hỏi khu vườn có giữ được không. Quân nói chưa biết, nhưng mọi người đang làm đúng quy trình. Bố cười: “Làm đúng thì chậm, nhưng đỡ phải sửa lại.”

Vy nghe, không nói. Cô thấy câu ấy giống chú Sáu.

Trong khi Quân vắng, cảm biến gửi dữ liệu ổn định. Vy không tự sửa gì, chỉ ghi. Long gửi bản số liệu cho phòng thí nghiệm, My kiểm tra quyền.

Hà tổ chức buổi nấu ăn từ rau mầm, mời nhân viên bảo trì. Chú Sáu lần đầu ngồi ăn trên sân thượng, nói ông không ghét sinh viên, chỉ ghét việc họ không báo.

“Từ giờ chúng cháu báo,” Hà nói.

Ngày tháo dỡ thử vẫn được công ty nhắc trong lịch. Ban quản trị chưa hủy, nhưng quy trình mới yêu cầu báo trước ba ngày. Nhóm chuẩn bị bảng an toàn.

Quân gọi từ quê, báo bố cậu cần đi khám thêm. Vy nói cậu cứ ở lại, nhóm sẽ xử lý. Quân đồng ý, lần đầu không cố quay về ngay.

“Cậu đang học cách giao việc,” Vy nói.

“Cậu đang học cách để người khác đi.”

Cuộc gọi kết thúc. Vy nhìn bảng lịch, thấy một ô trống đã được người khác nhận.

Buổi tối, phòng thí nghiệm gửi kết quả: thiết bị công ty đặt ở vùng bóng, dữ liệu không đại diện; cảm biến nhóm chính xác trong sai số. Họ không nói công ty cố ý.

Vy gửi báo cáo cho ban quản trị và bà Nhàn. Công ty gỡ bài số liệu thấp, nhưng không giải thích.

Long nói: “Gỡ mà không nói thì người đọc không biết.”

My đề nghị đăng bản so sánh, ghi rõ nguồn và thời gian. Hạnh đồng ý.

Trong bản đồ tải, một dấu đỏ mới xuất hiện trên bản công ty: chân khung đặt gần bể cũ hơn bản đã trình bày.

Dấu đỏ khiến cuộc họp nhóm kéo dài thêm hai giờ. Quân mở từng lớp bản vẽ, so sánh kích thước bể cũ với ảnh chụp hiện trường. Cậu không kết luận bản công ty cố ý dịch chuyển, vì cũng có thể người vẽ dùng một bản nền khác. Nhưng vị trí chân khung chỉ lệch ba mươi tám xăng-ti-mét, đủ để thay đổi tải lên dầm.

Vy gọi bà Nhàn trong cuộc họp có mặt Hạnh. Bà Nhàn xin gửi lại file gốc, nói bản vẽ đã qua ba đơn vị trung gian. Quân yêu cầu cả lịch sử chỉnh sửa, không chỉ bản xuất PDF. Bà Nhàn nói chưa chắc công ty còn, nhưng sẽ hỏi. Hạnh ghi rõ trong biên bản: “Chưa có file gốc không được coi là đã xác minh.”

Hà dẫn nhóm xuống kiểm tra bể cũ. Bên trong còn một lớp cặn đất và hai viên gạch vỡ. Chú Sáu kể bể từng dùng để chứa nước mưa, nhưng bị bỏ vì nắp không kín. Ông không nhớ ai đã tháo van. Long xin ghi lời kể, Chú Sáu đồng ý nhưng không muốn chụp ảnh. Vy chỉ ghi âm phần mô tả, đọc lại cho ông nghe rồi mới lưu.

My hỏi liệu họ có thể kể chuyện bể cũ trong podcast không. Chú Sáu bảo được, miễn đừng biến ông thành người biết hết. My ghi đúng câu đó. Hà cười, nói câu này nên dán lên mọi hồ sơ dự án.

Buổi tối, bản so sánh dữ liệu được đăng trên bảng tin khoa. Không có ảnh giật gân, không gắn nhãn công ty sai. Mỗi biểu đồ có chú thích vị trí, thời gian, sai số và người kiểm tra. Một sinh viên bình luận rằng khu vườn trông kém hiệu quả hơn quảng cáo. Vy trả lời rằng đó là lý do họ công bố số liệu: người đọc được quyền biết phần chưa tốt.

Ngay sau đó, công ty gửi thư yêu cầu gỡ bản đồ tải vì cho rằng có thông tin kỹ thuật chưa được phép công khai. Hạnh chuyển thư cho phòng pháp chế trường, không tự gỡ. Quân tắt quyền tải file gốc, chỉ giữ bản xem trên bảng tin. Cả nhóm chờ câu trả lời, lần đầu nhận ra minh bạch cũng cần ranh giới bảo vệ an toàn.