Chương 16

Mẫn tung thực đơn mới vào lúc sáu giờ chiều, đúng khi Bếp Nhà bắt đầu nhận ca tối.

Tấm ảnh hiện trên màn hình điện thoại của Khôi: một hộp cơm màu kem, góc hộp in hình mái nhà, bên dưới là dòng “Cơm Ngày Mai — từ căn bếp Bếp Nhà”. Món phần đủ ăn được đổi thành “Bữa vừa đủ”, giá ba mươi chín nghìn, cao hơn gần gấp đôi phần tại quán.

Khách nhầm ngay trong mười phút đầu. Một người gọi điện hỏi Bếp Nhà có giao không. Một người tới quầy, đặt ảnh trên điện thoại cạnh thực đơn của quán và hỏi sao khẩu phần ở đây nhỏ hơn quảng cáo. Một cô sinh viên nói cô đã đặt hộp bên kia vì tưởng Bếp Nhà mở chi nhánh.

Vy nhận cuộc gọi, giải thích quán không liên quan. Người bên kia nói: “Logo giống nhau, tên cũng có Bếp Nhà, sao lại bảo không?”

Khôi cầm điện thoại. Mẫn đang dùng một tên gần giống, không dùng logo đã đăng ký hoàn toàn, nhưng câu chuyện và hình ảnh lấy từ những điều họ đã công khai.

“Họ có quyền dùng không?” Hà hỏi.

Hạnh, luật sư, nói qua cuộc gọi: “Cần kiểm tra nhãn hiệu, tên thương mại, nội dung quảng cáo. Đừng đăng bài buộc tội khi chưa có bằng chứng về hành vi vi phạm.”

“Nhưng khách đang nhầm.”

“Vậy thông báo sự khác nhau một cách chính xác. Đừng dùng câu ‘hàng nhái’ nếu chưa có kết luận.”

Vy lấy bảng, viết ba dòng:

BẾP NHÀ — QUÁN TẠI KHU CHỢ HÒA AN.

CƠM NGÀY MAI — ĐƠN VỊ KHÁC, KHÔNG PHẢI CHI NHÁNH CỦA QUÁN.

KHÁCH CÓ THỂ KIỂM TRA ĐỊA CHỈ VÀ GIÁ TRƯỚC KHI ĐẶT.

Mẹ Lan đọc, bảo thêm “công thức mở” chưa phải tên độc quyền. Khôi nhìn bà. “Mẹ muốn họ dùng?”

“Mẹ không muốn ai dùng câu chuyện của quán để làm người khác nhầm. Nhưng món ăn không phải cái khóa.”

“Họ bán giống món của mình.”

“Bếp nào cũng có cá kho, đậu hũ, rau theo mùa. Cái khác là cách người ta gọi tên và nói mình từ đâu.”

Khôi không hoàn toàn đồng ý. Cái tên “Bếp Nhà” đã nằm trong hợp đồng với Mẫn. Nếu anh ta chưa ký mua, liệu việc dùng tên gần giống có phải cách ép họ chấp nhận giá đề nghị?

Mẫn gọi lúc tối. “Tôi thấy thông báo của cậu.”

“Tôi cần cậu gỡ cụm ‘từ căn bếp Bếp Nhà’.”

“Đó là sự thật. Tôi từng làm ở đó, cậu từng làm ở đó.”

“Khách hiểu đó là chi nhánh.”

“Tôi đã ghi địa chỉ cửa hàng.”

“Không đủ.”

Mẫn thở dài. “Cậu muốn tôi đổi tên hoàn toàn?”

“Tôi muốn anh không làm người ăn hiểu sai.”

“Tôi đang bán một mô hình có nguồn cảm hứng từ Bếp Nhà. Không có điều khoản nào cấm tôi kể kinh nghiệm của mình.”

“Không cấm kể. Cấm làm như anh đang đại diện cho quán khi chưa có quyền.”

Mẫn im. “Nếu cậu ký, tất cả rõ ràng.”

“Đây không phải lúc để ép.”

“Tôi không ép. Tôi chỉ mở cửa. Cậu không bước vào thì đừng trách tôi kinh doanh.”

Cuộc gọi kết thúc. Khôi muốn ném điện thoại, nhưng anh biết cơn tức không làm hợp đồng rõ hơn.

Ca tối đông hơn vì bài viết về bảng nợ và sự cố rau khiến nhiều người tò mò. Một số khách đến để ủng hộ, một số đến để xem quán có thật sự như lời báo. Khôi không muốn biến khách thành khán giả, nên dặn nhân viên phục vụ bình thường, không kể chuyện nếu không được hỏi.

Một cô gái gọi món phần đủ ăn rồi hỏi: “Đây có phải món Bếp Nhà bị bên kia lấy không?”

Hà trả lời: “Món này do nhiều người góp ý. Quán ghi tên những người muốn được ghi.”

“Bên kia nói công thức gia truyền.”

“Bạn có thể hỏi họ ai đã làm.”

Cô gái cúi nhìn bảng. “Ở đây có người đóng góp thật à?”

Khôi đưa cô xem quyển sổ xanh, nhưng che tên những khách không đồng ý. Cô đọc dòng ghi “cơm theo khả năng” rồi gọi thêm canh. Trước khi đi, cô bỏ một khoản vào quỹ bữa ăn.

Khôi nhận ra cách tốt nhất để phân biệt hai nơi không phải nói bên kia xấu. Là làm rõ quán này đang chịu trách nhiệm về điều gì.

Ngày hôm sau, Hạnh gửi kết quả tra cứu. Bếp Nhà đã có nhãn hiệu được đăng ký cho dịch vụ ăn uống, nhưng phụ lục thế chấp cho ngân hàng hạn chế quyền thay đổi. Tên “Cơm Ngày Mai” chưa đăng ký. Cụm “từ căn bếp Bếp Nhà” có khả năng gây nhầm lẫn, nhưng cần chứng minh khách thực tế bị nhầm và bên sử dụng biết điều đó.

Vy lập một biểu mẫu tiếp nhận phản ánh. Không khuyến khích khách chửi Mẫn, chỉ ghi thời gian, địa chỉ, ảnh, nội dung nhầm và giao dịch.

Ba ngày, họ nhận được mười bảy phản ánh. Sáu người đặt nhầm vì nghĩ là chi nhánh. Bốn người chỉ nói món giống ý tưởng. Bảy người không nhầm nhưng thấy quảng cáo gần gũi với quán.

Khôi đưa dữ liệu cho Hạnh. Bà nói đủ để gửi yêu cầu điều chỉnh thông tin, chưa chắc đủ để kiện.

“Nếu Mẫn gỡ cụm đó thì sao?” Khôi hỏi.

“Tên còn lại vẫn là cạnh tranh. Các anh cần quyết định mình muốn bảo vệ điều gì: tên, hình ảnh hay quyền được kể nguồn gốc.”

Khôi nhìn Hà. “Cô muốn gì?”

“Tôi muốn công thức có tên, không muốn người ta kể nó sinh ra từ một căn bếp chỉ có một người.”

Mẹ Lan nói: “Mẹ muốn quán không bị ai mua mất cách đối xử với khách.”

Vy nói: “Em muốn hợp đồng không buộc quán phải xin phép bên nào khi thay đổi cách làm.”

Bình nói: “Tôi muốn họ không dùng ảnh rau của tôi để quảng cáo mà không hỏi.”

Ông Sáu nói: “Tôi muốn cái quạt vẫn có người sửa.”

Khôi ghi từng điều. Không ai nói “tôi muốn thắng”.

Hạnh soạn thư gửi Mẫn, liệt kê các điểm cần chỉnh: gỡ cụm gây nhầm, không dùng ảnh hoặc câu chuyện có thể nhận diện khách, ghi rõ cửa hàng không thuộc Bếp Nhà, không gọi món là công thức gia truyền nếu không có nguồn xác định. Mẫn phản hồi sau một ngày, đồng ý gỡ cụm “từ căn bếp Bếp Nhà” nhưng giữ câu “lấy cảm hứng từ những bữa cơm khu chợ”.

Hà nói: “Câu đó vẫn là câu của chúng ta.”

Khôi đáp: “Không ai sở hữu bữa cơm khu chợ.”

“Nhưng họ sở hữu cách bán nó.”

Mẫn gửi thêm đề nghị: nếu Bếp Nhà ký hợp tác không độc quyền, Cơm Ngày Mai sẽ trả phí sử dụng tên trong các bài giới thiệu, hỗ trợ quỹ bữa ăn và không bán món phần đủ ăn cao hơn một mức nhất định.

Vy hỏi: “Hợp tác không độc quyền có nghĩa gì?”

Hạnh giải thích: “Hai bên cùng dùng một số yếu tố, nhưng quyền thương hiệu vẫn phải rõ. Nếu không, sau này khách tiếp tục nhầm.”

Khôi không muốn hợp tác với Mẫn khi họ đang tranh chấp, nhưng anh cũng biết Mẫn có khả năng đưa món tới nhiều người. Bếp Nhà không thể coi việc lớn lên là phản bội. Vấn đề là lớn lên bằng quyền của ai.

Họ mời Mẫn đến họp tại quán. Không phải ăn tối, không phải quay phim. Mỗi bên có bản giấy.

Mẫn đến một mình. Anh nghe các phản ánh, không phủ nhận. “Tôi không nghĩ khách sẽ nhầm nhiều vậy.”

Vy hỏi: “Anh đã kiểm tra trước khi chạy quảng cáo chưa?”

“Tôi tưởng địa chỉ khác là đủ.”

Hạnh nói: “Sự nhầm lẫn không tự biến mất vì anh thấy mình đã ghi địa chỉ.”

Mẫn gật. Anh nhìn Khôi. “Tôi có thể đổi tên, nhưng mất độ nhận diện.”

“Độ nhận diện đó đến từ đâu?”

“Từ câu chuyện các cậu đã tạo ra.”

“Không. Từ những người trong căn bếp đã tạo ra nó.”

Mẫn cười buồn. “Cậu vẫn nghĩ có thể tách câu chuyện khỏi kinh doanh.”

“Không. Tôi nghĩ kinh doanh phải nói đúng ai đang chịu trách nhiệm.”

Cuộc họp kéo dài. Cuối cùng, Mẫn đồng ý đổi tên thành “Bếp Mẫn — Cơm Ngày Mai”, gỡ các ảnh dùng nguyên liệu và không nhắc Bếp Nhà trong quảng cáo. Anh đề nghị vẫn giữ món “Bữa vừa đủ”, nhưng ghi là phiên bản riêng.

Hà yêu cầu không dùng câu “công thức gia truyền”.

Mẫn bảo sẽ đổi thành “công thức phát triển bởi đội bếp Mẫn”.

“Đúng nếu anh ghi tên những người thật sự phát triển phiên bản đó,” Hà nói.

Mẫn nhìn cô. “Tôi có thể ghi ‘lấy cảm hứng từ các bếp gia đình’.”

Hà không tranh luận tiếp. Cô biết mình không thể buộc người khác gọi đúng nếu không có hợp đồng.

Khôi nói: “Chúng tôi không ký hợp tác. Nhưng tôi đồng ý một văn bản xác nhận hai đơn vị độc lập.”

Mẫn hỏi: “Cậu không muốn tiền hỗ trợ?”

“Không dùng tiền để đổi sự im lặng.”

“Tôi vẫn muốn hỗ trợ quỹ bữa ăn.”

“Góp như một người kinh doanh, ghi rõ không mua quyền.”

Mẫn nhìn hợp đồng, rồi ký văn bản điều chỉnh. Khi đứng dậy, anh nói nhỏ với Khôi: “Cậu đang chọn con đường khó hơn.”

“Có thể.”

“Tôi không chắc nó sẽ cho cậu một cửa hàng thứ hai.”

“Tôi cũng không chắc.”

Sau khi Mẫn đi, Vy hỏi Khôi sao không nhận khoản hỗ trợ. Khôi nói nếu nhận, quỹ phải có thỏa thuận riêng, không liên quan quyền thương hiệu. Vy gật và lập một mẫu góp quỹ công khai.

Mẹ Lan nhìn tấm biển cũ. “Con có muốn đăng ký thêm tên không?”

“Muốn. Nhưng chưa có tiền.”

Hạnh nói có thể nộp đơn sau khi cơ cấu nợ ổn. Cả nhà ghi nó vào kế hoạch, không coi là việc khẩn cấp nhất.

Khẩn cấp nhất là bếp phải sống qua tháng này.

Tối, Khôi nhận một tin nhắn từ Mẫn: “Tôi đã đổi tên. Nhưng có một điều khoản trong bản cũ của ngân hàng có thể khiến cậu mất quyền tự quyết trước cả khi tôi mua. Đọc kỹ phần chấp thuận thay đổi mô hình.”

Khôi nhìn bản phụ lục anh tìm được hôm qua. Mẫn nói thật, nhưng tại sao?

Hà bảo đừng suy đoán. “Gọi Hạnh.”

Hạnh xem bản giấy, nói điều khoản đó không chỉ ràng buộc việc bán. Nếu Bếp Nhà tự ý đổi mô hình làm tăng rủi ro, ngân hàng có quyền yêu cầu bổ sung bảo đảm hoặc thu hồi khoản vay.

Vy cười nhạt. “Mô hình bếp cộng đồng làm tăng rủi ro.”

“Vì có nhiều người sử dụng bếp,” Hạnh nói.

“Vậy mô hình cũ, một mình mẹ ký mọi thứ, thì không rủi ro à?”

“Hợp đồng thường bảo vệ tài sản, không hiểu lịch sử.”

Khôi nhìn bảng “công thức mở”. Họ vừa thông báo bếp chung bảy ngày, nhưng ngân hàng có thể coi đó là thay đổi trái phép.

Mẹ Lan nói: “Nếu muốn đổi, phải nói với họ.”

“Nếu họ không cho?”

“Thì biết mình cần đổi thứ gì trong cách xin phép.”

Khôi muốn phản đối rằng đời người không thể đợi một chữ ký. Nhưng anh đã học đủ để biết chạy qua quy trình không biến rủi ro thành tự do.

Ngày mai, Bếp Nhà sẽ gửi ngân hàng kế hoạch bếp chung.

Nếu ngân hàng từ chối, họ phải chọn giữa làm đúng hợp đồng và giữ lại điều đã khiến quán có lý do tồn tại.