Chương 15 — Bài Thi Không Có Tên

Cổng Trường Cũ

Chiếc xe ô tô đưa Nguyên và Nhật Khôi về Vọng Khê rời khỏi quốc lộ, rẽ vào con đường nhỏ dẫn thẳng vào thị trấn — con đường vẫn còn nguyên hàng cây hai bên, chỉ khác là mặt đường giờ đã được trải nhựa phẳng phiu thay vì lớp đất đỏ gồ ghề của mười lăm năm trước. Nguyên ngồi im lặng suốt cả chặng đường, mắt dán vào khung cảnh lướt qua ngoài cửa kính, cảm giác vừa quen thuộc vừa xa lạ đến kỳ lạ.

"Cậu ổn chứ?" Nhật Khôi hỏi, liếc sang nhìn bạn.

"Ổn," Nguyên đáp, dù giọng anh không hoàn toàn thuyết phục. "Chỉ là mọi thứ trông vừa giống vừa khác so với trong trí nhớ tớ."

Cánh đồng mía năm nào giờ đã được thay bằng một khu công nghiệp nhỏ mới xây, nhưng dãy nhà trọ công nhân nơi anh từng sống vẫn còn đó, dù đã cũ kỹ hơn nhiều. Xe chạy ngang qua khu chợ trung tâm, anh thoáng nhận ra sạp rau quen thuộc năm nào, giờ do một người khác đứng bán. Mọi thứ vừa như đóng băng lại vừa như đã trôi đi rất xa, theo những cách khác nhau mà anh không kịp sắp xếp lại trong đầu.

Xe dừng trước cổng Trường THPT Vọng Khê. Cổng trường đã được sơn lại, tấm biển tên trường bằng đá hoa cương mới thay cho tấm biển gỗ cũ, nhưng dáng vẻ tổng thể của ngôi trường — hai dãy nhà học ba tầng, sân trường lát gạch, hàng cây phượng đã cao lớn hơn nhiều — vẫn giữ nguyên đủ để khiến ngực Nguyên thắt lại khi bước xuống xe.

Anh đứng đó một lúc, nhìn lên tấm biển trường, không nói gì. Nhật Khôi đứng cạnh, im lặng để bạn có đủ thời gian cần thiết, không giục giã.

"Nhớ hồi xưa mình đạp xe qua cổng này mỗi sáng không?" Nguyên nói, giọng trầm xuống. "Lúc đó tớ chưa bao giờ nghĩ có ngày mình sẽ đứng đây với tư cách khách mời."

"Cậu xứng đáng với điều đó," Nhật Khôi nói, vỗ vai bạn. "Đi thôi, họ đang chờ mình trong kia."

Một nhân viên văn phòng ra đón hai người ngay từ cổng, dẫn vào khu vực hội trường lớn đang được trang trí cho lễ khai mạc diễn ra vào sáng hôm sau. Băng rôn "Tuần Lễ Liêm Chính Học Đường — Hai Mươi Năm Trường THPT Vọng Khê" được treo dọc hành lang chính, cùng những tấm ảnh phóng to ghi lại các cột mốc lịch sử của trường qua từng thời kỳ.

Nguyên bước chậm rãi qua hành lang, mắt lướt qua từng tấm ảnh cũ, cho đến khi dừng lại trước một bức ảnh tập thể lớp 12A năm nào — bức ảnh chụp trong buổi lễ tốt nghiệp mà anh chưa từng có mặt vì đã rời trường trước đó nhiều tháng. Anh nhìn thấy gương mặt của những người bạn cũ, nhìn thấy Nhật Khôi trẻ hơn nhiều đứng ở hàng sau, nhưng không có anh trong bức ảnh đó — một khoảng trống nhỏ nhắc anh nhớ rằng, dù có trở về đây với tư cách gì đi nữa, phần tuổi trẻ anh đánh mất sẽ không bao giờ được ghi lại đầy đủ trong bất cứ bức ảnh lưu niệm nào của ngôi trường này.

"Nguyên? Có phải Đăng Nguyên đấy không?"

Một giọng nói quen thuộc vang lên từ phía cuối hành lang khiến anh khựng lại. Cô Bích Loan, tóc đã điểm bạc nhiều hơn so với trong trí nhớ anh, bước nhanh về phía anh, ánh mắt sáng lên vì xúc động.

"Cô Loan," Nguyên nói, giọng bất giác mềm đi hẳn so với vẻ điềm tĩnh anh cố giữ từ lúc bước vào cổng trường. "Cô vẫn nhận ra em à?"

"Sao cô không nhận ra được," cô Loan đáp, nắm lấy hai tay anh, mắt rưng rưng. "Em vẫn còn giữ dáng đi ngày xưa, chỉ khác là giờ trông chững chạc hơn nhiều. Cô theo dõi em qua báo chí suốt mấy năm nay, tự hào lắm."

"Em cảm ơn cô, ngày đó nếu không có cô đứng ra bênh vực, có lẽ mọi chuyện còn tệ hơn nhiều," Nguyên nói, giọng trầm xuống. "Em vẫn nhớ câu cô nói ở hành lang hôm đó, dù mọi chuyện không thay đổi được gì."

"Sự thật, dù đến muộn, vẫn còn hơn không bao giờ đến," cô Loan nhắc lại chính câu nói của mình năm xưa, ánh mắt bỗng trở nên sâu xa hơn. "Cô vẫn tin câu đó đến tận bây giờ. Có lẽ, chuyến trở về lần này của em sẽ là lúc câu nói ấy cuối cùng cũng được chứng minh."

Nguyên không hiểu hết ý nghĩa ẩn sau câu nói của cô giáo cũ, nhưng trước khi anh kịp hỏi thêm, một nhân viên văn phòng trẻ bước đến, tay cầm tập tài liệu chương trình sự kiện.

"Anh Nguyên phải không ạ?" cô hỏi. "Cô Phó Hiệu trưởng đang đợi anh ở phòng khách để trao đổi trước về nội dung buổi khai mạc ạ."

Nguyên gật đầu, cảm giác nhịp tim mình bắt đầu tăng dần theo từng bước chân dẫn về phía phòng khách. Nhật Khôi đi cạnh, thì thầm một câu ngắn gọn trước khi họ đến cửa. "Tớ đợi cậu ở ngoài, cần gì cứ gọi."

Nguyên gật đầu, đẩy cửa bước vào.

Khánh Thư đứng quay lưng ra cửa, đang sắp xếp lại vài tài liệu trên bàn. Khi nghe tiếng cửa mở, cô quay lại, và trong khoảnh khắc đó, cả hai đứng đối diện nhau lần đầu tiên sau mười lăm năm.

Thời gian đã thay đổi cả hai. Khánh Thư không còn là cô nữ sinh mười tám tuổi với mái tóc buộc cao, mà là một người phụ nữ chững chạc, ánh mắt vẫn giữ nguyên sự sắc sảo nhưng giờ đây mang thêm một tầng trầm tĩnh của tuổi tác và trách nhiệm. Nguyên cũng không còn là cậu học trò gầy gò năm nào, mà là một người đàn ông tự tin, điềm đạm, dáng vẻ toát lên sự thành công đã được tôi luyện qua nhiều năm gian khó.

"Chào anh Nguyên," Khánh Thư nói trước, giọng cố giữ chuyên nghiệp, dù tay cô hơi run khi đưa ra bắt tay theo nghi thức. "Cảm ơn anh đã nhận lời mời của trường."

Nguyên nhìn tay cô đưa ra, chần chừ một giây trước khi bắt lấy, cái bắt tay ngắn ngủi, lịch sự, và lạnh lùng đến mức chính cả hai đều cảm nhận được khoảng cách nó tạo ra thay vì thu hẹp lại.

"Chào cô Thư," anh đáp, cố tình dùng cách xưng hô trang trọng thay vì cách gọi thân mật ngày xưa, một sự lựa chọn có chủ đích để giữ khoảng cách cần thiết. "Tôi đến vì lời mời chính thức của nhà trường, không phải vì bất cứ lý do cá nhân nào khác. Mong cô hiểu cho điều đó."

Câu nói ấy, dù được nói ra với giọng điềm tĩnh, vẫn mang theo một sức nặng khiến Khánh Thư khựng lại vài giây. Cô hiểu ngay hàm ý đằng sau — Nguyên đang thiết lập rõ ràng ranh giới ngay từ giây phút đầu tiên, rằng cuộc gặp gỡ này sẽ không có chỗ cho những cảm xúc cũ, càng không có chỗ cho một cuộc hòa giải dễ dàng.

"Tôi hiểu," cô đáp, giọng cũng cứng lại theo. "Chúng ta sẽ giữ mọi thứ ở mức độ công việc."

Cả hai ngồi xuống hai phía đối diện của chiếc bàn họp, bắt đầu trao đổi về nội dung chương trình, thời lượng bài phát biểu, thứ tự các tiết mục trong lễ khai mạc — tất cả đều diễn ra đúng chuẩn mực nghiệp vụ, không một câu nào lạc ra ngoài phạm vi công việc. Nhưng dưới lớp vỏ chuyên nghiệp đó, cả hai đều cảm nhận rõ ràng một luồng căng thẳng âm ỉ chảy ngầm bên dưới, như dòng nước lạnh dưới lớp băng mỏng chỉ chực chờ nứt vỡ.

Gần cuối buổi trao đổi, khi mọi nội dung công việc đã được thống nhất, một khoảng lặng ngắn xuất hiện giữa hai người. Khánh Thư mở miệng, định nói thêm điều gì đó ngoài kịch bản, nhưng Nguyên đã đứng dậy trước, thu dọn tài liệu.

"Nếu không còn gì cần trao đổi, tôi xin phép về khách sạn nghỉ ngơi trước cho buổi sáng mai," anh nói, giọng dứt khoát, không để lại khoảng trống cho bất cứ cuộc trò chuyện nào khác có thể len vào.

"Vâng, cảm ơn anh đã dành thời gian," Khánh Thư đáp, đứng dậy theo, cố giữ vẻ điềm tĩnh dù trong lòng dâng lên một cảm giác hụt hẫng khó gọi tên.

Nguyên bước ra khỏi phòng, khép cửa lại sau lưng. Anh dừng lại một giây ở hành lang, hít một hơi thật sâu, cảm giác như vừa hoàn thành một cuộc đối đầu căng thẳng hơn bất cứ cuộc họp kinh doanh nào anh từng trải qua trong sáu năm gây dựng sự nghiệp. Nhật Khôi đang đợi sẵn, nhìn thấy vẻ mặt bạn liền hiểu ngay không cần hỏi thêm.

"Nặng nề lắm à?" Nhật Khôi hỏi khẽ.

"Nặng hơn tớ tưởng," Nguyên đáp, giọng mệt mỏi. "Nhưng ít nhất, tớ đã đứng vững được."

Trong phòng khách, Khánh Thư vẫn ngồi lại một mình sau khi Nguyên rời đi, hai tay đặt lên bàn, nhìn chằm chằm vào khoảng không nơi anh vừa đứng. Cô nhớ lại từng câu chữ anh nói ra — "tôi đến vì lời mời chính thức của nhà trường, không phải vì bất cứ lý do cá nhân nào khác" — và nhận ra, dù đã chuẩn bị tinh thần suốt nhiều tuần qua, cô vẫn hoàn toàn không có sự chuẩn bị nào đủ để đối diện với sự lạnh lùng có chủ đích ấy.

Cô từng tưởng tượng ra nhiều kịch bản cho cuộc gặp lại này — có thể anh sẽ giận dữ, có thể anh sẽ lạnh nhạt, có thể anh thậm chí sẽ từ chối nhìn thẳng vào mắt cô. Nhưng cô chưa từng chuẩn bị cho kịch bản mà anh chọn: một sự chuyên nghiệp tuyệt đối, một bức tường vô hình dựng lên chắc chắn đến mức không để lại bất cứ khe hở nào cho một lời xin lỗi có thể len vào.

Cô hiểu, đó chính là cách anh tự bảo vệ mình. Và cô cũng hiểu, nếu muốn nói ra sự thật mà mình đã giấu kín suốt mười lăm năm, cô sẽ phải tìm một cách khác, một thời điểm khác, không phải trong khuôn khổ một cuộc họp công việc ngắn ngủi như thế này.

Cô đứng dậy, thu dọn tài liệu trên bàn, bước ra cửa sổ nhìn xuống sân trường, nơi ánh nắng chiều đang dần tắt sau rặng cây phượng. Đâu đó trong khuôn viên trường, cô biết Nguyên vẫn còn ở đó, chỉ cách cô vài trăm mét, nhưng khoảng cách thực sự giữa họ, cô nhận ra, không thể đo bằng khoảng cách vật lý.