Chương 6 — Bài Thi Không Có Tên

Tờ Giấy Trong Cặp Sách

Tám giờ ba mươi sáng, Nguyên có mặt tại hội trường, lòng vẫn còn vương chút hồi hộp nhưng đã bình tĩnh hơn nhiều so với tối qua. Cậu đeo chiếc đồng hồ cũ của cha trên tay, kiểm tra lại thẻ học sinh trong túi áo lần cuối, rồi bước vào theo hàng cùng Khánh Thư và Vỹ.

"Theo quy định thi tuyển học bổng, tất cả cặp sách và vật dụng cá nhân phải để tại bàn kiểm tra phía trước, không được mang vào chỗ ngồi," một giám thị nam đứng tuổi, do phòng đào tạo tỉnh cử xuống, thông báo dứt khoát ngay khi ba người bước vào. "Các em chỉ được mang theo bút, thẻ học sinh, và nước uống trong suốt trong suốt. Mời lần lượt đặt cặp lên đây để đội kiểm tra làm việc."

Nguyên đặt cặp mình lên bàn theo thứ tự, cảm thấy hoàn toàn yên tâm — cậu không mang gì ngoài quy định, chỉ có sách vở đã dùng để ôn tối qua, bút dự phòng, và vài tờ giấy nháp trắng chưa dùng đến. Vỹ đặt cặp mình xuống sau đó, tay hơi run nhưng cố giữ vẻ mặt bình thản. Khánh Thư đặt cặp cuối cùng, mắt vô tình lướt qua cặp của Nguyên đang được một giám thị nữ mở ra kiểm tra từng ngăn theo đúng quy trình.

Mọi thứ diễn ra rất nhanh. Giám thị nữ mở ngăn chính, lật qua sách vở, không có gì bất thường. Nhưng khi bà mở đến ngăn phụ bên hông — chiếc ngăn Nguyên hầu như không bao giờ dùng đến — bà rút ra một xấp giấy photo gấp gọn, mở ra xem lướt qua, rồi khựng lại, gương mặt thoáng biến sắc.

"Đây là tài liệu ôn tập chứa công thức và dạng bài liên quan trực tiếp đến nội dung đề thi hôm nay," bà nói, giọng nghiêm trọng, quay sang giám thị nam đứng cạnh. "Cần lập biên bản ngay."

"Cái gì?" Nguyên bước tới, tim đập thình thịch. "Đó không phải của em. Em không biết cái đó ở trong cặp mình."

"Em bình tĩnh," giám thị nam nói, giọng vẫn giữ chuẩn mực nhưng ánh mắt đã đầy nghi ngờ. "Đây là tài liệu được tìm thấy trong cặp của em, tại khu vực kiểm tra trước giờ thi, đúng theo quy trình niêm phong. Chúng tôi buộc phải lập biên bản theo đúng quy chế."

"Nhưng em không mang tài liệu đó vào," Nguyên nói, giọng bắt đầu run lên, không phải vì sợ mà vì cảm giác hoảng loạn của một người vừa bị đẩy vào một tình huống hoàn toàn không hiểu nổi. "Em thề là em không biết cái đó từ đâu ra."

Xung quanh, những học sinh khác đến thi các đợt sau — dù không liên quan đến kỳ thi học bổng — bắt đầu tụ lại nhìn, tiếng xì xào lan nhanh khắp hành lang trước hội trường. Khánh Thư đứng chết lặng tại chỗ, tay siết chặt quai cặp của mình, mắt nhìn xấp giấy trên tay giám thị, rồi nhìn sang Vỹ.

Vỹ đứng cách đó vài bước, mặt tái nhợt, môi mím chặt, không nói một lời nào. Trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, ánh mắt cậu và ánh mắt Khánh Thư chạm nhau. Cô nhìn thấy trong đó một điều gì đó — không hẳn là tội lỗi lộ liễu, nhưng là sự hoảng sợ tột cùng của một người đang chứng kiến hậu quả hành động của chính mình vượt ngoài tầm kiểm soát. Cô mở miệng, định nói điều gì đó, nhưng không một âm thanh nào thoát ra khỏi cổ họng cô lúc ấy.

"Em có lời giải thích nào không?" giám thị nam hỏi lại Nguyên, giọng đã dịu đi một chút nhưng vẫn giữ nguyên tắc.

"Em... em không biết," Nguyên lắp bắp, lần đầu tiên trong đời cậu cảm thấy ngôn ngữ của mình trở nên vô dụng đến vậy. "Có ai đó đã nhét nó vào, em không làm việc đó, thầy phải tin em."

"Chúng tôi không có quyền tự ý kết luận, việc này phải chuyển lên hội đồng kỷ luật nhà trường xử lý theo đúng quy trình," giám thị nữ nói, gấp biên bản lại. "Nhưng theo quy chế thi hiện hành, học sinh có tài liệu trái phép trong khu vực thi sẽ bị đình chỉ tham gia kỳ thi ngay lập tức, chờ kết luận chính thức."

"Không, xin thầy cô, em không gian lận," Nguyên nói, giọng đã vỡ ra, không còn giữ được vẻ bình tĩnh cố hữu mọi khi. "Đây là cơ hội duy nhất của em, em không thể..."

"Thầy cô hiểu cảm giác của em," giám thị nam nói, giọng có phần trầm xuống, có lẽ vì chính ông cũng nhận ra sự bất lực của cậu học trò trước mặt mình. "Nhưng quy chế không cho phép chúng tôi linh động vào lúc này. Em ra ngoài chờ, nhà trường sẽ làm việc với gia đình em sau."

Hai giám thị dẫn Nguyên ra khỏi khu vực kiểm tra, để cậu ngồi xuống một chiếc ghế đặt ngoài hành lang, cách xa cửa hội trường nơi kỳ thi sắp bắt đầu mà không có cậu. Nguyên ngồi đó, hai tay ôm đầu, cảm giác cả thế giới vừa sụp xuống chỉ trong vài phút ngắn ngủi, nhanh đến mức cậu còn chưa kịp hiểu chuyện gì thực sự đã xảy ra.

Trong hội trường, giám thị tuyên bố kỳ thi bắt đầu đúng giờ với hai thí sinh còn lại. Khánh Thư ngồi vào bàn số ba, tay run đến mức cầm bút không vững, mắt vẫn không ngừng liếc về phía cửa, nơi cô biết Nguyên đang ngồi một mình ngoài kia. Cô muốn đứng dậy, muốn chạy ra nói với giám thị những gì mình nhìn thấy chiều hôm qua, nhưng chân cô như dính chặt xuống ghế, và một tiếng nói khác trong đầu cô — nhỏ nhưng dai dẳng — liên tục nhắc nhở rằng cô không thực sự nhìn thấy rõ ràng, rằng nếu cô nói ra mà sai, cô sẽ hủy hoại một người khác oan uổng không kém, rằng cha cô sẽ không bao giờ tha thứ nếu tên gia đình dính vào một vụ bê bối trường học.

"Các em có ba giờ để hoàn thành bài thi, bắt đầu tính giờ từ bây giờ," giám thị công bố, tiếng đồng hồ bấm giờ vang lên khô khốc trong không gian im lặng đến ngạt thở.

Vỹ cúi đầu xuống đề thi, tay cầm bút nhưng không viết được chữ nào trong suốt năm phút đầu tiên, đầu óc cậu vẫn còn vang vọng tiếng Nguyên nói "em thề là em không biết cái đó từ đâu ra" — một câu nói đúng sự thật đến mức khiến chính cậu, người duy nhất biết rõ toàn bộ sự thật, cảm thấy buồn nôn.

Ngoài hành lang, Nguyên ngồi một mình, nghe tiếng đồng hồ đếm giờ vọng ra từ hội trường, nghe tiếng bước chân giáo viên qua lại, nghe cả tiếng chim sẻ ríu rít trên mái ngói — tất cả những âm thanh bình thường của một buổi sáng bình thường, trong khi cuộc đời cậu vừa rẽ sang một hướng mà cậu chưa bao giờ tưởng tượng tới, dù chỉ trong cơn ác mộng tồi tệ nhất.

Cậu tháo chiếc đồng hồ cũ của cha ra khỏi tay, siết chặt nó trong lòng bàn tay đến mức các cạnh kim loại hằn lên da thịt, như thể chỉ có cảm giác đau đớn vật lý ấy mới giúp cậu tin rằng mình vẫn đang tồn tại, rằng đây không phải một giấc mơ cậu sẽ sớm tỉnh dậy.

Nghe tin có chuyện xảy ra ở khu vực thi học bổng, cô Tưởng Bích Loan — giáo viên chủ nhiệm lớp 12A — vội vàng chạy đến, thở hổn hển vì đi nhanh qua hai dãy hành lang. Cô nhìn thấy Nguyên ngồi thu mình trên ghế, liền ngồi xuống cạnh cậu, không hỏi ngay mà chỉ đặt tay lên vai cậu trước.

"Em kể cô nghe chuyện gì đã xảy ra," cô nói, giọng nhẹ nhàng nhưng chắc chắn.

Nguyên kể lại toàn bộ, giọng đứt quãng, đôi lúc phải dừng lại vì cổ họng nghẹn cứng. Cô Loan lắng nghe không ngắt lời, chỉ gật đầu, ánh mắt càng lúc càng nặng trĩu.

"Cô tin em không làm chuyện đó," cô nói khi cậu kể xong. "Nhưng cô cũng phải nói thật với em, quy chế thi hiện tại không cho phép cô can thiệp vào lúc này. Việc này sẽ phải qua hội đồng kỷ luật, và cô sẽ có mặt ở đó để bảo vệ em hết khả năng có thể."

"Nếu không ai tin em thì sao ạ?" Nguyên hỏi, giọng run lên, lần đầu tiên để lộ hoàn toàn sự bất lực của một cậu học trò mười tám tuổi trước một hệ thống lớn hơn mình rất nhiều.

"Cô không hứa mọi chuyện sẽ ổn," cô Loan đáp, không muốn dối cậu bằng những lời an ủi sáo rỗng. "Nhưng cô hứa cô sẽ tìm hiểu kỹ, sẽ hỏi han mọi người có mặt hôm qua và hôm nay, xem có ai nhìn thấy điều gì bất thường không. Sự thật, dù đến muộn, vẫn còn hơn không bao giờ đến."

Câu nói ấy không xoa dịu được nỗi hoảng loạn trong lòng Nguyên, nhưng ít nhất khiến cậu cảm thấy mình không hoàn toàn đơn độc giữa hành lang lạnh lẽo này. Cô Loan ngồi lại cùng cậu thêm một lúc, cho đến khi có người gọi cô vào văn phòng để chuẩn bị hồ sơ liên quan.

Trong hội trường, ba giờ làm bài trôi qua chậm chạp một cách kỳ lạ đối với Khánh Thư. Cô đọc đi đọc lại cùng một câu hỏi tự luận đến ba lần mà vẫn không hiểu nổi nội dung, tay cầm bút nhưng đầu óc cứ trôi dạt về phía cánh cửa đóng kín, về gương mặt trắng bệch của Nguyên lúc bị dẫn ra ngoài, về ánh mắt hoảng loạn của Vỹ khi giám thị mở xấp giấy ra. Cô viết được vài dòng rồi gạch bỏ, viết lại, gạch bỏ lần nữa, cảm giác như mọi kiến thức mình ôn luyện suốt nhiều tháng qua đột nhiên tan biến hết, nhường chỗ cho một câu hỏi duy nhất cứ lặp đi lặp lại trong đầu: mình có nên đứng dậy ngay bây giờ, giữa giờ thi, và nói ra những gì mình đã thấy hay không?

Cô liếc sang bàn số hai, thấy Vỹ đang cắm cúi viết, tay vẫn còn hơi run nhưng nét chữ đã ổn định trở lại, như thể cậu đã tìm được cách nén nỗi hoảng loạn xuống để tiếp tục làm bài. Sự bình tĩnh giả tạo đó, thay vì trấn an Khánh Thư, lại khiến cô thêm hoang mang — nếu Vỹ thực sự vô tội như cậu đã nói hôm qua, tại sao cậu lại có thể tập trung làm bài nhanh đến vậy, ngay sau khi chứng kiến bạn học của mình bị đình chỉ thi trong đau đớn?

Cuối cùng, cô không đứng dậy. Cô tự nhủ rằng giữa giờ thi không phải lúc thích hợp, rằng mình cần thời gian suy nghĩ kỹ hơn trước khi đưa ra một cáo buộc có thể ảnh hưởng đến cả tương lai của một người khác, rằng mình sẽ nói sau, khi có đủ bằng chứng rõ ràng hơn. Cô cúi đầu, cố hoàn thành nốt bài thi trong trạng thái nửa tỉnh nửa mê, biết rõ rằng dù điểm số hôm nay có ra sao, nó cũng không còn ý nghĩa gì nhiều so với những gì vừa xảy ra bên ngoài cánh cửa hội trường.