Chương 7 — Bài Thi Không Có Tên

Hội Đồng Kỷ Luật

Ba ngày sau, hội đồng kỷ luật nhà trường họp tại phòng hội thảo trên tầng hai, cánh cửa gỗ khép kín nhưng không đủ dày để ngăn tiếng nói vọng ra ngoài hành lang, nơi bà Diệu ngồi chờ trên chiếc ghế nhựa, hai tay đan chặt vào nhau, còn Nguyên đứng tựa vào tường, mắt nhìn xuống nền gạch.

Bên trong phòng họp, thầy hiệu trưởng ngồi giữa, hai bên là đại diện phòng đào tạo tỉnh, giám thị nam từng lập biên bản hôm thi, và cô Bích Loan với tư cách giáo viên chủ nhiệm. Biên bản kiểm tra cặp sách, lời khai của hai giám thị, và xấp tài liệu tang vật được đặt ngay ngắn trên bàn.

"Theo biên bản, tài liệu chứa nội dung liên quan trực tiếp đến cấu trúc đề thi được tìm thấy trong ngăn phụ cặp sách của em Huỳnh Đăng Nguyên, tại khu vực kiểm tra trước giờ thi, có chữ ký xác nhận của hai giám thị và đại diện phòng đào tạo," đại diện phòng đào tạo tỉnh đọc to, giọng đều đều như đọc một văn bản hành chính thông thường. "Căn cứ quy chế thi tuyển học bổng, hành vi này đủ điều kiện để kết luận vi phạm quy chế thi, dẫn đến hủy kết quả và tước quyền dự thi của em Nguyên trong kỳ này."

"Tôi xin phép hỏi," cô Bích Loan lên tiếng, giọng thận trọng nhưng kiên định. "Đã ai xác minh được tài liệu đó do chính em Nguyên mang vào, hay chỉ đơn thuần được tìm thấy trong cặp của em ấy? Hai điều này không giống nhau."

"Về mặt quy chế, trách nhiệm về vật dụng cá nhân thuộc về chính học sinh mang cặp đó vào khu vực thi," giám thị nam đáp. "Chúng tôi không có bằng chứng cho thấy có người khác can thiệp vào cặp của em Nguyên trong khoảng thời gian tài liệu được tìm thấy."

"Nhưng cũng không có bằng chứng cho thấy chính em ấy đã cố ý mang vào," cô Loan phản biện, giọng nâng lên một chút. "Tôi đã dạy em Nguyên suốt hai năm, chưa từng thấy dấu hiệu gian dối nào ở em ấy, dù chỉ nhỏ nhất."

"Cô giáo có bằng chứng cụ thể nào không, hay chỉ dựa trên cảm tính?" đại diện phòng đào tạo hỏi lại, giọng không hề gay gắt nhưng đủ để dập tắt lập luận thiếu chứng cứ. "Chúng tôi hiểu tình cảm thầy trò, nhưng hội đồng kỷ luật cần căn cứ trên sự việc đã được ghi nhận, không thể dựa vào niềm tin cá nhân."

Cô Loan im lặng, không có gì để phản bác thêm. Bà biết mình đúng về mặt trực giác, nhưng trực giác không phải bằng chứng, và trong một cuộc họp mang tính pháp lý như thế này, chỉ bằng chứng mới có giá trị.

Bên ngoài phòng họp, Khánh Thư đứng nép ở góc hành lang, đủ xa để không ai chú ý, đủ gần để nghe được từng câu qua khe cửa hé mở. Cô đã đứng đó từ khi cuộc họp bắt đầu, nhiều lần định bước tới gõ cửa, nhiều lần lại lùi lại, hai bàn tay siết chặt vạt áo đồng phục đến nhăn nhúm.

Cô nghĩ đến hình ảnh Vỹ cúi xuống bên bàn số một chiều hôm trước ngày thi, đến ánh mắt hoảng loạn của cậu khi giám thị mở xấp giấy ra, đến sự bình tĩnh bất thường của cậu trong suốt ba giờ làm bài sau đó. Từng mảnh ghép, khi đặt cạnh nhau, tạo thành một bức tranh mà cô không muốn tin là sự thật, nhưng cũng không thể phủ nhận hoàn toàn.

Nếu mình bước vào bây giờ, mình sẽ nói gì? Cô tự hỏi. Rằng mình thấy Vỹ cúi xuống gần cặp của Nguyên? Nhưng mình không thấy rõ cậu ấy cầm gì, không thấy cậu ấy thực sự nhét cái gì vào cặp. Nếu mình nói ra mà sai, mình sẽ hủy hoại một người vô tội khác, và ba tớ sẽ không bao giờ tha thứ cho mình vì để tên nhà họ Võ dính vào một vụ tố cáo sai sự thật giữa lúc công ty đang cần giữ hình ảnh sạch để ký hợp đồng lớn.

Ý nghĩ về cha khiến ngực cô nghẹn lại. Bà nhớ lại ánh mắt ông nhìn Nguyên hôm cậu đến nhà học nhóm — ánh mắt dò xét, cảnh giác với bất cứ điều gì có thể làm xáo trộn hình ảnh gia đình mà ông đã dày công xây dựng suốt hai mươi năm. Nếu cô đứng lên tố cáo một học sinh khác dựa trên một hình ảnh mơ hồ nhìn thấy từ xa, và nếu điều đó lan ra thành một vụ việc ồn ào trên báo chí địa phương, cha cô sẽ phản ứng thế nào? Liệu ông có đứng về phía cô, hay sẽ trách cô vì đã "dính vào chuyện không liên quan"?

Cô đứng đó, cắn chặt môi dưới, cho đến khi cánh cửa phòng họp mở ra và mọi người bước ra ngoài. Thầy hiệu trưởng đi đầu, gương mặt nặng nề. Ông dừng lại trước Nguyên và bà Diệu, hắng giọng.

"Hội đồng đã đưa ra kết luận," ông nói, giọng cố giữ vẻ trang trọng nhưng không giấu được sự khó xử. "Do không đủ bằng chứng chứng minh có người khác can thiệp, và căn cứ theo quy chế thi hiện hành, em Nguyên bị hủy kết quả và tước quyền dự thi học bổng đợt này. Nhà trường cũng sẽ ghi nhận một hình thức kỷ luật cảnh cáo trong học bạ, theo đúng quy định."

"Không," bà Diệu đứng bật dậy, giọng run lên vì phẫn nộ và bất lực. "Con tôi không làm chuyện đó, thầy cô ơi, nó học hành tử tế từ nhỏ đến giờ, sao lại..."

"Tôi hiểu cảm giác của chị," thầy hiệu trưởng nói, giọng dịu lại nhưng vẫn giữ nguyên quyết định. "Nhưng đây là quyết định của cả hội đồng, dựa trên quy chế và bằng chứng đã được xác lập. Nếu gia đình có bằng chứng mới, nhà trường sẵn sàng xem xét lại."

Nguyên không nói gì. Cậu đứng chết lặng, nhìn thầy hiệu trưởng bước đi, nhìn giám thị và đại diện phòng đào tạo lần lượt rời khỏi hành lang, cho đến khi chỉ còn lại cậu, mẹ cậu, và cô Bích Loan đứng lại phía sau, gương mặt cô đầy tiếc nuối và bất lực không kém.

Ở góc hành lang, Khánh Thư nhìn thấy tất cả. Cô nhìn thấy Nguyên đứng đó, vai rũ xuống, đôi mắt đỏ hoe nhưng cố không để nước mắt rơi trước mặt mẹ mình. Cô nhìn thấy bà Diệu run rẩy nắm lấy tay con trai, cả hai mẹ con dựa vào nhau như hai thân cây bị bão quật ngã cùng lúc. Và trong khoảnh khắc đó, Khánh Thư hiểu rõ ràng hơn bao giờ hết rằng sự im lặng của mình, dù bắt nguồn từ nỗi sợ hãi có thể giải thích được, vẫn đang góp phần vào nỗi đau đang diễn ra ngay trước mắt cô.

Nhưng cô vẫn không bước tới. Cô quay người, đi ngược lại phía cầu thang, bước chân càng lúc càng nhanh hơn, như thể chạy trốn khỏi chính lương tâm mình, cho đến khi ra đến sân trường, cô mới dừng lại, dựa lưng vào gốc cây phượng, thở hổn hển, nước mắt bất ngờ trào ra mà chính cô cũng không lý giải nổi vì sao mình khóc — vì thương Nguyên, hay vì xấu hổ với chính bản thân mình.

Trong lớp 12A, tin tức về kết luận của hội đồng kỷ luật lan ra chỉ trong buổi chiều hôm đó, truyền từ bàn này sang bàn khác bằng những lời thì thầm pha lẫn ngạc nhiên và tiếc nuối. Không ai trong lớp thực sự tin Nguyên gian lận — cậu vốn nổi tiếng là học sinh trung thực đến mức cứng nhắc, từng công khai chỉ ra lỗi tính điểm có lợi cho mình trong một bài kiểm tra năm lớp Mười Một — nhưng cũng không ai biết phải làm gì trước một quyết định đã được "hội đồng" thông qua, một cụm từ nghe có vẻ nặng nề và không thể lay chuyển đối với những đứa trẻ mười tám tuổi.

Vỹ ngồi ở chỗ quen thuộc, nghe từng lời bàn tán xung quanh, cảm giác như mỗi câu nói đều là một mũi kim đâm vào lồng ngực. Nhật Khôi, ngồi gần đó, quay sang hỏi cậu, giọng đầy bức xúc thay bạn.

"Cậu có tin nổi không? Nguyên mà gian lận thì đúng là chuyện nực cười nhất tớ từng nghe. Chắc chắn có ai đó chơi xấu cậu ấy."

Vỹ gật đầu, cố giữ vẻ mặt bình thường. "Ừ... chuyện này lạ thật."

Cậu không dám nhìn thẳng vào mắt Nhật Khôi khi nói câu đó, chỉ cúi xuống giả vờ sắp xếp lại sách vở, hai tay vẫn còn run nhẹ dù đã cố kiểm soát suốt mấy ngày qua. Trong đầu cậu, hình ảnh Nguyên đứng chết lặng ngoài hành lang cứ hiện lên không dứt, xen lẫn với hình ảnh cha mẹ cậu vui mừng khi nghe tin cậu vẫn còn cơ hội thi lại vào đợt sau — vì suất học bổng, theo thông báo mới của phòng đào tạo, sẽ được xét lại giữa hai thí sinh còn đủ điều kiện là Vỹ và Khánh Thư.

Tin ấy, đáng lẽ phải khiến cậu nhẹ nhõm, lại khiến cậu càng thêm ngột ngạt. Cậu nhận ra mình đang đứng trước một lựa chọn mới, còn khó khăn hơn cả lựa chọn đêm trước ngày thi: tiếp tục im lặng, chấp nhận cơ hội mà chính hành động của mình đã tạo ra, hay thú nhận tất cả và chấp nhận mất tất cả — không chỉ suất học bổng, mà cả niềm tin của cha mẹ, cả danh dự gia đình đã dày công gây dựng.

Cuối buổi chiều, cô Bích Loan tình cờ gặp Khánh Thư đang đứng một mình ở sân trường, mắt còn đỏ hoe dù đã cố lau khô từ lâu. Cô dừng lại, nhìn cô học trò một lúc trước khi lên tiếng.

"Em không sao chứ?" cô hỏi, giọng nhẹ nhàng nhưng có gì đó dò xét trong ánh mắt.

"Dạ, em không sao ạ, chỉ hơi mệt thôi," Khánh Thư đáp, quay mặt đi tránh ánh nhìn của cô giáo.

"Em và Nguyên học chung nhóm nhiều, chắc em cũng sốc lắm." Cô Loan nói, rồi ngừng lại một nhịp, quan sát phản ứng của Khánh Thư. "Nếu em biết điều gì đó, dù chỉ là một chi tiết nhỏ, cũng nên nói ra, Thư ạ. Đôi khi những chi tiết tưởng như không quan trọng lại là mảnh ghép cần thiết để tìm ra sự thật."

Khánh Thư siết chặt quai cặp, tim đập nhanh đến mức cô sợ cô giáo có thể nghe thấy. "Em... em không biết gì cả ạ."

Cô Loan nhìn cô thêm vài giây, không nói gì thêm, chỉ gật đầu rồi bước đi, để lại Khánh Thư đứng một mình dưới gốc cây phượng, cảm giác như câu nói dối vừa buông ra đang bám chặt lấy lồng ngực mình, nặng nề hơn bất cứ điều gì cô từng phải mang theo trong suốt mười tám năm cuộc đời.