Chương 4

Trần Luân không tin một chiếc đồng hồ vì nó đẹp. Anh tin nó khi có một chiếc khác chạy cạnh và cả hai được kiểm tra trước khi trận bắt đầu.

Sáng bán kết, anh đặt ba thiết bị lên bàn: bảng điện tử, đồng hồ tay của trọng tài bàn và chiếc đồng hồ cơ lớn có kim đỏ. Đồng hồ cơ không nối mạng, không có pin dự phòng, mặt kính xước ở góc. Luân lau nó bằng tay áo.

“Cái này thuộc về ai?” Chi hỏi.

“Cô Diệp mượn từ kho đồng hồ của nhà thi đấu. Nó từng dùng cho giải bơi.”

“Có biết nó chậm không?”

“Chậm 0,4 giây sau mười phút. Nhưng đều.”

“Bảng điện tử?”

“Nhanh ở lúc khởi động, rồi ổn định.”

“Đồng hồ tay?”

“Phụ thuộc người bấm.”

Luân ghi ba giới hạn lên bảng giấy. Anh không đặt thiết bị nào ở vị trí cao nhất. Chi nhìn danh sách, thấy cách làm ấy giống bài học của cô: không tin một nguồn duy nhất.

Trọng tài chính kiểm tra bàn. Hai đội trưởng ký danh sách cầu thủ. Hồng Hà mặc áo xanh đậm, Tia Chớp áo đỏ. Vy đứng gần khung thành, gõ hai tay vào cột. Khoa của Hồng Hà hỏi Chi về đường nối sàn. Chi chỉ vào băng vàng đã dán.

“Đã đánh dấu. Hai người quan sát sẽ đứng ngoài đường biên.”

Khoa hỏi: “Nếu có trượt?”

“Trọng tài có quyền dừng. Người quan sát ghi thời điểm.”

“Còn nếu không ai ngã nhưng mặt sân thay đổi?”

“Diệp sẽ kiểm tra giờ nghỉ.”

Khoa gật. “Đủ để bắt đầu.”

Luân khởi động bảng. 30:00 hiện trên màn hình. Chi bấm đồng hồ tay, Luân bấm đồng hồ bàn, trọng tài thổi tín hiệu. Cả ba chạy lệch nhau chưa đến nửa giây. Luân ghi thời gian lệch, không sửa để trông đẹp.

Trận bắt đầu nhanh hơn tiếng cổ vũ. Hồng Hà phòng thủ thấp, Tia Chớp dùng Vi chạy cánh. Trâm ngồi dự bị, hai tay nắm chặt dây áo. Mạnh nhắc cô đừng nhìn vạch. Vy điều chỉnh hàng thủ bằng những tiếng gọi ngắn.

“Lùi! Đừng mở giữa! Sáu!”

Chi biết “sáu” không phải thời gian. Đó là khoảng cách khu vực. Trong bóng ném, một tiếng gọi có thể mang hai ý, và người nghe phải biết ai nói.

Phút 18, Hồng Hà bị phạt hai phút. Trọng tài bàn phải ghi thời gian cầu thủ bị phạt và thời điểm trở lại. Bảng điện tử hiện 12:04. Luân ghi vào biên bản 12:03, vì đồng hồ tay của Chi đã chuyển giây sớm hơn bảng. Hai người đối chiếu ngay khi bóng ra biên.

“Chọn nguồn nào?” Luân hỏi.

“Chọn nguồn đã được quy định.”

“Quy định nói bảng.”

“Quy định cũng nói trọng tài bàn xác nhận thời gian đình chỉ.”

Họ ghi cả thời điểm theo bảng và thời điểm theo đồng hồ tay, để trọng tài chính quyết định. Cầu thủ trở lại đúng lúc. Không ai trên khán đài biết bàn thư ký vừa phải giải một bài toán nhỏ.

Vi ghi bàn ở góc hẹp, trượt gối nhưng đứng được. Cô quay về sân, không nhìn Chi. Chi không vỗ tay. Cô viết thời gian và số áo.

Hiệp một kết thúc 13-12 cho Hồng Hà. Trâm vào phòng thay đồ uống nước. Mạnh không trách. Ông hỏi cô nhìn thấy gì trong hàng phòng thủ đối thủ.

“Họ dồn vào giữa khi Vy lên.”

“Em đứng ở đâu?”

“Ngoài vạch.”

“Vậy em có thể nhận bóng rồi xoay vào khoảng trống, không cần bước qua.”

Trâm nhìn Chi đang ghi biên bản ngoài cửa. “Nếu em bước sai?”

Mạnh nói: “Thì em biết mình sai. Nếu sàn làm em ngã, đó là việc người lớn phải trả lời.”

Diệp đang kiểm tra đường nối ở giờ nghỉ. Một người quan sát ghi sàn khô hơn bên phải, nhưng có giọt nước gần băng vàng. Diệp lau, đặt biển cảnh báo tạm. Bà không cho đội trở lại trước khi được xác nhận.

Hiệp hai, Tia Chớp chuyển nhịp. Vi ghi hai bàn liên tiếp, Trâm vào sân phút 21 và tạo khoảng trống cho hậu vệ. Cô giữ chân bên ngoài vạch sáu mét, chuyền ra đúng lúc. Vy cứu một quả ném góc thấp.

Phút 26, bảng điện tử nhấp nháy. Luân nhìn màn hình, rồi nhìn đồng hồ cơ. Bảng đứng ở 00:06 trong một nhịp, sau đó nhảy về 00:05. Anh không chạm nút. Chi thấy và ghi thời điểm theo cả ba nguồn.

“Bảng đã đứng,” Luân nói.

“Ghi.”

“Trọng tài không thấy.”

“Báo khi bóng chết.”

Hồng Hà đang lên bóng. Khoa ném, Vy đẩy bóng ra. Trọng tài thổi bóng ra biên. Luân xin tạm dừng, báo sự cố đồng hồ. Trọng tài chính hỏi trận có cần dừng không. Chi trình biên bản thời điểm.

“Bảng đứng khoảng một giây, sau đó tiếp tục. Đồng hồ tay không dừng.”

Trọng tài nhìn Luân. “Có mất thời gian không?”

“Chưa xác định.”

Mạnh không chen. Khoa cũng không. Diệp gọi kỹ thuật viên. Họ kiểm tra log, thấy nguồn điện dao động nhưng không xác định bảng có bỏ qua lệnh đếm hay chỉ hiển thị trễ.

Trận tiếp tục bằng đồng hồ tay làm nguồn đối chiếu, bảng giữ hiển thị. Hồng Hà ghi bàn, Tia Chớp gỡ hòa. Khán giả la ó vì dừng quá lâu. Chi không nhìn lên.

Ba phút cuối, Tia Chớp dẫn một bàn. Trâm bị đẩy sát vạch sáu mét, nhưng giữ chân ngoài, chuyền cho Vi. Vi ném trúng cột, bóng bật ra. Khoa phản công, Vy cứu bằng vai.

Tiếng còi cuối vang khi bảng hiện 00:00. Đồng hồ tay của Chi còn 00:01. Luân nhìn cô.

“Chênh một giây,” anh nói.

“Ghi cả.”

Tia Chớp thắng 24-23. Khán giả đứng lên. Vi ôm Trâm, Vy đập cột khung thành, Mạnh thở ra. Chi vẫn ngồi bàn, nhìn dòng cuối biên bản.

Trọng tài chính đến hỏi: “Kết quả được xác nhận chứ?”

Chi trả lời: “Kết quả theo bảng là 24-23. Có sự cố hiển thị và chênh thời gian cần ban tổ chức xem lại.”

Mạnh nghe thấy, không quay đi. Vy đứng cách đó vài mét, nhìn Chi.

Khoa của Hồng Hà đến bàn. “Đội tôi có quyền xem log không?”

“Theo quy định, đội có thể yêu cầu bản sao biên bản và dữ liệu kỹ thuật.”

Khoa gật. “Tôi sẽ yêu cầu.”

Vi tiến lại, mồ hôi chảy trên cằm. “Chị Chi, chúng ta thắng chưa?”

Chi nhìn cô. “Chúng ta thắng trên bảng điểm. Kết quả chính thức cần được xác nhận.”

Vi im lặng. Chiếc ôm chưa kịp trọn vẹn trong phòng thay đồ bị kéo ra ngoài cùng với một dấu hỏi.

Đêm ấy, Luân sao lưu dữ liệu vào hai ổ. Chi niêm phong biên bản. Mạnh đưa đội về, không nói đội đã vào chung kết. Trên màn hình nhà thi đấu, con số cuối vẫn là 24-23.

Nhưng sáu giây trước đó, rồi một giây cuối cùng, đã biến thành một khoảng thời gian mà không ai được phép giả vờ là nó không tồn tại.

Buổi học về đồng hồ diễn ra trong một căn phòng nhỏ có cửa sổ nhìn xuống sân cầu lông. Hạnh mang theo ba thiết bị: đồng hồ bấm tay, đồng hồ cơ và một bộ điều khiển bảng điện tử. Cô đặt chúng thành một hàng như ba cầu thủ chuẩn bị vào sân.

“Thiết bị nào đúng?” cô hỏi.

Luân đáp ngay: “Thiết bị đã được kiểm tra.”

“Không phải hỏi điều kiện. Hỏi thiết bị nào đúng.”

Không ai trả lời.

Hạnh gõ nhẹ ngón tay lên mặt bàn. “Trong luật, thời gian chính là thời gian do người có trách nhiệm điều hành trận xác nhận. Thiết bị chỉ là công cụ. Công cụ tốt đến đâu cũng cần người biết khi nào tin và khi nào kiểm tra.”

Chi ngồi phía sau, không sửa. Hạnh nói chậm nhưng không yếu. Cô đã đọc luật nhiều lần, song đọc luật và nói luật trước một đội đang sốt ruột là hai việc khác nhau.

Luân mở bộ điều khiển, giải thích các nút. Nút xanh chạy đồng hồ, nút đỏ dừng, nút vàng khôi phục số đã cài. Có một nút nhỏ dùng để sửa từng giây. Hạnh hỏi nếu người điều khiển bấm nhầm thì sao.

“Không có log,” Luân nói. “Chỉ có màn hình.”

“Vậy ai chịu trách nhiệm?”

Luân nhìn Chi. “Người bấm.”

“Một phần,” Chi nói. “Còn người thiết kế hệ thống chịu trách nhiệm vì không có log.”

Luân nhăn mặt. “Em không thiết kế.”

“Thế thì đừng nhận hết lỗi của một hệ thống.”

Họ tập tình huống: bóng đang chạy, bảng chậm hai giây; bóng chết, đồng hồ cơ lệch một nhịp; tiếng còi vang nhưng người bấm giờ không nghe vì khán giả. Mỗi lần, Hạnh phải nói lớn mốc cuối cùng, Luân ghi, người thứ ba xác nhận. Bài tập tưởng đơn giản nhưng luôn sinh ra một sự cố mới.

Ở lần thứ tư, Hạnh nhấn dừng sớm. Cô đỏ mặt, định nói xin lỗi.

Chi ngăn lại. “Ghi lỗi.”

“Nhưng chưa có trận.”

“Đây là lúc học.”

Hạnh ghi “dừng sớm khoảng một giây, phát hiện bởi người kiểm tra”. Luân nhìn dòng chữ, nói: “Nếu ghi vậy trong trận, đội sẽ phản đối.”

“Tốt,” Hạnh đáp. “Họ có quyền biết.”

Chi rời phòng một lúc, ra sân tìm Mạnh. Đội đang tập phản công. Cô đứng cạnh bảng điện tử, nhìn Hạnh thao tác từ xa. Cô nhận thấy Hạnh hay nhìn mặt người khác trước khi nhìn đồng hồ. Đó là thói quen của một người muốn được xác nhận. Chi từng có thói quen tương tự, mỗi khi bị đau và chờ xem đồng đội có nghĩ mình làm quá hay không.

“Em ấy cần tự tin hơn,” Mạnh nói.

“Em ấy cần một quy trình không bắt tự tin thay độ chính xác.”

Mạnh nhìn Chi. “Cô có thể nói câu này với đội, nhưng đừng làm Hạnh nghĩ mình không cần tự tin.”

“Độ chính xác và tự tin không loại nhau.”

“Tôi biết. Tôi chỉ đang học cách không biến mọi bài học thành một cuộc mổ xẻ.”

Chi quay về bàn. Hạnh đã chuyển sang bài khó hơn: hai đồng hồ bắt đầu khác nhau vì pin yếu. Cô phải không chọn con số đẹp hơn, mà tìm nguồn đã được xác nhận trước trận. Luân nhắc rằng đồng hồ cơ có thể chạy chậm nhưng không tự nhảy. Hạnh hỏi thời điểm bóng chết. Người thứ ba xác nhận.

“Từ giờ, mỗi lần lệch, em nói ‘chênh lệch’ trước khi nói ‘sai’,” Hạnh nói.

“Tại sao?” Trâm hỏi, vừa lau mồ hôi vừa nhìn vào.

“Vì sai là kết luận. Chênh lệch là điều mình thấy.”

Trâm gật, như ghi thêm một luật mới.

Buổi chiều, họ thử bảng ngoài sân. Mưa nhỏ khiến nguồn điện chập chờn. Màn hình tắt hai lần. Luân chạy tới kiểm tra dây. Diệp yêu cầu tất cả cầu thủ đứng ngoài khu vực ẩm. Mạnh muốn tiếp tục khởi động không bóng, nhưng Chi hỏi nguồn dự phòng đã bật chưa.

“Chưa,” Diệp đáp.

“Vậy chưa chạy bảng.”

Mạnh gật. Không ai coi việc đứng chờ là lãng phí. Họ tranh thủ kéo giãn cơ, tập khẩu lệnh và nhớ vị trí. Khi nguồn dự phòng bật, Luân chạy thử đủ mười phút. Màn hình sáng ổn định.

Hạnh ghi vào sổ: “Không bắt đầu trận khi chưa biết nếu mất điện sẽ dùng nguồn nào.”

Hạnh hỏi Chi: “Chị có nghĩ một ngày em sẽ không cần chị nhìn nữa không?”

“Có.”

“Bao lâu?”

“Không biết.”

“Em muốn biết.”

“Vậy hôm nay em hãy làm việc mà không cần đoán chị muốn câu trả lời nào.”

Hạnh hơi cau mày, nhưng tiếp tục. Lần sau, cô phát hiện Luân bấm bảng trễ hơn nửa nhịp và báo ngay. Luân không cãi. Cậu ghi thời điểm thao tác, điều chỉnh tốc độ.

Ở cuối buổi, Mạnh gom đội lại bên sân. “Nếu thời gian gặp vấn đề trong trận, người chơi không nhìn lên bảng rồi đứng lại. Người chơi nghe còi và tiếp tục theo hướng dẫn. Người ngoài sân có trách nhiệm báo, ghi, xác nhận. Không ai tự ý biến một chênh lệch thành bàn thắng hay mất bàn.”

Vi hỏi: “Nếu mình đang phản công mà bảng đứng thì sao?”

“Em vẫn chơi. Nếu trọng tài dừng, em dừng.”

“Nếu tiếng còi không nghe?”

“Người gần nhất báo.”

“Nếu người gần nhất bị khán giả che?”

Luân giơ tay. “Có ba nguồn.”

Hạnh thêm: “Và một quy trình.”

Chi nhìn cả đội. Sáu giây trước đó đã đi từ một con số thành một chuỗi hành động. Không ai còn nghĩ đồng hồ tự chịu trách nhiệm. Nó chỉ chạy, còn con người phải biết mình đang nghe gì.