Chương 6

Buổi học luật diễn ra trong phòng học nhỏ có bảng trắng và một khung thành thu nhỏ ở góc. Mạnh không bắt đội đọc điều lệ từ đầu đến cuối. Ông đặt bóng ở giữa phòng, kẻ một vòng sáu mét bằng băng dính và yêu cầu từng người đứng vào những vị trí khác nhau.

“Trâm, em là pivot. Đứng ngoài vạch. Hậu vệ đang chắn. Em phải tạo khoảng trống, không bước vào.”

Trâm đứng nghiêng. “Nếu em nhảy từ ngoài vào?”

“Em được ném khi đang trên không, miễn là không chạm đất trong khu vực trước khi bóng rời tay.”

“Nếu em chạm sau khi bóng rời?”

“Tùy tình huống. Trọng tài xem hành động và lợi thế.”

Trâm nhăn mặt. “Luật nghe giống căn phòng có rất nhiều cửa.”

Chi đứng bên bảng. “Vì người chơi không thể được bảo vệ bằng một đường trắng duy nhất. Luật cho trọng tài quyền đọc tình huống, nhưng quyền đó phải được giải thích.”

Vy hỏi: “Còn người bấm giờ có quyền gì?”

“Ghi thời điểm, báo đình chỉ, kiểm tra phạt hai phút, xác nhận hết giờ và phối hợp với trọng tài.”

“Có quyền dừng khi bảng sai không?”

“Có quyền báo. Quyền dừng thuộc trọng tài chính, trừ khi có nguy cơ rõ về thiết bị hoặc người.”

Mạnh viết hai câu lên bảng: “Luật tạo cấu trúc. Phán đoán tạo đường đi.”

Vi đến muộn vì vừa tan ca học nghề. Cô cầm một chiếc bánh chưa ăn hết, xin lỗi vì làm phiền. Mạnh bảo ngồi vào học, không hỏi vì sao trễ. Chi đưa cô một bản điều lệ đánh dấu phần ném bảy mét.

“Em không cần thuộc hết hôm nay,” Chi nói. “Nhưng cần biết khi nào một tình huống đáng hỏi.”

Vi đọc: ném bảy mét được trao khi cơ hội ghi bàn rõ bị ngăn chặn bất hợp pháp. Cô hỏi nếu một hậu vệ chạm tay nhưng bóng vẫn đến người khác.

“Trọng tài xem lợi thế,” Chi giải thích.

“Vậy một lỗi có thể không dừng trận?”

“Có thể. Nhưng phải hiểu lợi thế không làm người chơi gặp nguy hiểm.”

Mạnh nhìn đường băng dính. “Đó là chỗ nhiều người nhầm. Họ nghĩ trận càng chạy là trọng tài càng giỏi. Không. Có lúc dừng mới là cách bảo vệ trận.”

Buổi học chuyển sang thời gian. Luân mang bảng điện tử nhỏ vào, chiếu log của trận bán kết. Anh không nói bảng đã sai. Anh cho thấy tám khả năng: trễ lệnh dừng, mất nguồn, đồng hồ tay bắt sớm, nút bấm không ghi, tín hiệu trọng tài không đến bàn, hoặc một kết hợp của nhiều lỗi.

Trâm hỏi: “Nếu có tám khả năng thì trận có bị xóa không?”

“Không,” Luân nói. “Nhưng phải biết khả năng nào có thể làm kết quả thay đổi.”

Chi đặt một thẻ lên bảng. “Nếu thiếu sáu giây ở cuối, một đội có thể có thêm một pha tấn công. Nếu chênh một phần giây ở phút 15, thường không ảnh hưởng trực tiếp nhưng vẫn cần ghi.”

Vy hỏi: “Vậy vì sao người ta dễ bỏ qua lỗi nhỏ?”

“Vì họ không biết lỗi nhỏ sẽ nằm ở đâu trong trận.”

Diệp đưa thêm hồ sơ nguồn điện. Nhà thi đấu dùng máy phát chuyển tải sau khi khu hội chợ bên ngoài bật đèn. Lệnh chuyển tải xảy ra đúng lúc bảng đứng. Không ai cố tình làm. Nhưng lịch sử kỹ thuật cho thấy nhà thi đấu đã từng bị chập nhịp hai lần trong tháng.

“Tại sao ban tổ chức không biết?” Mạnh hỏi.

Diệp nói: “Tôi đã báo. Họ nói bảng vẫn hiển thị.”

Chi nhìn cô. “Đó là hai câu khác nhau.”

“Tôi biết bây giờ.”

Không ai trách Diệp. Cô tự mở một bảng mới, ghi các vấn đề đã báo nhưng chưa có phản hồi. Đường nối sàn, nguồn chuyển tải, bảng đứng, pin dự phòng. Những vấn đề nhỏ tạo thành một đội hình mà không ai gọi tên.

Chi đề nghị nhóm tách “đủ điều kiện thi đấu” thành ba mức: đủ với điều kiện bình thường; đủ với giám sát tăng cường; chưa đủ. Ban tổ chức trước đây chỉ có một ô đạt hoặc không đạt.

Mạnh nói: “Một ô dễ ký.”

“Một ô cũng dễ giấu điều kiện.”

Vy đặt bóng xuống. “Nếu cả đội phải chơi trong ô điều kiện tăng cường, chúng ta cần biết ai theo dõi gì.”

Luân nhận bàn bảng. Diệp nhận sàn và nguồn. Chi nhận thời gian. Mạnh nhận thay người và chiến thuật an toàn. Vân, bác sĩ thể thao của giải, nhận quyền dừng kiểm tra nếu có chấn thương hoặc triệu chứng bất thường.

Trâm nhìn danh sách. “Cầu thủ có quyền gì?”

Mạnh hỏi lại: “Em muốn quyền gì?”

“Quyền nói mặt sân làm em sợ mà không bị bảo là yếu.”

Vy nói: “Thêm vào.”

Chi ghi: “Cầu thủ được báo cáo điều kiện sân, thiết bị hoặc cơ thể trước và trong trận; báo cáo không tự động làm mất vị trí.”

Vi nói: “Vậy em báo em thiếu ngủ được không?”

“Được,” Mạnh đáp. “Đội sẽ điều chỉnh khởi động và thay người.”

Vi hơi ngạc nhiên. “Không phải bảo em tự chịu à?”

“Nếu em tự chịu rồi ngã, cả đội mất một người. Tính toán đó không thông minh.”

Cuối buổi, họ thực hành tình huống. Chi đọc thời gian, Luân bấm bảng, Vy đứng trong khung thành, Trâm tạo chắn, Vi chạy cánh. Khi Chi hô “dừng”, tất cả phải dừng dù bóng đang giữa đường. Lần đầu, Vi chạy thêm hai bước theo quán tính. Lần sau, cô dừng đúng, đặt tay lên hông.

“Khó chịu,” cô nói.

“Đúng,” Chi đáp. “Một trận đấu công bằng không phải trận đấu không có gián đoạn. Nó là trận đấu mà gián đoạn có lý do và mọi đội đều biết.”

Đêm, ban tổ chức gửi thông báo giữ nguyên bán kết và sẽ họp xác minh. Tia Chớp chưa biết có vào chung kết không. Hồng Hà cũng chưa biết. Khoa nhắn rằng đội cô đồng ý chờ kết quả kỹ thuật, nhưng yêu cầu được dự họp.

Mạnh đọc tin, nói “ít nhất họ không biến chuyện này thành cuộc đấu giữa hai đội.”

Vy nhìn Chi. “Ngày mai bỏ phiếu.”

Chi gật. Cô cất băng dính vạch sáu mét vào túi. Luật đã nằm trên giấy. Nhưng để luật sống, người chơi, người bấm giờ, quản lý và người lau sàn phải cùng nhận phần trách nhiệm mà không ai được đứng hẳn bên ngoài.

Để luật sống, Mạnh biến buổi tập kế tiếp thành một lớp học có bóng. Ông chia sân thành bốn vùng, đặt bốn tấm bảng nhỏ ở mỗi góc: vùng khung thành, vùng sáu mét, vùng ném phạt và khu thay người. Không ai được ném cho đến khi giải thích được mình đang đứng ở đâu.

“Em biết sáu mét là khu của thủ môn,” Trâm nói.

“Biết bằng mắt hay bằng chân?” Mạnh hỏi.

Trâm nhìn xuống giày. “Bằng chân chắc chưa biết.”

Chi cầm thước mềm, đo từ khung thành ra vạch. Hạnh đọc luật, nhưng cứ đến đoạn ngoại lệ thì dừng lại để hỏi. Người tấn công có thể nhảy qua vạch rồi ném, miễn là bóng rời tay trước khi tiếp đất trong vùng. Người phòng thủ không được dùng khu vực sáu mét để chiếm vị trí. Quả ném bảy mét không phải phần thưởng cho mọi va chạm; nó gắn với việc một cơ hội ghi bàn rõ ràng bị ngăn trái luật.

“Nếu em nhảy từ ngoài vạch, bóng rời tay, rồi rơi trong vùng thì sao?” Trâm hỏi.

“Hợp lệ, nếu không có lỗi khác,” Hạnh đáp.

“Nếu hậu vệ đẩy em khi đang nhảy?”

“Tùy mức độ và tình huống.”

“Ai quyết định mức độ?”

“Trọng tài.”

Trâm nhăn mặt. “Vậy người chơi không biết gì cả?”

Chi lên tiếng: “Người chơi biết mình cảm thấy gì, biết chân mình ở đâu, biết đối phương đã làm gì. Nhưng người chơi không tự biến cảm giác thành kết luận. Em báo rõ, trọng tài quyết định, bàn ghi lại.”

Trâm thử tình huống. Cô nhảy, nhả bóng sang Vi, rồi giả vờ ngã. Vi dừng bóng, quay lại nhìn Chi.

“Có bị đẩy không?”

“Không thấy.”

“Vậy không gọi.”

“Đúng.”

Lần sau, Huyền chạm vào vai Trâm khi cô đang xoay. Trâm mất thăng bằng thật. Huyền lập tức nói: “Tôi chạm.”

Mạnh dừng bài. “Tốt. Người phòng thủ cũng có trách nhiệm.”

Huyền hơi ngượng. “Em sợ bị nghĩ là thú nhận lỗi.”

“Thú nhận lỗi còn tốt hơn bắt người khác phải chứng minh.”

Họ tập lại cho tới khi câu “tôi chạm” không còn nghe như lời nhận tội. Nó trở thành một tín hiệu giúp trận đấu tiếp tục ở đúng chỗ.

Ở góc sân, Vy và Chi tranh luận về vị trí thủ môn. Vy cho rằng người tấn công thường không nhìn thấy mép vùng, vì họ tập trung vào khung thành. Chi nói thủ môn không thể dùng việc mình cần khoảng trống để đẩy đối phương ra khỏi cơ hội.

“Chị đang bảo vệ ai?” Vy hỏi.

“Cả hai.”

“Không thể lúc nào cũng công bằng với cả hai.”

“Không công bằng nghĩa là một bên được quyền làm điều bên kia không được làm. Còn luật rõ thì cả hai cùng có giới hạn.”

Vy cầm bóng. “Vậy chị đứng ở đây, tôi đứng trong khung. Chị nói xem tôi được bước ra bao nhiêu.”

Chi chỉ vào đường sáu mét. “Chị được bước ra ngoài, nhưng không được quay lại dùng vùng đó để chặn người có bóng.”

Vy tiến lên, thử. Chi lùi. Họ đổi vai. Vy làm người tấn công, Chi làm thủ môn giả. Cả hai cười vì Chi di chuyển chậm hơn trước, nhưng ở lần thứ tư, Chi nhắc Vy rằng cô đã đặt gót chân trong vùng trước khi Trâm ném.

“Chị vẫn nhìn thấy,” Vy nói.

“Chỉ chưa chắc chạy được.”

“Nhìn cũng là một kỹ năng.”

Hạnh ghi câu đó lên bảng bên cạnh định nghĩa quả bảy mét.

Sau phần luật, Mạnh yêu cầu mỗi người viết một quyền và một trách nhiệm. Trâm viết: “Được báo khi bị đẩy; phải nói đúng nơi bị chạm.” Vi viết: “Được yêu cầu kiểm tra nền; phải dừng khi thấy nguy hiểm.” Vy viết: “Được thay người khi đau; phải không giấu tình trạng.” Luân viết: “Được có nguồn thời gian dự phòng; phải ghi sai lệch ngay khi phát hiện.” Hạnh viết: “Được hỏi lại; phải nói rõ câu hỏi.”

Chi viết sau cùng: “Được ngồi ngoài mà vẫn được nghe; phải không nói thay người đang chơi.”

Mạnh đọc từng dòng. Ông không sửa chữ nào. Diệp đem bảng quyền và trách nhiệm chụp lại, định gửi cho ban tổ chức.

“Mọi người sẽ bảo đây là việc trong đội,” Vi nói.

“Đội là nơi luật được tập trước khi ra sân,” Diệp đáp.

Cuối buổi, Trâm đứng một mình ở vạch sáu mét. Cô nhảy ném, bóng bay vào góc khung thành. Chân cô tiếp đất ngoài vùng. Vy đỡ bóng, nói: “Hợp lệ.”

Trâm quay sang Chi. “Chị có thấy không?”

“Có.”

“Nếu chị không thấy thì sao?”

“Chị sẽ nói không thấy.”

Trâm gật. Cô không còn cần một câu trả lời chắc chắn cho mọi việc. Cô chỉ cần biết người lớn quanh mình không biến sự không chắc thành quyền phán đoán.

Mạnh tắt bảng chiến thuật, nhưng để tấm bảng luật ở ngoài. Ngày mai họ sẽ đấu. Mỗi người mang theo một phần luật, không phải như áo giáp để thắng đối thủ, mà như một cách để nhận ra khi trận đấu đang rời khỏi điều đã thỏa thuận.