Chương 17

Lá thư của cha Mai được kẹp sau trang sổ cuối. Ông viết cho ông nội nhưng chưa bao giờ gửi.

Ông thừa nhận mình đã ký đề xuất đóng ga. Ông nghĩ số tiền bán đất sẽ đủ sửa đường đèo và trả nợ, còn công ty sẽ xây ga mới. Ông không biết hồ sơ khu nghỉ dưỡng đã được chuẩn bị từ trước.

“Con sẽ tưởng cha bỏ rơi nơi này,” thư viết. “Thật ra cha sợ mình không đủ sức giữ nó.”

Mai đọc xong mà không khóc. Cô chỉ thấy căn phòng trưởng ga nhỏ đi, như thể một người lớn đã mang hết không khí ra ngoài.

Mẹ cô hỏi có định công bố thư không. Mai nói thư là chuyện gia đình, nhưng nội dung về quyết định đóng ga liên quan mọi người. Cô sẽ chỉ công bố phần cần thiết, giữ lại những điều cha viết cho riêng ông nội.

Khoa đến gặp cô, nói dự án nghỉ dưỡng có thể điều chỉnh để giữ một đoạn ga nếu cô bán phần đất phía bắc.

Mai hỏi điều đó có giữ tuyến tàu không. Khoa nói có thể, nhưng ga sẽ thành điểm tham quan theo mùa.

“Tức là vẫn có nhà ga, nhưng không còn là đường về.”

Khoa im lặng. Anh thú nhận mình từng đi tàu xuống huyện để học nghề. Nếu không có chuyến đó, anh đã bỏ học sau lớp chín.

Hai người không trở thành đồng minh ngay. Nhưng Khoa đồng ý đưa hồ sơ dự án cho nhóm điều hành để họ đọc trước khi quyết định.

Mai gửi thư của cha cho mẹ, rồi cất bản gốc vào két. Cô không cần tha thứ ngay. Cô chỉ cần ngừng dùng lỗi của cha để trốn khỏi lựa chọn của mình.

Mai hẹn gặp cha ở bệnh viện huyện vào ngày không có chuyến tàu sớm. Phòng chờ bệnh viện có mùi cồn và tiếng dép kéo trên nền gạch. Cha cô gầy hơn trong ký ức, mái tóc bạc ở hai bên thái dương. Ông nhìn chiếc chìa khóa ga treo trên cổ tay cô, nhưng không hỏi.

“Con đọc thư rồi,” Mai nói.

“Mẹ con gửi à?”

“Không. Nó nằm trong sổ của ông.”

Cha cô quay mặt về phía cửa sổ. Một lúc lâu ông mới hỏi: “Con muốn nghe điều gì?”

“Con muốn biết lúc ký đơn, cha nghĩ mình đang cứu ai.”

Ông nói ông đã tới tỉnh xin kinh phí sửa cầu ba lần. Lần đầu hồ sơ thiếu bản đo. Lần hai bị trả vì tuyến không đạt chỉ tiêu. Lần ba có người gợi ý nếu chuyển ga xuống huyện, dự án thương mại sẽ đóng góp. Ông ký đề xuất vì nghĩ đó là cách đưa tiền vào nơi cần, không biết khu nghỉ dưỡng đã mua quyền ưu tiên khảo sát đất từ trước.

“Ông nội biết không?”

“Biết. Ông bảo bán đất là bán đường về. Cha nói đường về cần một cây cầu chắc, không phải một lời hứa.”

Mai nhớ những câu ông nội từng nói về cha: “Nó muốn mọi thứ dễ ngay cả khi không có tiền.” Giờ cô hiểu một phần vì sao cha phản ứng. Người đứng trước hóa đơn sửa cầu không thể sống bằng câu chuyện đẹp.

“Vậy sao cha không trả sổ?”

Cha cô nắm chặt tay. Ông nói sau khi ông nội nhập viện, ông lấy sổ về để chứng minh tuyến không thể cứu bằng cách cũ. Khi ông nội mất, cha đã ký thêm một biên bản chuyển giao nhưng không muốn đưa sổ ra vì sợ bị coi là người lấy trộm. Sau đó bệnh tật và nợ nần kéo ông đi nơi khác.

Mai hỏi ai gửi những trang rách. Cha nói ông không biết. Ông đã giữ chúng trong một bưu kiện, rồi có người tới lấy bản sao. Ông không dám gửi trực tiếp vì sợ Mai chỉ thấy mình trong vai kẻ phản bội.

“Con đã thấy cha như vậy,” Mai nói. “Nhưng con cũng thấy cha không phải người duy nhất làm ga bị đo sai.”

Ông cười buồn. “Con muốn giữ ga à?”

“Con muốn giữ quyền lựa chọn. Có thể giữ toàn bộ, có thể bán phần đất không ảnh hưởng ray, có thể lập quỹ. Con chưa biết phương án cuối.”

“Đừng giữ nó vì ông nội.”

“Con biết.”

“Cũng đừng bán vì cha.”

Mai nhìn cha. Đây là câu cô cần nghe, nhưng không phải lời xin lỗi. Cô hỏi ông có đồng ý cho dùng phần thư nói về đề xuất đóng ga không. Ông hỏi cô có giữ những đoạn riêng tư không. Cô nói có. Ông ký một giấy đồng ý giới hạn, ghi rõ phần được công bố và phần chỉ lưu gia đình.

Ở ga, Khoa đợi Mai với một bản phương án mới. Anh không đề nghị mua toàn bộ. Dự án muốn thuê phần đất phía bắc để làm đường vào, giữ hành lang ray và góp tiền sửa kho. Nhà ga vẫn thuộc quỹ cộng đồng do Mai chuyển quyền sử dụng dài hạn. Khoa nói phương án này làm dự án nhỏ hơn và thời gian hoàn vốn lâu hơn.

“Vì sao anh đổi?” Mai hỏi.

“Tôi không đổi vì đột nhiên yêu ga. Tôi đổi vì dữ liệu cho thấy nếu xóa nó, dự án cũng mất một hạ tầng cần thiết. Và vì tôi không muốn trở thành người kể rằng đã tạo việc làm sau khi người khác trả giá.”

Mai hỏi bảng lợi ích của dự án có tính chi phí giữ tuyến không. Khoa đưa bản mới, có mục hỗ trợ vận chuyển mùa mưa, nhưng ghi rõ mức tối đa và thời hạn. Anh không hứa vĩnh viễn.

Nhóm điều hành đọc phương án. Một số người muốn bán phần đất phía bắc ngay. Một số lo tiền thuê không đủ sửa cầu. Bà Lý đề nghị chỉ chấp thuận nếu hợp đồng có điều khoản rà soát hàng năm và quyền chấm dứt khi dự án vi phạm. Tùng nói phải bảo đảm xe công trường không chặn đường ray. Lâm yêu cầu khảo sát lại nền kho.

Mai không tự quyết. Cô trình bày ba lựa chọn: bán một phần đất để có tiền ngay; cho thuê dài hạn để có dòng tiền nhưng phụ thuộc; hoặc giữ toàn bộ và tìm nguồn khác. Mỗi lựa chọn có bảng rủi ro, không có màu “đúng”.

Cha cô gọi từ bệnh viện, hỏi cuộc họp ra sao. Mai nói vẫn đang tranh luận. Ông bảo vậy là tốt. “Một quyết định được thông qua quá nhanh thường là quyết định chưa có người hỏi đủ.”

Đêm, Mai scan lá thư, giữ bản gốc trong két gia đình và gửi phần đã đồng ý cho nhóm. Cô không đăng lên mạng. Người dân cần thông tin để bỏ phiếu, không cần một câu chuyện khiến họ buộc phải xúc động.

Ở cuối thư, cha viết một dòng chưa bao giờ gửi: “Nếu con giữ được ga, hãy giữ cả cách nó được sửa.” Mai không biết đó là lời nhắn cho mình hay cho ông nội. Cô đặt dòng ấy vào mục “lời riêng, chưa công bố”, rồi tiếp tục mở bảng chi phí.

Mai và Khoa tranh luận về hợp đồng thuê đất tới gần nửa đêm. Dự án muốn thời hạn mười lăm năm để hoàn vốn, trong khi cộng đồng chỉ muốn ba năm rồi xem lại. Khoa nói thời hạn ngắn khiến ngân hàng không chấp nhận. Mai hỏi nếu dự án không đứng được dưới điều khoản minh bạch, liệu cộng đồng đang yêu cầu quá nhiều hay mô hình chỉ phù hợp khi cộng đồng không hỏi.

Họ mời luật sư độc lập và đại diện bốn làng. Điều khoản được chia thành quyền sử dụng, lối đi, tiếng ồn, nước, xe công trường, dữ liệu và chấm dứt. Một người đề nghị cấm mọi hoạt động ban đêm; Khoa nói dự án có ca trực. Họ thay bằng giới hạn giờ xe qua khu nhà ga và yêu cầu thông báo trước.

Bà Lý yêu cầu tiền thuê chuyển vào quỹ theo quý, không trả một lần. Khoa nói công ty muốn trả đầu kỳ để dễ hạch toán. Mai giải thích trả một lần khiến cộng đồng khó biết phần tiền còn lại dùng đến đâu. Hai bên thống nhất trả theo quý, có bảo lãnh ngân hàng cho sáu tháng.

Phần đất bán được cắm mốc lại. Mai thuê một đơn vị đo độc lập, mời người có đất liền kề chứng kiến. Một cọc lệch mười hai phân so với bản cũ, đủ khiến mương thoát nước bị đẩy sang vườn nhà khác. Đội đo sửa, lập biên bản và gửi bản đồ mới. Người hàng xóm nói nếu không đo lại, một ngày nào đó họ sẽ bị gọi là lấn đất.

Cha Mai gửi giấy ủy quyền giới hạn cho cô xử lý phần di sản. Ông không trao toàn bộ quyền. Mai tôn trọng, vì chính cô đang yêu cầu cộng đồng không trao toàn bộ quyền cho một người. Phúc kiểm tra, giải thích từng dòng để cha hiểu. Một thủ tục gia đình trở thành bài học về việc ai được ký và ký đến đâu.

Khoa hỏi Mai có muốn anh gặp cha cô không. Mai từ chối, nói chuyện gia đình không phải phần anh cần giải quyết để được coi là người tốt. Khoa gật đầu. Anh không cố bước vào khoảng trống cô chưa mở.

Cuộc bỏ phiếu về hợp đồng được dời thêm một ngày vì một hộ chưa nhận được bản giải thích bằng chữ lớn. Mai không giục. Tùng nói mỗi ngày trì hoãn làm doanh nghiệp sốt ruột. Mai đáp người không đọc được tài liệu không thể bị tính là đã đồng ý chỉ vì lịch họp đã in.

Khi bản chữ lớn được đưa tới, hộ đó hỏi ba câu về tiếng ồn, mương nước và quyền đi lại. Cả ba đều đã có trong phụ lục nhưng khó tìm. Họ thêm tóm tắt ở đầu. Khoa nói đây là lần đầu anh thấy một hợp đồng được thiết kế cho người thực sự đọc nó, không chỉ cho luật sư.

Mai không coi việc Khoa thay đổi là chiến thắng của mình. Cô chỉ ghi hợp đồng có thêm người kiểm tra, thêm điều kiện và bớt những câu không ai chịu trách nhiệm.

Cô gửi bản hợp đồng chữ lớn cho các hộ chưa có mạng, để họ đọc trước khi bỏ phiếu.