Chương 19

Ngày đánh giá tuyến thử, mưa không lớn nhưng đường ray ướt. Đoàn kiểm tra có đại diện công ty, chính quyền, bốn làng và khu nghỉ dưỡng.

Mai trình bày dữ liệu ba mươi ngày: số vé tăng vào ngày chợ, hàng hóa giúp bù chi phí, cầu sắt cần bảo trì theo chu kỳ, còn doanh thu cũ từng bị phân bổ sai.

Khoa trình bày phương án dự án. Anh không còn đề nghị mua toàn bộ ga. Anh đề xuất hợp tác vận chuyển khách tham quan bằng tuyến tàu chung, đầu tư sửa kho nhưng không nắm quyền điều hành.

Tùng nói về giới hạn tải và lịch an toàn. Bà Lý đọc danh sách những chuyến “không hiệu quả” nhưng cần thiết. Vy chiếu ảnh từng vé có mã ga sai, kèm bản xác minh.

Đoàn kiểm tra hỏi nếu mùa thấp điểm, ai bù phần thiếu. Mai trả lời quỹ cộng đồng chỉ cam kết mức tối thiểu, công ty phải điều chỉnh phân bổ doanh thu và tỉnh cần đặt dịch vụ công cho chuyến chở bệnh nhân, học sinh.

Không ai hứa ngay. Nhưng một đại diện tỉnh hỏi có thể ký hợp đồng dịch vụ công thử sáu tháng không.

Kết luận được ghi thành ba phần: giữ ga Đá Trắng, sửa phân bổ doanh thu, và lập dự toán bảo trì cầu. Quyền thừa kế của Mai không còn là điều kiện duy nhất.

Tùng hỏi cô đã quyết định bán đất chưa. Mai nhìn đường ray chạy qua đồi chè.

“Tôi sẽ bán một phần đất không ảnh hưởng hành lang đường sắt,” cô nói. “Tiền đó vào quỹ sửa ga, không vào tài khoản riêng.”

Đó không phải cách ông nội từng giữ ga, cũng không phải cách cha cô từng muốn bán. Nhưng nó là lựa chọn cô tự chịu trách nhiệm.

Buổi đánh giá tuyến thử không tổ chức trong hội trường lớn. Mai đề nghị họp ở phòng chờ để mọi người nhìn thấy nơi các con số được tạo ra. Ghế xếp thành vòng, bản đồ cầu dán bên trái, bảng thu chi dán bên phải. Mỗi đại diện nhận một bộ tài liệu giống nhau, có đánh dấu trang và ghi nguồn.

Đại diện công ty hỏi vì sao phải có cả những chuyến không có lãi. Bà Lý đọc danh sách: một chuyến chở bệnh nhân, hai chuyến đưa học sinh thi, một chuyến chuyển thuốc khi đường đèo sạt và nhiều chuyến chở thư, phân bón. Bà không gọi chúng là “đặc biệt”. Bà nói nếu xã hội cần, đó là dịch vụ phải được đặt hàng và trả tiền, không phải bắt ga tự hy sinh rồi phạt ga vì lỗ.

Mai trình bày ba mươi ngày theo từng tuần. Tuần đầu số liệu lộn xộn vì mã ga, tuần hai cầu bị hạn chế tải, tuần ba quy trình ổn hơn và tuần bốn mưa làm chi phí chuyển tiếp tăng. Đường xu hướng không đi lên đều. Cô giữ nguyên những đoạn tụt, ghi chú lý do và người xác nhận.

Lâm nói cầu sắt có thể tiếp tục nếu thay hai dầm, kiểm tra mỗi sáu tháng và giới hạn tải theo mùa. Chi phí không nhỏ nhưng thấp hơn xây tuyến vòng trong ba năm đầu. Ông nhấn mạnh đây là ước tính dựa trên điều kiện hiện tại, không phải cam kết vĩnh viễn.

Khoa trình bày phương án dự án đã sửa. Công ty không mua toàn bộ đất ga. Họ thuê phần đất phía bắc cho đường vào, trả tiền theo năm, góp một khoản sửa kho và tài trợ xe chuyển tiếp trong mùa mưa trong giới hạn đã ghi. Họ không có quyền đổi lịch tàu, không được đặt biển trên sân ga và phải chịu trách nhiệm nếu xe công trường làm hỏng đường ray.

Một đại diện làng hỏi nếu dự án thất bại thì sao. Khoa trả lời hợp đồng có điều khoản tháo dỡ và khôi phục mặt bằng, tiền ký quỹ giữ tại quỹ chung. Anh không hứa dự án sẽ thành công, chỉ hứa phương án thất bại không đẩy hết chi phí sang ga.

Phòng đường sắt xác nhận mười hai chuyến phân bổ sai đang được điều chỉnh. Họ chưa sửa toàn bộ ba năm vì cần kiểm tra lịch sử, nhưng đồng ý không dùng báo cáo cũ làm căn cứ duy nhất để đóng ga trong sáu tháng. Một đại diện hỏi vì sao chỉ sáu tháng. Người công ty nói cần thời gian đánh giá lại.

Mai không đòi thời hạn dài hơn ngay. Cô yêu cầu trong sáu tháng phải có mốc kiểm tra tháng thứ hai, thứ tư và thứ sáu; nếu không có báo cáo đúng hạn, quyết định đóng ga tự động lùi. Họ ghi điều khoản vào biên bản. Một quyền hoãn có điều kiện tốt hơn một lời hứa không ngày.

Đại diện tỉnh hỏi quỹ cộng đồng bù phần thiếu được bao lâu. Bà Lý nói quỹ chỉ có thể dùng mức dự phòng đã công bố, không rút thêm từ tiền cá nhân. Mai đề xuất hợp đồng dịch vụ công sáu tháng cho chuyến bệnh nhân, học sinh và hàng thiết yếu. Tỉnh sẽ đặt số chuyến tối thiểu, công ty vận hành, quỹ giám sát và cộng đồng cung cấp dữ liệu.

Người muốn bán đất hỏi tiền từ phần đất phía bắc có chia cho họ không. Mai nói nếu bán thì khác với cho thuê; tiền thuộc người có quyền sử dụng, nhưng phương án cần được công khai để không tạo cạnh tranh ngầm. Cô cam kết phần tiền mình nhận sẽ trả khoản vay và đưa phần còn lại vào quỹ sửa ga, nhưng đó là quyết định cá nhân kèm hợp đồng, không bắt người khác làm theo.

Họ bỏ phiếu theo từng điều khoản, không bỏ phiếu một gói “giữ ga”. Giữ chuyến tối thiểu: thông qua. Sửa cầu: thông qua với kiểm định. Thuê đất phía bắc: cần lấy ý kiến thêm. Quỹ dịch vụ công: đề xuất tỉnh. Cách chia nhỏ khiến cuộc họp kéo dài, nhưng không ai bị buộc phải đồng ý với cả phương án chỉ vì thích một phần.

Sau cuộc họp, Tùng hỏi Mai đã quyết định bán chưa. Cô nhìn phần đất phía bắc, nơi cọc đỏ đã được tháo bớt. Cô nói sẽ bán một phần không ảnh hưởng hành lang ray, nhưng không ký trước khi hợp đồng thuê và quỹ bảo trì được độc lập. Tùng hỏi cô có ở lại hẳn không.

“Tôi sẽ không hứa ở lại mãi. Tôi sẽ hứa không rời đi trước khi bàn giao đủ.”

Tùng gật. Anh bảo đó là lời hứa đầu tiên nghe được có ngày kết thúc và người thay thế.

Trời bắt đầu mưa nhỏ. Mai cất bản biên bản vào tủ, gửi bản scan cho các làng và phòng đường sắt. Chuyến tàu cuối ngày vẫn chạy, nhưng giờ nó mang theo một quyết định chưa hoàn thiện, một hợp đồng đang chờ ký và quyền được xem lại sau sáu tháng. Tuyến không được cứu bằng cảm xúc. Nó được đặt vào một cấu trúc có thể bị kiểm tra.

Sau phiên đánh giá, nhóm phải sửa biên bản vì một đại diện làng nói ý kiến của ông bị ghi thiếu. Mai không tự sửa. Cô mời ông đọc bản ghi, hỏi câu nào cần thêm và xác nhận trước khi cập nhật. Phần bổ sung làm kết luận dài hơn, nhưng cho thấy ông không phản đối giữ ga; ông phản đối việc quỹ không có nguồn sau sáu tháng.

Khoa cũng yêu cầu thêm ý kiến của người phản đối dự án. Anh nói nếu hồ sơ chỉ có tiếng thuận, nó sẽ bị coi là quảng cáo. Một người phụ nữ nói bà muốn bán vì chồng đang chữa bệnh, không phải vì ghét nhà ga. Mai đưa câu đó vào phần lý do bán, không gắn với nhãn “thiếu trách nhiệm”.

Tỉnh chấp thuận gói dịch vụ công thí điểm, nhưng yêu cầu báo cáo mỗi tháng. Công ty đường sắt yêu cầu ga không tự thay lịch ngoài các trường hợp đã ghi. Quỹ cộng đồng ký mức dự phòng tối đa. Ba bên đều giữ một phần quyền và một phần trách nhiệm; không ai nhận toàn bộ công lao.

Mai và Khoa cùng đi đo phần đất phía bắc trước khi ký thuê. Họ phát hiện một cống thoát nước của làng nằm trong ranh dự án. Hợp đồng phải thêm quyền bảo trì cho làng và trách nhiệm không chặn dòng. Khoa nói nếu phát hiện sau khi ký, sửa sẽ tốn hơn. Mai bảo đó là lý do họ đi đo trước.

Tùng lập lịch bảo trì cầu sáu tháng, Lâm ký mốc kiểm định và ông Sáu nhận việc giám sát hiện trường. Ông Sáu nói ông không muốn làm người chịu trách nhiệm mãi. Nhóm ghi thêm người học việc, giao Vy theo dõi và một công nhân trẻ hỗ trợ. Kinh nghiệm của ông được truyền, không bị biến thành một chiếc khóa mới.

Bà Lý tính lại giá cơm. Quán không thể cho miễn phí mãi, nhưng giữ một suất hỗ trợ mỗi chuyến cho người bệnh và học sinh. Suất này được quỹ trả theo phiếu, không dựa vào việc bà tự bỏ tiền. Một số người nói như vậy mất tình. Bà Lý đáp tình không nên bắt một người nghèo hơn người khác phải tự trả thay.

Mai nhận thông báo khoản vay đã điều chỉnh, nhưng cô vẫn phải làm việc ở thành phố. Cô đề nghị nhóm thuê một điều phối viên bán thời gian để không ai bị phụ thuộc vào lịch của cô. Bà Lý nói tiền đó đáng hơn việc Mai kiệt sức. Khoa đề nghị hỗ trợ ba tháng đầu theo hợp đồng thuê, ghi rõ không có quyền chỉ định người. Mai đồng ý sau khi quỹ phê duyệt.

Đêm trước ngày ký, Mai đọc lại di chúc. Điều kiện “duy trì chuyến tàu ba mươi ngày” đã hoàn thành. Nhưng cô không nghĩ ông nội muốn cô thắng một bài kiểm tra. Có lẽ ông chỉ muốn cô đứng đủ lâu để nhìn thấy những thứ ông từng cố ghi ngoài lề.

Cô đóng hồ sơ, gửi bản cuối cho tất cả đại diện và đặt lịch xem lại sau một tháng. Một nhà ga không được cứu một lần. Nó được xem lại nhiều lần, bởi những người có thể thay đổi ý kiến mà không bị gọi là phản bội.