Chương 8

Mai tìm thấy lá đơn kiến nghị đóng ga trong ngăn hồ sơ cũ. Chữ ký đầu tiên là của cha cô.

Đơn viết rằng ga cần được chuyển xuống huyện để giảm chi phí, còn khu đất Đá Trắng nên dùng cho một trung tâm thương mại. Ngày ký cách đây tám năm, đúng thời điểm ông nội nhập viện.

Mai gọi cho mẹ. Mẹ bảo cha cô khi đó bị ép chọn giữa việc giữ việc và giữ nhà ga. Nếu không ký, ông sẽ bị chuyển khỏi vùng núi và không đủ tiền chữa bệnh cho ông nội.

“Vậy cha muốn đóng ga thật sao?”

“Cha con muốn sửa cầu, nhưng không ai cấp tiền. Ông con không chịu bán đất, còn cha con nghĩ ít nhất chuyển ga sẽ giữ được người.”

Mai gấp đơn lại. Khoa đã nói khu nghỉ dưỡng là cơ hội đổi đời. Cha cô từng nghĩ chuyển ga là cách cứu cộng đồng. Những lời hứa khác nhau, nhưng đều bắt đầu từ một nỗi sợ giống nhau: không đủ tiền.

Tùng thấy cô im lặng và không hỏi về gia đình. Anh chỉ đưa lịch chạy mới, trong đó chuyến hàng thử bị đổi sang khung giờ ít người.

Mai đoán đó không phải ngẫu nhiên. Nếu chuyến thử thất bại, công ty sẽ có thêm lý do đóng ga.

Cô gửi thông báo tới các làng, yêu cầu ai có hàng hoặc cần đi khám đăng ký trước. Vy lập biểu mẫu trên điện thoại, bà Lý dán thông tin ở quán cơm.

Khoa nói cô đang biến nhà ga thành chiến dịch vận động. Mai đáp cô chỉ muốn chuyến tàu chạy với số liệu thật, không phải một sân khấu được sắp sẵn.

Đêm đó, Mai đặt đơn kiến nghị của cha cạnh di chúc của ông nội. Cô không biết mình đang sửa quyết định của ai, chỉ biết không thể quyết định thay họ bằng một cơn giận.

Mai đọc lại đơn kiến nghị ba lần. Chữ của cha nghiêng về bên phải, khác hẳn chữ ông nội thẳng và nặng. Đơn không nói “đóng ga ngay”. Nó đề nghị chuyển điểm dừng xuống huyện để gom chi phí, sau đó dùng tiền bán đất xây một trung tâm thương mại nhỏ cho bốn làng. Phần cuối có chữ ký của tám người, trong đó có bà Lý và một người giờ đã mất.

Bà Lý nhìn bản scan, nhận ra tên mình. Bà không nhớ đã ký.

“Có thể lúc đó người ta nói đây là đơn xin sửa ga,” bà nói. “Tôi đọc không kỹ. Chỉ nghe bảo cần chữ ký để xin tiền.”

Mai không trách bà. Cô hỏi còn ai trong danh sách. Bà Lý kể vài người đã chuyển đi, một người không biết chữ, một người ký thay vợ vì vợ đang ở bệnh viện. Một văn bản có chữ ký nhưng không nhất thiết có cùng ý nghĩa với từng người ký.

Vy lập danh sách cần xác minh. Em đề nghị không gọi điện hỏi “bác có đồng ý đóng ga không”, vì câu hỏi đã chứa kết luận. Em sẽ hỏi họ nhớ cuộc họp nào, ai giải thích nội dung, và sau đó có thay đổi gì không. Mai đồng ý, nhưng yêu cầu xin phép trước khi ghi âm.

Tùng đưa lịch chuyến hàng thử tới. Công ty đổi giờ khởi hành từ 4 giờ chiều sang 1 giờ 20, đúng lúc người hái chè còn đang ở trên đồi. Nếu họ không đăng ký đủ, báo cáo sẽ ghi nhu cầu thấp. Mai gọi phòng điều phối, được trả lời đây là lịch tạm do bảo trì tuyến chính.

“Có văn bản bảo trì không?”

“Lịch hệ thống đã cập nhật.”

Mai không chấp nhận câu đó. Cô yêu cầu gửi mã lệnh thay đổi và người duyệt. Người nghe nói sẽ chuyển yêu cầu. Khoa nghe cuộc gọi, bảo nếu cô công khai rằng công ty làm khó, họ có thể đóng luôn chuyến thử. Mai nói cô không công khai cáo buộc; cô chỉ xin bằng chứng về lý do đổi giờ.

Khoa im lặng, rồi dùng quyền của dự án hỏi phòng giao thông về đoạn đường tạm. Anh phát hiện ngày bảo trì không trùng với lịch đổi giờ. Anh gửi thông tin cho Mai, không yêu cầu cô ghi nguồn là dự án. Mai hỏi có dùng được không, anh nói nếu cần thì ghi rõ “tài liệu do Khoa cung cấp”.

Một cuộc họp được mở ở nhà chờ. Khoa ngồi cùng phía với những người yêu cầu giải thích, nhưng anh không trở thành đại diện cho họ. Anh nói dự án cũng cần tuyến tàu, vì nếu đường vào nghỉ dưỡng bị sạt, khách sẽ phải dùng ga. Một người hỏi vậy anh còn muốn mua đất không. Khoa đáp có, nhưng muốn mua không đồng nghĩa được phép xóa lịch sử hay đẩy chi phí sang người khác.

Mẹ Mai gọi lần nữa. Bà nói cha cô đang điều trị ở tỉnh khác, không muốn bị hỏi chuyện ga qua điện thoại. Mai hỏi có nên gặp ông không. Mẹ bảo tùy cô, nhưng đừng đi chỉ để nghe một lời thú tội.

Mai quyết định chưa đi. Cô vẫn còn ba mươi ngày, và gia đình không thể trở thành cách cô né các việc đang diễn ra tại ga. Cô gửi cho mẹ bản tóm tắt đơn, che tên những người khác, hỏi mẹ có tài liệu nào chứng minh bối cảnh. Mẹ trả lời có một hộp giấy ở nhà, nhưng cần thời gian tìm.

Đêm, Vy đưa Mai danh sách phỏng vấn đầu tiên. Một bà cụ nói ký vì tưởng ga sẽ được sửa. Một người đàn ông nói ký vì trưởng thôn bảo mọi người ký. Một cô giáo nhớ rõ cha Mai đã phản đối việc bán đất nhưng vẫn ký để xin ngân sách. Các lời kể không giống nhau, nhưng đều cho thấy quyết định đã được nói bằng nhiều cách.

Mai không kết luận đơn giả mạo. Cô lập một cột mới: “mức độ hiểu khi ký”. Cột này không biến thành số điểm; nó chỉ nhắc người đọc rằng chữ ký cần ngữ cảnh.

Trước khi ngủ, Mai nghe tin chuyến hàng thử vẫn giữ giờ 1 giờ 20. Cô gửi thông báo mới, đề nghị các hộ đăng ký nếu kịp; đồng thời lập phương án hàng chuyển sang chuyến chiều nếu đủ điều kiện. Không một chuyến nào nên bị dựng thành bài kiểm tra đạo đức của người dân.

Ở cuối sổ, cô viết: “Không dùng lỗi của cha để biến công ty thành kẻ thù. Không dùng lời hứa của công ty để xóa lỗi của cha.” Câu ấy nặng hơn cô tưởng, nhưng giúp cô đi qua đêm mà không cần chọn một người để giận.

Sáng hôm sau, Mai nhận được một cuộc gọi nặc danh. Người gọi nói cha cô không chỉ ký đơn mà còn nhận tiền “tư vấn” từ một công ty trung gian. Mai hỏi họ có tài liệu không. Người gọi im lặng, sau đó gửi một ảnh chụp mờ. Cô không chuyển ảnh cho ai. Cô ghi thời gian, lưu nguyên trạng và hỏi mẹ liệu gia đình có từng nhận khoản nào.

Mẹ cô trả lời không. Cha từng làm thêm sửa máy, tiền trong nhà đều có hóa đơn. Mai gửi lời cảm ơn người gọi, yêu cầu nếu có bằng chứng thì gửi qua kênh pháp lý. Cô không muốn một tin đồn biến thành cách tấn công cha, kể cả khi cô không đồng ý với ông.

Vy đề nghị kiểm tra hồ sơ đất công khai, nhưng Mai bảo em không tìm chuyện gia đình. Em đáp nếu khoản tiền liên quan quyết định cộng đồng, nó không còn chỉ là chuyện gia đình. Mai đồng ý với giới hạn: chỉ kiểm tra giao dịch có tên đơn vị, không tra tài khoản cá nhân.

Khoa nghe chuyện, nói dự án cũng từng bị đồn đã mua đất trước khi đánh giá môi trường. Anh không yêu cầu Mai bênh dự án. Anh chỉ đưa cô quy trình khiếu nại tin sai và bảo cô dùng nếu cần. Mai hỏi vì sao anh không dùng trước đây. Khoa nói công ty thường xem tin đồn là chi phí truyền thông, tới khi người thật bị gọi tên mới thấy hậu quả.

Ở nhà chờ, người dân tranh luận về giờ chuyến thử. Một nhóm cho rằng Mai cố làm khó để chứng minh công ty sai. Mai mời họ xem bảng đổi giờ và các mã lệnh. Họ không hiểu hết, nhưng một người nhận ra lịch bị đổi trước khi có thông báo bảo trì. Cô đề nghị họ cùng ký yêu cầu phòng điều phối giải thích, không tự kết luận.

Bà Lý nói người dân mệt vì phải hỏi quá nhiều. Mai bảo cô cũng mệt, nhưng nếu không hỏi, họ sẽ chỉ được nghe câu trả lời đã viết sẵn. Bà Lý đặt thêm nước trà lên bàn, bảo vậy mỗi người hỏi một câu thôi, nhưng hỏi cho tới khi câu trả lời có người ký.

Buổi chiều, Vy gặp ba cựu học sinh từng ký đơn. Một người nhớ cha Mai nói sẽ có ga mới, một người nhớ ông trưởng thôn nói sẽ được sửa ga cũ, người thứ ba chỉ ký vì mọi người ký. Vy không ghi “bị lừa”; em ghi cách thông tin được truyền. Mai đọc biên bản, thấy đây là lý do những người cùng ký có thể hiểu khác nhau.

Khoa đề nghị dự án công khai toàn bộ lịch sử mua đất của mình. Mai nói công khai quá nhiều dữ liệu cá nhân có thể gây hại. Họ thống nhất công bố tên pháp nhân, ngày giao dịch, diện tích và mục đích, còn thông tin tài khoản và địa chỉ riêng được che. Một luật sư độc lập rà soát trước.

Tối, Mai đặt đơn kiến nghị của cha bên cạnh ảnh chụp cọc đỏ. Cô viết lại câu hỏi cho cuộc họp: “Khi một quyết định được ký bởi người thiếu thông tin, trách nhiệm của người giải thích ở đâu?” Câu hỏi không giúp cô dễ chịu hơn, nhưng nó đưa cuộc tranh luận ra khỏi việc chọn cha hay ông nội làm người đáng tin tuyệt đối.

Cô đặt điện thoại úp xuống, kiểm tra khóa cửa và ghi giờ trực vào sổ trước khi nghỉ.

Ngoài sân, đèn tín hiệu chuyển sang màu vàng.

Mai chờ tới khi đèn đổi xanh mới khóa sổ.