Chương 23 — Nơi Voi Già Về Nghỉ

Phiên hòa giải chính thức diễn ra tại hội trường tòa án huyện Krông Sar vào một buổi sáng đầu tháng, khi tiết trời Tây Nguyên bắt đầu chuyển sang những ngày hanh khô đầu mùa. Hạ Lam mặc bộ áo dài giản dị màu xanh lam, cùng cha, dù ông vẫn còn yếu, ngồi vào hàng ghế phía bị đơn trong vụ kiện, đối diện với đội ngũ luật sư hùng hậu của Tập đoàn Hoàng Kim ngồi phía bên kia.

Trương Hoàng Long xuất hiện trong bộ vest đen chỉnh tề, thái độ tự tin thường thấy, nhưng Hạ Lam để ý thấy có chút gì đó căng thẳng ẩn dưới lớp vỏ điềm tĩnh ấy, có lẽ vì áp lực dư luận đang đè nặng lên vai ông ta sau phóng sự truyền hình và câu chuyện cảm động về đêm cấp cứu Sao Mai đã lan tỏa khắp cả nước.

Hội đồng hòa giải, gồm đại diện tòa án, đại diện Sở Tài nguyên và Môi trường, cùng một chuyên gia độc lập về đất đai, bắt đầu phiên làm việc bằng việc yêu cầu cả hai bên trình bày quan điểm. Luật sư của Hoàng Kim, một người đàn ông trẻ tuổi sắc sảo, mở đầu bằng việc nhấn mạnh lại luận điểm về "nguồn gốc đất đai không rõ ràng", viện dẫn hồ sơ đăng ký ba mươi năm trước có một số điểm chưa khớp với bản đồ địa chính hiện tại.

Đến lượt mình, luật sư Thái Minh Nhật đứng lên, trình bày một cách bài bản, logic, dựa trên toàn bộ hồ sơ đã chuẩn bị kỹ lưỡng suốt nhiều tháng qua. Ông trình chiếu văn bản thỏa thuận hợp tác với buôn Chư Rinh, báo cáo thẩm định tích cực từ Sở Nông nghiệp, và cả những đoạn ghi hình về sự đoàn kết của cộng đồng trong đêm cấp cứu Sao Mai.

"Thân chủ của tôi không phủ nhận những thiếu sót trong quá khứ về mặt thủ tục hành chính," luật sư Nhật nói, giọng ông điềm tĩnh nhưng đầy sức thuyết phục. "Nhưng chúng tôi muốn nhấn mạnh, đây là những thiếu sót mang tính lịch sử, phát sinh từ bối cảnh xã hội đặc thù của ba mươi năm trước, khi hệ thống pháp lý về đất đai và tài sản của đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều hạn chế. Quan trọng hơn, thân chủ tôi đã chủ động nhận diện, thừa nhận, và sửa chữa những thiếu sót đó một cách thực chất, được chính cộng đồng liên quan xác nhận và ủng hộ."

Ông mời Ama Nốt lên phát biểu, và già làng, trong bộ trang phục truyền thống trang trọng, bước lên với dáng vẻ uy nghiêm, phát biểu bằng cả tiếng M'nông lẫn tiếng Việt, xác nhận rõ ràng sự đồng thuận và hài lòng của cộng đồng buôn Chư Rinh đối với thỏa thuận hợp tác mới, đồng thời bác bỏ hoàn toàn cáo buộc về "tranh chấp chưa giải quyết" mà phía Hoàng Kim đưa ra.

"Chúng tôi, những người trong cuộc, xác nhận không có tranh chấp nào đang tồn tại giữa buôn Chư Rinh và trại," già nói, giọng dõng dạc. "Nếu có ai đó bên ngoài tự ý nhân danh chúng tôi để tạo ra tranh chấp không có thật, thì đó là hành vi không tôn trọng quyền tự quyết của cộng đồng chúng tôi."

Lời phát biểu đanh thép ấy khiến không khí trong hội trường thay đổi rõ rệt, đội ngũ luật sư của Hoàng Kim bắt đầu lộ vẻ lúng túng. Luật sư Nhật, nắm bắt thời cơ, tiếp tục trình bày về báo cáo thẩm định từ Sở Nông nghiệp, trong đó khẳng định rõ ràng mô hình hoạt động của trại tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật hiện hành và đang trong quá trình được xem xét công nhận là mô hình bảo tồn kiểu mẫu cấp tỉnh.

Đến lượt phản biện, luật sư phía Hoàng Kim, có vẻ đã chuẩn bị sẵn một chiến thuật khác, chuyển hướng sang chất vấn về "tính minh bạch tài chính" của trại, ám chỉ đến những cáo buộc vô căn cứ đã từng xuất hiện trên mạng xã hội trước đó.

"Chúng tôi có bằng chứng cho thấy, các khoản quyên góp từ thiện của trại không được sử dụng minh bạch, có dấu hiệu chiếm dụng cho mục đích cá nhân," luật sư này nói, trình ra một tập tài liệu.

Đây chính là thời điểm luật sư Nhật đã chuẩn bị sẵn phương án đối phó. Ông bình tĩnh đứng lên, yêu cầu được xem xét trực tiếp nguồn gốc của "bằng chứng" mà phía Hoàng Kim vừa đưa ra. Sau vài phút xem xét, ông chỉ ra rằng, tài liệu này thực chất bắt nguồn từ chính những video giả mạo đã bị cộng đồng mạng và cả cơ quan chức năng địa phương xác nhận là dàn dựng, không có giá trị pháp lý.

"Chúng tôi đề nghị hội đồng lưu ý, việc sử dụng thông tin đã được xác nhận là giả mạo để làm bằng chứng trước một phiên hòa giải chính thức, là một hành vi hết sức đáng quan ngại," luật sư Nhật nói, giọng ông giờ đây mang một sắc thái nghiêm khắc hơn hẳn.

Không khí trong hội trường trở nên căng thẳng tột độ. Trương Hoàng Long, gương mặt ông ta lần đầu tiên trong suốt phiên họp lộ rõ sự bối rối, vội vàng ra hiệu cho đội ngũ luật sư của mình tạm dừng để hội ý riêng.

Trong lúc giải lao, chủ tọa hội đồng hòa giải, một người đàn ông trung niên có phong thái nghiêm nghị, tranh thủ trao đổi riêng với Hạ Lam và luật sư Nhật. "Tôi phải nói thẳng, những chứng cứ phía cô đưa ra hôm nay rất thuyết phục," ông nói, giọng thận trọng nhưng không giấu được sự đánh giá tích cực. "Đặc biệt là sự xác nhận trực tiếp từ đại diện cộng đồng dân tộc thiểu số liên quan, đó là yếu tố then chốt trong những vụ việc như thế này."

Hạ Lam gật đầu cảm ơn, nhưng trong lòng vẫn không dám lơ là, biết rằng phía Hoàng Kim với nguồn lực dồi dào chắc chắn sẽ không dễ dàng từ bỏ chỉ sau một đòn phản công. Cô liếc nhìn sang phía bên kia hội trường, nơi Trương Hoàng Long đang thì thầm gấp gáp với đội ngũ luật sư, gương mặt ông ta thoáng qua một nét gì đó giống như sự tính toán lại chiến lược hơn là đầu hàng.

Sau gần nửa giờ hội ý, phiên họp tiếp tục trở lại. Lần này, chính Trương Hoàng Long đứng lên phát biểu, thay vì để luật sư đại diện, giọng ông cố giữ vẻ điềm tĩnh quen thuộc dù không giấu được sự dè dặt mới xuất hiện.

"Tập đoàn Hoàng Kim luôn tôn trọng quyền lợi của cộng đồng địa phương và các giá trị bảo tồn," ông nói, "và trước những chứng cứ mới được trình bày hôm nay, chúng tôi sẵn sàng xem xét lại phạm vi và tính chất của dự án Đại Ngàn Safari, đảm bảo không có bất kỳ xung đột nào với khu bảo tồn hiện hữu."

Đó là một sự nhượng bộ đáng kể so với thái độ cứng rắn ban đầu, nhưng vẫn chưa phải là một sự rút lui hoàn toàn. Luật sư Nhật, nhạy bén nhận ra khoảng trống này, tiếp tục chất vấn. "Ông Long có thể nói rõ hơn, 'xem xét lại phạm vi' cụ thể là như thế nào? Thân chủ chúng tôi cần một cam kết rõ ràng, không phải một lời hứa mơ hồ có thể thay đổi bất cứ lúc nào."

Trương Hoàng Long im lặng một lúc, ánh mắt ông ta lướt qua đám đông đang theo dõi phiên họp — không chỉ hội đồng hòa giải, mà còn có sự hiện diện của vài phóng viên được cấp phép tham dự, cùng đại diện các tổ chức bảo tồn đã gửi thư ủng hộ trại trước đó. Có lẽ, nhận ra mọi ánh mắt đang đổ dồn về phía mình, ông ta hiểu rằng đây không còn là một cuộc thương lượng kín đáo nữa, mà là một phiên xét xử trước công luận.

"Chúng tôi sẽ chính thức loại bỏ toàn bộ phần đất giáp ranh với khu bảo tồn ra khỏi phạm vi quy hoạch dự án," ông nói, giọng ông có phần miễn cưỡng nhưng dứt khoát. "Và chúng tôi cũng sẽ rút lại đơn kiện liên quan đến tính hợp pháp của phần đất đang tranh chấp, với điều kiện phía trại xác nhận không còn khiếu nại gì thêm về những hoạt động trước đây của chúng tôi trong quá trình khảo sát."

Hạ Lam quay sang nhìn cha, nhìn luật sư Nhật, cả hai đều gật đầu khe khẽ, ra hiệu rằng đây là một kết quả có thể chấp nhận được, dù chưa phải là một chiến thắng tuyệt đối. Cô đứng lên, giọng cô vang vọng khắp hội trường.

"Chúng tôi đồng ý với đề xuất này, với điều kiện toàn bộ thỏa thuận phải được lập thành văn bản chính thức, có sự giám sát của hội đồng hòa giải, và công khai minh bạch trước công luận, để đảm bảo không có bất kỳ sự mập mờ nào có thể tái diễn trong tương lai."

Chủ tọa hội đồng gật đầu tán thành, ghi nhận thỏa thuận sơ bộ giữa hai bên, hẹn một buổi làm việc tiếp theo trong vòng một tuần để hoàn tất văn bản chính thức. Khi phiên họp kết thúc, Hạ Lam bước ra khỏi hội trường giữa những lời chúc mừng và cái bắt tay chân thành từ luật sư Nhật, từ Ama Nốt, từ cả những người dân buôn Chư Rinh đã có mặt theo dõi suốt buổi sáng, cảm giác nhẹ nhõm xen lẫn thận trọng vẫn còn đọng lại trong lòng cô, biết rằng đây là một bước ngoặt quan trọng, nhưng chặng đường hoàn tất mọi thứ vẫn còn ở phía trước. Tuấn Khôi, đứng chờ sẵn bên ngoài hội trường vì không được phép vào bên trong do quy định về nhân thân liên quan, chạy đến ôm chầm lấy cô ngay khi thấy nụ cười nhẹ nhõm hiện lên trên gương mặt cô, không cần chờ cô nói thêm một lời nào để hiểu rằng, sau bao tháng ngày gian nan, cánh cửa hy vọng cuối cùng cũng đã hé mở.