Chương 25 — Nơi Voi Già Về Nghỉ

Vài ngày sau buổi lễ mừng thắng lợi, khi mọi thứ đã dần lắng xuống trở lại nhịp sống thường nhật, Hạ Lam nhận thấy cha mình có vẻ trầm ngâm khác thường. Ông thường ngồi hàng giờ ngoài hiên, nhìn ra bãi voi, đôi lúc lẩm bẩm điều gì đó một mình mà cô không nghe rõ. Lo lắng, cô quyết định dành hẳn một buổi tối để ngồi lại cùng cha, gạt bỏ mọi công việc khác.

"Ba đang nghĩ gì vậy?" cô hỏi, ngồi xuống cạnh ông trên chiếc ghế mây quen thuộc.

Ông Thạch thở dài, ánh mắt ông vẫn hướng về phía bãi voi, nơi bóng tối đang dần buông xuống. "Ba đang nghĩ về cuộc đời mình, con gái ạ. Về những gì ba đã làm đúng, những gì ba đã làm sai. Suốt bao năm, ba tự hào về việc cứu vớt những con voi khỏi cảnh bị bóc lột, nhưng ba lại quên mất, đôi khi, chính cách ba làm điều đó cũng gây ra tổn thương cho người khác, dù ba không cố ý."

"Ba đã sửa chữa được rất nhiều rồi," Hạ Lam nói, nắm lấy tay cha.

"Ừ, nhưng có những thứ, dù sửa chữa đến đâu, vết sẹo vẫn còn đó," ông đáp, giọng ông trầm xuống. Ông ngừng lại một lúc, nhìn ra bóng tối đang phủ dần lên bãi voi, nơi ánh đèn dầu từ nhà Bảy Kình hắt ra một quầng sáng nhỏ ấm áp. "Nhưng con biết không, có lẽ điều quan trọng không phải là xóa hết vết sẹo, mà là học cách sống chung với nó, biến nó thành bài học thay vì gánh nặng. Ba muốn kể cho con nghe một chuyện nữa, chuyện cuối cùng ba còn giữ trong lòng, về mẹ con."

Hạ Lam ngồi thẳng dậy, chăm chú lắng nghe, cảm nhận đây sẽ là một điều quan trọng.

"Mẹ con, khi còn sống, đã nhiều lần khuyên ba nên công khai mọi chuyện với buôn Chư Rinh sớm hơn, đừng để nó kéo dài quá lâu," ông kể, giọng ông run run vì xúc động. "Nhưng ba cứ trì hoãn, sợ hãi, viện đủ lý do. Đến khi mẹ con mất, ba càng thu mình lại, càng sợ đối diện với sự thật, vì ba nghĩ, nếu ba thừa nhận sai lầm, thì có nghĩa là ba đã phụ lòng tin của mẹ con, người luôn tin rằng ba đủ can đảm để làm điều đúng đắn."

"Ba không phụ lòng mẹ đâu," Hạ Lam nói, nước mắt cô đã rưng rưng. "Cuối cùng, ba cũng đã làm được, dù muộn màng."

"Đó là nhờ con," ông Thạch nói, quay sang nhìn thẳng vào mắt con gái. "Con đã cho ba can đảm mà ba thiếu suốt bao năm qua. Con đã hoàn thành những gì ba và mẹ con đều mong muốn nhưng chưa từng làm được trọn vẹn. Ba tự hào về con hơn bất cứ điều gì trên đời này, Hạ Lam ạ."

Khoảnh khắc ấy, hai cha con ôm nhau thật lâu dưới ánh hoàng hôn đang nhạt dần trên đỉnh Chư Rinh, để cho mọi gánh nặng, mọi nỗi đau, mọi niềm ân hận tích tụ suốt bao năm qua được giải tỏa trọn vẹn trong vòng tay của nhau.

Ông Thạch, sau đêm trò chuyện ấy, dường như trở nên nhẹ nhõm hẳn, nụ cười xuất hiện thường xuyên hơn trên gương mặt ông, dù sức khỏe vẫn còn những giới hạn nhất định. Ông bắt đầu dành thời gian viết lại toàn bộ câu chuyện cuộc đời mình vào một cuốn sổ mới, không phải để giấu giếm như những cuốn sổ cũ, mà với ý định để lại cho Hạ Lam, cho cả buôn Chư Rinh, một tài liệu đầy đủ, trung thực về lịch sử hình thành trại, cả những phần vẻ vang lẫn những phần còn khiếm khuyết.

"Ba muốn cuốn sổ này được lưu giữ ở nhà truyền thống của trại sau này," ông nói với Hạ Lam một buổi sáng, khi bà đang giúp ông sắp xếp lại những trang viết. "Không phải để tôn vinh riêng ba, mà để những người đến sau, cả con cháu nhà mình lẫn con cháu buôn Chư Rinh, hiểu được trọn vẹn câu chuyện, từ đó biết trân trọng những gì đang có, và biết tránh lặp lại những sai lầm mà thế hệ trước đã mắc phải."

Ý tưởng về một "nhà truyền thống" ấy nhanh chóng được cả ban quản lý mới ủng hộ, trở thành một trong những hạng mục đầu tiên được lên kế hoạch xây dựng, sử dụng một phần từ nguồn tài trợ mới nhận được sau khi trại được công nhận là mô hình kiểu mẫu cấp tỉnh. Ama Nốt, khi được hỏi ý kiến, đề nghị thêm rằng nhà truyền thống nên trưng bày song song cả hiện vật của gia đình ông Thạch lẫn những vật dụng thuần voi cổ truyền của người M'nông, để bất kỳ ai ghé thăm cũng hiểu rằng đây là thành quả chung của hai dòng tri thức, không phải câu chuyện riêng của một cá nhân hay một gia đình nào.

Vài tuần sau đó, một buổi họp chính thức được tổ chức tại trại để công bố cơ cấu quản lý mới theo mô hình hợp tác đã thỏa thuận với buôn Chư Rinh. Ban quản lý mới bao gồm Hạ Lam giữ vai trò giám đốc điều hành, Ama Nốt và một đại diện khác của buôn giữ vai trò đồng quản lý, chịu trách nhiệm về các quyết định lớn liên quan đến định hướng phát triển lâu dài, cùng với sự tham gia cố vấn kỹ thuật thường xuyên từ phía Tuấn Khôi và Quỹ Bảo Tồn Voi Việt.

Y Khun, sau nhiều cân nhắc, quyết định chính thức gia nhập đội ngũ trại với vai trò điều phối viên du lịch quan sát có trách nhiệm, tận dụng kinh nghiệm dẫn khách trekking nhiều năm của mình để xây dựng những tour trải nghiệm ý nghĩa, giáo dục, kết hợp giữa việc quan sát đàn voi và tìm hiểu văn hóa truyền thống của buôn Chư Rinh.

"Tôi nghĩ, đây là cách tốt nhất để tôi vừa giữ được nghề mình yêu thích, vừa góp phần vào câu chuyện chung của cả buôn và của trại," anh nói trong buổi họp ra mắt cơ cấu mới, ánh mắt anh không còn chút dè dặt nào như những ngày đầu Hạ Lam quen biết lại anh.

Bùi Xuân Mai cũng được chính thức bổ nhiệm làm trưởng phòng truyền thông và phát triển cộng đồng, phụ trách cả việc quảng bá mô hình du lịch quan sát mới lẫn việc duy trì mối liên kết chặt chẽ giữa trại và buôn Chư Rinh qua các hoạt động thường xuyên như lớp học miễn phí cho trẻ em trong buôn về kiến thức bảo tồn động vật, hay các buổi giao lưu văn hóa định kỳ.

Luật sư Thái Minh Nhật, dù không còn tham gia trực tiếp vào công việc thường nhật của trại sau khi vụ kiện đã khép lại, vẫn nhận lời làm cố vấn pháp lý dài hạn, đảm bảo mọi thỏa thuận, hợp đồng trong tương lai đều được xây dựng trên nền tảng minh bạch và công bằng mà cả nhóm đã dày công gây dựng.

Riêng phần mình, Tuấn Khôi chính thức được Quỹ Bảo Tồn Voi Việt bổ nhiệm làm trưởng đại diện khu vực Tây Nguyên, đặt văn phòng làm việc thường trực ngay tại trại Chư Rinh, đồng nghĩa với việc anh sẽ gắn bó lâu dài với nơi này, không còn là một vị khách tạm thời như những ngày đầu anh đặt chân đến nữa.

Sao Mai, giờ đây đã hoàn toàn hồi phục, tuy được các bác sĩ khuyến cáo cần một chế độ chăm sóc đặc biệt cẩn trọng hơn về lâu dài, vẫn mỗi ngày ra bờ suối tắm mát cùng Vàng, thong dong gặm cỏ dưới bóng cây cổ thụ, hoàn toàn không hay biết về tất cả những sóng gió đã xảy ra vì chính sự tồn tại của nó suốt mấy tháng qua.

Đứng nhìn quang cảnh yên bình ấy vào một buổi chiều muộn, Hạ Lam cảm nhận sâu sắc rằng, hành trình phía trước vẫn còn rất dài — còn phải xây dựng mô hình du lịch quan sát sao cho thực sự bền vững, còn phải duy trì mối quan hệ hợp tác mới mẻ với buôn Chư Rinh sao cho công bằng và lâu dài, còn phải chăm lo cho sức khỏe của cha đang ngày một yếu đi theo tuổi tác. Nhưng lần đầu tiên sau rất lâu, cô cảm thấy mình không còn phải đối mặt với tương lai ấy trong nỗi sợ hãi hay đơn độc, mà với một niềm tin vững chắc vào những gì cô, gia đình cô, và cả cộng đồng đã cùng nhau xây dựng nên từ đống đổ nát của quá khứ.

Tuấn Khôi bước đến đứng cạnh cô, không nói gì, chỉ lặng lẽ khoác tay qua vai cô, cùng nhìn về phía đàn voi đang tận hưởng những giây phút bình yên cuối ngày. Xa xa, tiếng trẻ con buôn Chư Rinh nô đùa vọng lại từ phía nhà truyền thống đang được khởi công xây dựng, tiếng Bảy Kình gọi Y Khun phụ giúp sửa lại một đoạn hàng rào, tiếng Xuân Mai cười nói qua điện thoại với một đối tác du lịch mới, tất cả hòa quyện thành một bản giao hưởng cuộc sống bình dị nhưng tràn đầy sức sống.

"Em nghĩ ba mình sẽ vui lắm khi thấy cảnh này," Hạ Lam nói khẽ, tựa đầu vào vai Tuấn Khôi.

"Anh nghĩ không chỉ ba em đâu," Tuấn Khôi đáp, giọng anh ấm áp. "Anh nghĩ, cả mẹ em, cả già Ama Rin, tất cả những người đã đặt nền móng cho nơi này từ ba mươi năm trước, dù giờ đây ở đâu, cũng đang mỉm cười khi nhìn thấy những gì các con cháu họ đã cùng nhau xây dựng nên, trọn vẹn hơn cả những gì họ từng dám mơ ước."

Hoàng hôn buông xuống thung lũng Chư Rinh, nhuộm cả bầu trời trong sắc cam đỏ rực rỡ, phản chiếu lên dòng suối lấp lánh chảy qua bãi voi. Sao Mai, Vàng, Mun và Mây đứng quây quần bên nhau dưới bóng cây cổ thụ, như một bức tranh sống động về sự bình yên mà biết bao con người đã phải trải qua bao gian truân mới có thể gìn giữ được trọn vẹn.