Chương 11 — Vườn Dược Liệu Sau Bệnh Viện

Những ngày sau chuyến khảo sát của đoàn nghiên cứu, Quyên dồn phần lớn thời gian rảnh rỗi để tiếp tục đọc kỹ hơn từng trang trong những cuốn sổ tay của mẹ, không chỉ để học hỏi bài thuốc, mà còn với hy vọng tìm hiểu thêm về con người, về những suy nghĩ thầm kín mà mẹ cô chưa từng chia sẻ lúc sinh thời. Càng đọc, cô càng nhận ra, những cuốn sổ ấy không đơn thuần chỉ ghi chép về y thuật, mà còn ẩn chứa cả những dòng tâm sự ngắn gọn, những suy tư của một người phụ nữ đã dành trọn cuộc đời cho nghề thuốc.

Một buổi tối, khi đang lật giở đến cuốn sổ cũ nhất, có niên đại từ hơn hai mươi năm trước, Quyên phát hiện một đoạn ghi chép khác lạ, không giống với những trang viết về bài thuốc thông thường. Nét chữ của mẹ cô, dù đã có phần nhòe mờ theo thời gian, vẫn còn đọc được rõ ràng từng câu chữ đầy tâm trạng.

"Hôm nay, mình lại từ chối lời đề nghị chuyển đến bệnh viện tỉnh làm việc, dù mức lương gấp ba lần hiện tại. Có lẽ, người ta sẽ nghĩ mình dại dột, nhưng mình biết, nếu rời đi, ai sẽ là người tiếp tục chăm sóc cho bà con nơi đây, những người không có điều kiện để đi xa chữa bệnh? Mình chỉ mong, sau này, khi con gái mình lớn lên, nó sẽ hiểu được, tại sao mẹ nó lại chọn ở lại một nơi nghèo khó như vậy, thay vì tìm kiếm những cơ hội tốt đẹp hơn cho bản thân."

Đọc đến đây, Quyên không khỏi rưng rưng xúc động. Cô chưa từng biết, mẹ mình đã từng có cơ hội để rời khỏi Yên Sơn để đến một nơi có điều kiện sống tốt hơn, nhưng bà đã chọn ở lại, chọn hy sinh những lợi ích cá nhân để tiếp tục gắn bó với mảnh đất nghèo khó này. Sự hy sinh thầm lặng ấy khiến cô càng thêm thấm thía về ý nghĩa thực sự của công việc mà mẹ mình đã theo đuổi suốt cả cuộc đời.

Cô tiếp tục lật giở, tìm thấy thêm nhiều đoạn ghi chép tương tự, kể về những khó khăn mà mẹ cô đã trải qua trong những năm tháng đầu tiên gây dựng khu vườn — từ việc phải tự mình lặn lội lên tận vùng núi cao để tìm giống cây quý hiếm, đến việc đối mặt với sự hoài nghi, thậm chí chế giễu từ một số người cho rằng, y học cổ truyền chỉ là những trò mê tín lạc hậu.

Đọc đến một đoạn khác, Quyên chợt khựng lại khi thấy nhắc đến tên cha mình. "Hôm nay, Thành lại cãi nhau với mình về việc dành quá nhiều thời gian cho vườn thuốc, ít quan tâm đến gia đình. Anh ấy nói đúng một phần, nhưng mình không thể làm khác được. Mỗi khi nhìn thấy một bệnh nhân được cứu chữa, mình lại thấy, đó chính là lý do mình tồn tại trên đời này."

Những dòng chữ ấy khiến Quyên hiểu thêm về những mâu thuẫn âm thầm mà cha mẹ cô từng trải qua, những điều mà khi còn nhỏ, cô hoàn toàn không hề hay biết. Cô tự hỏi, liệu đây có phải là một trong những nguyên nhân khiến cha cô, sau khi mẹ mất, lại trở nên xa cách với khu vườn đến vậy — không chỉ vì đau buồn, mà còn vì những cảm xúc phức tạp, dồn nén suốt nhiều năm chưa từng được giải tỏa.

Tối hôm sau, Quyên quyết định mang cuốn sổ ấy đến gặp cha, muốn cùng ông trò chuyện thẳng thắn về những gì cô vừa đọc được. Ông Thành, khi nhìn thấy những dòng chữ quen thuộc của vợ mình, không khỏi xúc động, đôi mắt ông rưng rưng.

"Cha có giận mẹ không, vì đã dành quá nhiều thời gian cho công việc, thay vì gia đình?" Quyên hỏi, giọng cô thận trọng, sợ chạm vào nỗi đau còn ẩn giấu trong lòng cha.

Ông Thành trầm ngâm một lúc lâu trước khi trả lời. "Có những lúc, cha thực sự cảm thấy tủi thân, cảm thấy mình như người thừa trong chính ngôi nhà của mình," ông thừa nhận, giọng ông trầm xuống đầy chân thành. "Nhưng theo thời gian, cha dần hiểu ra, đó chính là con người của mẹ con — một người luôn đặt trách nhiệm với cộng đồng lên hàng đầu. Cha yêu mẹ con vì chính con người đó, dù đôi khi nó khiến cha cảm thấy cô đơn."

"Vậy tại sao, sau khi mẹ mất, cha lại không muốn bước chân vào vườn nữa?" Quyên hỏi tiếp, ánh mắt cô đầy sự quan tâm chân thành.

Ông Thành thở dài, ánh mắt ông nhìn xa xăm về phía cửa sổ, nơi có thể thấy thấp thoáng bóng dáng khu vườn trong bóng tối. "Cha sợ, mỗi khi bước vào đó, cha lại phải đối diện với cảm giác, có lẽ, nếu ngày ấy cha ủng hộ mẹ con nhiều hơn, ít phàn nàn hơn, có lẽ bà ấy đã có nhiều thời gian nghỉ ngơi hơn, sức khỏe đã không suy yếu nhanh đến vậy," ông nói, giọng ông nghẹn ngào đầy dằn vặt. "Cha luôn mang trong lòng một cảm giác tội lỗi, dù biết, có lẽ điều đó không hoàn toàn đúng."

Lời thú nhận ấy khiến Quyên không khỏi xót xa. Cô nhận ra, không chỉ riêng mình, mà cả cha cô cũng đang mang trong lòng những vết thương chưa lành, những dằn vặt âm thầm suốt hơn một năm qua mà chưa từng có cơ hội được giãi bày, chia sẻ cùng ai.

"Cha à, con nghĩ, mẹ sẽ không muốn cha cứ mãi dằn vặt như vậy," Quyên nói, nắm chặt tay cha mình. "Mẹ luôn tự hào về gia đình mình, về cha, về con. Có lẽ, cách tốt nhất để tưởng nhớ mẹ, không phải là né tránh những gì gắn liền với bà, mà là cùng nhau tiếp nối những gì bà đã dày công gây dựng."

Ông Thành gật đầu, những giọt nước mắt lăn dài trên gương mặt khắc khổ của ông. Đêm hôm đó, lần đầu tiên sau hơn một năm, hai cha con cùng nhau ngồi lại, chia sẻ thật lòng về những cảm xúc, những dằn vặt mà cả hai đã âm thầm chịu đựng, để rồi cùng nhau tìm thấy sự đồng cảm, sự chữa lành mà cả hai đều đang rất cần.

"Cha còn nhớ, ngày trước, mỗi lần mẹ đi hái thuốc trên núi về muộn, cha thường ra tận đầu ngõ đứng đợi, dù miệng thì cằn nhằn, nhưng trong lòng lại lo lắng không yên," ông Thành kể, giọng ông chợt trở nên nhẹ nhàng hơn khi hồi tưởng lại những kỷ niệm xưa cũ. "Có lần, mẹ con bị trượt chân suýt ngã xuống khe núi, về nhà chân tay còn xây xước hết cả, nhưng vẫn cười tươi khoe với cha, rằng tìm được đúng loại cây quý mà bà cụ trong bản đang cần."

Quyên bật cười trước câu chuyện đầy sinh động ấy, hình dung ra hình ảnh người mẹ gan dạ, kiên cường của mình giữa núi rừng hiểm trở. "Con chưa từng nghe cha kể chuyện này," cô nói, ánh mắt cô đầy sự thích thú. "Cha còn nhớ những chuyện gì khác về mẹ không?"

Ông Thành khẽ mỉm cười, ánh mắt ông sáng lên như được sống lại những năm tháng tươi đẹp đã qua. "Nhiều lắm," ông đáp. "Để cha kể dần cho con nghe, mỗi tối một chút, được không? Cha nghĩ, đó cũng là cách để cha học lại cách đối diện với những ký ức này, thay vì cứ mãi né tránh như suốt thời gian qua."

Quyên gật đầu, lòng cô tràn đầy niềm vui trước sự thay đổi tích cực nơi cha mình. Cô nhận ra, việc tìm lại những cuốn sổ tay của mẹ không chỉ giúp cô học được nghề thuốc, mà còn vô tình trở thành sợi dây kết nối, hàn gắn lại mối quan hệ cha con vốn đã trở nên xa cách suốt hơn một năm qua kể từ ngày gia đình mất đi người phụ nữ quan trọng nhất.

Những ngày sau đó, đúng như lời hứa, mỗi tối ông Thành đều dành ra một khoảng thời gian ngắn để kể cho Quyên nghe những câu chuyện nhỏ về mẹ cô, về những kỷ niệm mà trước đây ông chưa từng có dịp chia sẻ. Có hôm là câu chuyện về lần đầu tiên hai người gặp nhau tại một phiên chợ vùng cao, có hôm lại là kỷ niệm về đêm Quyên chào đời giữa cơn mưa rừng tầm tã, khi bà Sen vừa kết thúc một ca đỡ đẻ khó cho người hàng xóm thì trở dạ sinh con ngay sau đó.

Những câu chuyện ấy, dù nhỏ bé, giản dị, nhưng lại giúp Quyên dần dần ghép nối lại một bức chân dung trọn vẹn hơn về người mẹ mà cô luôn yêu thương, kính trọng, nhưng đôi khi lại cảm thấy có phần xa cách vì bà luôn bận rộn với công việc. Cô bắt đầu hiểu, tình yêu thương của mẹ dành cho gia đình không hề ít hơn tình yêu bà dành cho nghề thuốc, mà chỉ đơn giản là được thể hiện theo một cách khác, âm thầm hơn, ít lời hơn.

Cũng chính từ những buổi trò chuyện ấy, ông Thành dần dần lấy lại được sự tự tin, bắt đầu chủ động ra vườn phụ giúp Quyên nhiều hơn, không còn né tránh như trước nữa. Có những buổi chiều, hai cha con cùng nhau ngồi bên hiên nhà kho, vừa làm việc, vừa trò chuyện, tiếng cười nói vang lên rộn rã, phá tan bầu không khí trầm lặng, u buồn từng bao trùm suốt hơn một năm qua kể từ ngày bà Sen ra đi.

Nhìn cảnh cha mình dần lấy lại nụ cười, dần tìm thấy niềm vui trở lại với khu vườn từng gắn liền với biết bao kỷ niệm, Quyên không khỏi cảm thấy lòng mình ấm áp lạ thường. Cô nhận ra, hành trình cứu lấy di sản của mẹ không chỉ mang lại ý nghĩa cho riêng bản thân cô, hay cho cộng đồng, mà còn đang âm thầm chữa lành cho cả những vết thương sâu kín nhất trong chính gia đình nhỏ của mình, những vết thương mà cô chưa từng nghĩ có thể được hàn gắn một cách trọn vẹn đến vậy.