Chương 19

Hãng gửi yêu cầu sở hữu vào đúng ngày nhóm định thu buổi diễn thử. Nếu chấp nhận, họ có thể giữ năm bản nhạc mới và đổi tên album. Nếu từ chối, Nam có nguy cơ bị kiện vì đã tạo sản phẩm trong thời hạn hợp đồng. Hạnh đọc hợp đồng suốt buổi sáng, đánh dấu từng cụm từ.

“Có một điểm,” bà nói. “Phụ lục ghi sản phẩm phát sinh từ dự án do hãng cung cấp. Những bản này được tạo sau khi dự án bị tạm dừng, bằng thiết bị và dữ liệu độc lập. Chúng ta có cơ sở tranh luận.”

“Nhưng không chắc thắng,” Nam nói.

“Không có gì chắc.”

An nhìn bản nhạc trên màn hình. “Nếu hãng lấy, chúng ta có thể phát hành dưới tên khác không?”

“Có thể, nhưng tranh chấp sẽ kéo dài.”

Linh hỏi: “Vậy buổi diễn thử có nên hủy?”

Nam nhìn An. “Tôi không muốn dùng buổi diễn để gây áp lực pháp lý.”

“Chúng ta không gây áp lực,” An nói. “Chúng ta ghi nhận tác phẩm trước khi bất kỳ ai nhận quyền thay chúng ta.”

Họ tổ chức buổi diễn tại một nhà văn hóa nhỏ, không bán vé, chỉ mời gia đình Lâm, Lệ Chi qua cuộc gọi trực tuyến, một số nhà báo và sinh viên âm nhạc. Hạnh chuẩn bị giấy xác nhận người tham dự và thời gian trình diễn. Không có logo hãng, không có phông nền quảng cáo.

Sân khấu thấp, nền gỗ cũ. An đặt các miếng truyền rung dưới sàn để cảm nhận âm thanh, đồng thời kết nối một bộ loa nhỏ cho khán giả. Vy kiểm tra dây lần cuối. Linh đứng sau cánh gà, tay lạnh.

“Em sợ đoạn im lặng,” cô nói.

“Đừng cố lấp.”

“Nếu khán giả ho?”

“Thì chúng ta biết họ đang ở đó.”

Nam chỉnh cây piano, rồi quay sang An. “Mức rung?”

“Ổn. Hơi nhiều ở bên trái.”

Anh hạ một lớp trầm. Không hỏi lại.

Buổi diễn bắt đầu bằng bài sử dụng tiếng tàu. Âm thanh của máy nổ đi vào từ phía sau, tiếng dây đàn tiến tới, Linh hát câu đầu rồi dừng. Một số khán giả nhìn nhau vì chờ phần quay lại. Không có. Nhịp chợ xuất hiện, dẫn sang một giai điệu mới.

An không nghe toàn bộ bằng tai, nhưng cô cảm nhận sàn gỗ rung dưới chân. Mỗi lựa chọn của nhóm tạo một thay đổi vật lý nhỏ. Khi Linh hụt hơi, Nam không đẩy nhạc lên che. Anh để khoảng trống tồn tại. Linh lấy lại nhịp bằng một tiếng thở, rồi hát tiếp.

Bài thứ ba có tiếng bến phà. Một chiếc chuông xe ngoài đường vô tình lọt vào micro, tạo thành nốt cao lệch. An định ra hiệu cắt, nhưng Vy lắc đầu. Linh xoay câu hát để chiếc chuông trở thành dấu nối. Khán giả không biết đó là sự cố hay chủ ý. An biết cả hai đều có thể cùng đúng.

Giữa buổi, một người đàn ông bước vào cửa sau. Tùng nhận ra ông ta là trợ lý cũ của Đức Minh. Hạnh yêu cầu ông ngồi vào khu khách mời và ghi nhận danh tính. Ông ta không phản đối, chỉ nhìn Nam.

“Tôi mang một bản giấy,” ông nói. “Tôi muốn giao cho gia đình Lâm.”

Ông đưa phong bì cho Hạnh trước, không đưa trực tiếp. Bên trong là bảng phân công phòng thu ngày 16 tháng 8, có chữ ký của Đức Minh và Quang. Dòng cuối ghi rõ: “Khải Nam không có quyền vận hành máy sau 11 giờ.”

Nam nhìn giấy, rồi nói: “Tôi đã ký sổ giao nhận vì bị yêu cầu. Nhưng tôi không vận hành máy.”

Trợ lý cũ gật. “Tôi biết. Tôi đã im vì sợ mất việc. Hôm nay tôi không còn làm cho họ.”

An hỏi: “Vì sao ông đưa bây giờ?”

“Vì tôi nghe bản nhạc. Tôi nhận ra họ vẫn dùng khoảng trống của Lâm để kiếm tiền.”

Buổi diễn tiếp tục. Bài cuối chỉ có ba nốt, tiếng thở và một đoạn nói của Lệ Chi trong lớp học: “Con không cần hát cho giống ai. Con cần biết mình đang nói điều gì.” Bà đã cho phép dùng đoạn nói, không xuất hiện trên sân khấu. Linh đứng giữa ánh đèn vàng, không hát lời nào trong gần hai mươi giây. Sau đó cô cất một câu mới do chính mình viết.

“Tôi không đứng ở chỗ người khác bỏ lại.”

Không có điệp khúc. Câu ấy chỉ xuất hiện một lần.

Khi bài kết thúc, khán giả không vỗ ngay. Khoảng im lặng kéo dài vừa đủ để An cảm nhận được sàn gỗ ngừng rung. Rồi một đứa trẻ ở hàng đầu vỗ tay trước. Những tiếng vỗ khác theo sau, không đều, nhưng thật.

Sau buổi diễn, một nhà báo hỏi An có coi đây là màn đáp trả Dải Ngân Hà không.

“Không. Đây là bản ghi nhận một tác phẩm của những người có tên.”

“Cô có định công bố vụ kiện?”

“Luật sư sẽ công bố phần cần thiết. Tôi không biến nỗi đau của ai thành tiêu đề.”

Nam được hỏi có hối hận không. Anh nói: “Có. Nhưng hối hận không phải giấy phép để tôi nói thay Lâm hay Lệ Chi. Tôi chỉ có thể nói phần mình đã làm và chịu hậu quả.”

Gia đình Lâm ký xác nhận buổi diễn. Lệ Chi gửi một đoạn video ngắn, nói bà đồng ý cho nhóm phát hành album với điều kiện ghi tên đầy đủ và dành một phần doanh thu cho lớp học âm nhạc. Bà không nói về Nam.

Hạnh nhận được thông báo từ Dải Ngân Hà: hãng đồng ý đàm phán quyền sử dụng các bản mới, nhưng muốn giữ quyền phân phối độc quyền ba năm. Nếu không đồng ý, họ sẽ đưa vụ việc ra tòa.

An hỏi Nam: “Anh muốn ký không?”

“Tôi không muốn bán toàn bộ.”

“Vậy đề nghị gì?”

“Quyền sở hữu thuộc người sáng tác; hãng chỉ được phân phối theo tỷ lệ, không dùng dữ liệu Lệ Chi, không khai thác hình ảnh cá nhân và có quyền rút nếu họ vi phạm.”

“Họ sẽ không thích.”

“Tôi không làm để họ thích.”

An nhìn anh. “Anh đang nói như người đã học được điều gì đó.”

“Tôi vẫn có thể quên.”

“Vậy viết ra.”

Nam lấy sổ, ghi điều khoản. Khi anh viết, tay không còn run.

Sáng hôm sau, Hạnh gửi đề nghị. Dải Ngân Hà không trả lời ngay. Thay vào đó, một trang tin đăng bài: “Khải Nam lợi dụng tên Lệ Chi để trở lại.” Bài viết trích lời một nhân viên ẩn danh, nói An ép Linh biểu diễn và nhóm đã dàn dựng chứng cứ.

An đọc bài, rồi đóng điện thoại. “Họ không còn dữ liệu để phản bác, nên chuyển sang kể chuyện.”

Nam hỏi: “Cô có muốn tôi phản hồi?”

“Chỉ khi anh nói sự thật, không nói để bảo vệ tôi.”

Anh gật. Hạnh chuẩn bị thông cáo có tài liệu đính kèm, không dùng ảnh cá nhân. Trong lúc chờ duyệt, An nhận email cuối cùng từ Lệ Chi: “Sau nốt cuối, đừng sợ người nghe bước đi. Người ở lại sẽ biết vì sao.”
Buổi diễn thử được chuẩn bị trong ba ngày. Không ai muốn biến nó thành sự kiện quảng bá, nhưng họ cần một bản ghi trực tiếp để kiểm tra các lớp âm. Nhà văn hóa cho mượn sân khấu, đổi lại nhóm tổ chức một buổi hướng dẫn bản quyền cho sinh viên.

An thiết kế hai hệ thống: loa cho người nghe và rung sàn cho cô. Cô kiểm tra từng tần số, đánh dấu vùng có thể gây ù. Vy đặt thêm một đèn báo thay cho tín hiệu âm thanh, để Linh biết khi nào micro đã sẵn sàng.

“Cậu đang làm sân khấu cho mọi người,” Nam nói.

“Sân khấu vốn nên như vậy.”

“Tôi từng nghĩ kỹ thuật là để người biểu diễn đứng ở giữa.”

“Kỹ thuật là để không ai bị bỏ ở rìa.”

Linh tập bài cuối. Cô hát câu mới, dừng lâu hơn dự kiến. Một số sinh viên phía dưới xì xào. Nam không ra hiệu thúc. An nhìn đèn báo, thấy Linh tự nâng tay khi sẵn sàng.

Buổi hướng dẫn quyền diễn ra trước khi biểu diễn. Hạnh nói về quyền tác giả, quyền liên quan và cách lưu metadata. Một sinh viên hỏi nếu đã mua vé thì có quyền ghi hình không. Hạnh trả lời cần tuân thủ quy định của chương trình, không đồng nghĩa được khai thác thương mại.

An thêm rằng file âm thanh cần nguồn, người tạo và thời điểm. “Một cái tên bị bỏ khỏi metadata có thể mất nhiều năm mới lấy lại.”

Nam đứng cuối phòng, nghe. Sau buổi nói, một sinh viên tới hỏi anh vì sao trước đây không phản đối. Nam trả lời: “Vì tôi sợ. Tôi không dùng câu đó để xin các bạn thông cảm, chỉ để các bạn biết cách một người có thể sai.”

Sinh viên ghi lại, nhưng không quay mặt anh nếu chưa xin phép.

Buổi diễn bắt đầu bằng tiếng chợ. Khán giả nghe tiếng rao và tiếng bánh xe, rồi Linh bước vào. Cô không giới thiệu tên Lệ Chi; tên bà nằm trong phần ghi chú đã phát cho mọi người. Bài thứ hai là tiếng bệnh viện, được dùng với sự đồng ý của Lâm Linh. Nam chơi piano, An kiểm soát rung.

Ở bài thứ ba, một dây tín hiệu đứt. Vy báo bằng đèn. Nam dừng tay, Linh dừng giọng. An không thể nghe tiếng lỗi, nhưng thấy sàn mất rung. Cô ra hiệu chuyển sang hệ thống dự phòng. Khoảng im lặng kéo dài bốn nhịp.

Khán giả không bỏ đi. Một người ho, một đứa trẻ cựa ghế. Khi tín hiệu trở lại, Linh hát tiếp từ câu giữa, không quay lại đầu bài. Sự cố biến thành một phần cấu trúc, không phải thứ cần che.

Sau bài thứ tư, một nhà báo hỏi An có cố tình tạo lỗi để gây chú ý không. An đáp: “Không. Tôi chỉ không giả vờ lỗi chưa từng xảy ra.”

Nam nói thêm: “Chúng tôi sẽ đăng bản ghi có cả đoạn ngắt, trừ khi nghệ sĩ yêu cầu khác.”

Linh gật. Cô không muốn khán giả nghĩ bài diễn hoàn hảo.

Bài cuối có tiếng lớp học của Lệ Chi. Bà không xuất hiện trên sân khấu; giọng nói được phát từ bản ghi đã xin phép. Trẻ em gõ nhịp không đều, Linh hát ba nốt của mình, Nam chơi một hợp âm mở. An giữ khoảng trống dài, không thêm tiếng trống.

Khi kết thúc, khán giả im. An cảm nhận sàn ngừng rung, nhưng trong tai trái, tiếng ù không tăng. Cô thở ra.

Một người phụ nữ lớn tuổi đứng dậy, nói bà từng nghe Lệ Chi ở nhà hát Hòa Bình. Bà không nhớ bài hát, chỉ nhớ người dẫn chương trình đã đọc tên nhạc sĩ quá nhanh. “Hôm nay tôi nghe được tên,” bà nói.

Gia đình Lâm ký biên bản sau buổi diễn. Lệ Chi gửi lời chúc, không yêu cầu chỉnh. Linh ôm mẹ qua cuộc gọi video. Nam gọi cho Hạnh, xác nhận bản ghi trực tiếp thuộc nhóm, không thuộc Dải Ngân Hà.

Hãng gửi đề nghị phân phối. Hạnh đọc từng điều khoản. An yêu cầu thêm quyền xóa bản sao nếu nguồn bị tranh chấp, và quyền kiểm tra báo cáo doanh thu mỗi quý. Quang phản đối, nhưng hội đồng kiểm toán không cho ông quyết định một mình.

Nam viết điều khoản mới vào sổ. “Nếu tôi ký lần này, tôi phải đọc hết.”

“Đọc cùng luật sư.”

“Tôi sẽ.”

An nhìn anh. “Và không dùng chiếc chìa khóa nào làm tài sản đảm bảo.”

Nam bật cười. “Điều khoản đó nên dán trên cửa.”

Vy dán thật. Dưới dòng “Không nhận bản thu không rõ nguồn”, cô thêm: “Không đổi tên người khác lấy tiền thuê.”

An thấy câu hơi cay, nhưng để nguyên.

Đêm trước ngày phát hành, Nam đưa An một tờ giấy. Trên đó là ba điều khoản cho mối quan hệ làm việc của họ: không giấu thông tin liên quan tới dự án, không dùng đời tư làm quảng bá, nếu một người cần dừng thì người kia không tự viết phần còn thiếu.

“Anh cần ký không?” An hỏi.

“Tôi cần nhớ.”

An gấp giấy, đặt vào sổ. “Ngày mai ký album trước.”