Bản đồ quy hoạch máu

Sáng hôm sau, Huy trải những tờ tài liệu kỹ thuật từ phong bì của chị Hoa ra khắp mặt bàn làm việc. Hai mươi mốt tờ, mỗi tờ là một lát cắt của một bức tranh mà càng nhìn kỹ, Huy càng thấy lạnh người.

Anh không phải kỹ sư xây dựng. Nhưng sau hai mươi năm làm báo điều tra, anh đã học được cách đọc những tài liệu kỹ thuật ở mức đủ để nhận ra điều gì đó bất ổn. Và trong những tờ bản vẽ địa chất này, điều bất ổn không hề được che giấu tinh vi - nó đang phô ra rất rõ ràng với bất kỳ ai có kiến thức cơ bản về công trình.

Khu vực Lô B của dự án Đại Nam Đông - nơi theo thiết kế sẽ mọc lên một tòa tháp hỗn hợp sáu mươi tầng với bốn tầng hầm đậu xe - được khảo sát địa chất vào năm 2023 và 2024. Bản báo cáo khảo sát chính thức mà Huy tìm được trên cổng thông tin công khai của dự án ghi nhận nền đất "đủ điều kiện chịu tải với các biện pháp gia cố phù hợp".

Nhưng những tờ giấy từ phong bì của chị Hoa cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác. Đây là kết quả đo đạc độc lập do Đinh Trọng Quý thực hiện trong quá trình làm hợp đồng thầu phụ. Các số liệu cho thấy tầng đất sét mềm ở độ sâu từ mười hai đến mười tám mét bên dưới điểm xây dựng có chỉ số chịu lực thấp hơn đáng kể so với những gì báo cáo chính thức công bố. Không phải chênh lệch nhỏ về sai số kỹ thuật, mà là chênh lệch có hệ thống, theo một chiều nhất định - báo cáo chính thức luôn cho số liệu cao hơn thực tế đo được, ở mức từ ba mươi đến bốn mươi phần trăm.

Huy chụp ảnh toàn bộ các tờ tài liệu, rồi gửi cho hai người bạn là kỹ sư xây dựng, nhờ họ phân tích sơ bộ. Kết quả đến trong vòng hai tiếng: cả hai đều phản hồi với những từ ngữ thận trọng nhưng rõ ràng. Nếu số liệu trong tài liệu này là chính xác, việc xây dựng tòa tháp sáu mươi tầng mà không có biện pháp gia cố móng đặc biệt sẽ tạo ra rủi ro sụt lún nghiêm trọng, và trong tình huống xấu nhất có thể dẫn đến sự cố kết cấu trong vòng từ năm đến mười năm sau khi hoàn công.

Một tòa tháp sáu mươi tầng. Hàng ngàn căn hộ. Hàng chục ngàn người sẽ sống và làm việc trong đó.

Huy ngả lưng vào ghế, nhìn lên trần nhà. Giờ anh mới hiểu toàn bộ quy mô của những gì đang xảy ra. Đây không chỉ là chuyện những người lao động nghèo bị mất tích. Đây là một tội ác có chiều sâu ghê gớm hơn - một dự án bất động sản khổng lồ được xây dựng trên nền tảng dữ liệu giả, và những người biết sự thật đang bị loại bỏ có hệ thống để giữ bí mật đó.

Anh mở máy tính, bắt đầu tra cứu về Tập đoàn Đại Nam và chủ tịch Bùi Thanh Long. Hai tiếng đồng hồ nghiên cứu sâu qua các báo cáo tài chính công khai, bài phỏng vấn, và những mảnh thông tin rải rác trên các diễn đàn kinh tế.

Bùi Thanh Long, sáu mươi hai tuổi, xuất thân từ một gia đình có gốc rễ trong ngành xây dựng từ thời bao cấp. Tập đoàn Đại Nam được thành lập năm 1998, phát triển mạnh sau 2005 khi đô thị hóa bùng nổ ở phía Nam. Hiện nay, Đại Nam có mặt trong ít nhất tám dự án lớn tại TP.HCM và các tỉnh lân cận, tổng giá trị phát triển được ước tính trên hai tỷ đô la. Chủ tịch Bùi Thanh Long được biết đến là người có mạng lưới quan hệ rộng trong giới chính quyền địa phương, thường xuất hiện trong các sự kiện từ thiện và lễ trao học bổng.

Nhưng nếu đọc kỹ hơn vào phần tài chính, có những điều không khớp. Dự án Đại Nam Đông đã mở bán căn hộ từ ba năm trước, thu về khoảng bốn trăm triệu đô la từ tiền đặt cọc và tiền mua nhà hình thành trong tương lai. Nhưng tiến độ thi công hiện đang chậm hơn kế hoạch cam kết khoảng hai năm. Lý do được đưa ra là Covid và thiếu nguyên vật liệu - nhưng những lý do này đã không còn phù hợp từ lâu.

Điều gì xảy ra nếu chủ đầu tư phải dừng thi công để giải quyết vấn đề nền móng, nhưng không thể công bố lý do thật sự vì như vậy sẽ phải hoàn trả toàn bộ bốn trăm triệu đô la tiền đặt cọc và đối mặt với nguy cơ vỡ nợ? Câu trả lời đơn giản và tàn nhẫn: che giấu. Tiếp tục che giấu cho đến khi không thể che nữa. Và loại bỏ mọi người có thể phá vỡ sự che giấu đó.

Huy lấy tờ giấy lớn, vẽ lại sơ đồ mạng lưới quan hệ theo những gì anh đã thu thập được. Năm nạn nhân, một công ty thầu phụ, một tập đoàn lớn, và một bản đồ quy hoạch trị giá hàng tỷ đô la đang đè lên những mảnh đất và những phận người không ai bảo vệ.

Chiều hôm đó, Huy đến gặp một nguồn tin cũ - một cán bộ quy hoạch từng làm việc ở Sở Xây dựng TP trong hơn ba mươi năm, hiện đã về hưu và sống ẩn dật. Ông Năm, tám mươi tuổi, da nhăn nheo nhưng đôi mắt vẫn còn tinh anh, sống trong một căn nhà cũ ở Bình Thạnh. Những bức tường dán đầy bản đồ và sơ đồ quy hoạch đô thị từ nhiều thập niên, phủ một lớp bụi mỏng nhưng được sắp xếp rất có hệ thống. Ông tiếp Huy trong phòng khách có mùi gỗ và sách cũ, pha trà, rồi ngồi xuống nghe anh trình bày không ngắt lời, sau đó mới lật giở từng tờ trong những bản sao tài liệu kỹ thuật mà Huy mang theo.

"Tôi không ngạc nhiên," ông Năm nói cuối cùng, giọng bình thản như người đã chứng kiến quá nhiều thứ trong đời. "Cách đây mười lăm năm, những chuyện như thế này không xảy ra được vì còn có cơ chế kiểm tra chéo trong hệ thống. Nhưng giờ..." ông lắc đầu.

"Dự án Đại Nam Đông được thẩm định địa chất bởi đơn vị nào?" Huy hỏi.

"Công ty TNHH Khảo sát Địa kỹ thuật Phương Nam. Tôi quen ông giám đốc đó. Công ty nhỏ, mới thành lập được sáu năm, nhưng liên tục trúng thầu các dự án lớn trong hai năm gần đây." Ông Năm nhìn thẳng vào mắt Huy. "Cổ đông sáng lập của công ty đó, theo những gì tôi biết, có quan hệ thân thiết với một thành viên gia đình của Chủ tịch Bùi Thanh Long."

Tự mình thẩm định địa chất cho chính mình thông qua một công ty sân sau. Không có cơ chế độc lập nào kiểm tra lại. Và những ai phát hiện ra vấn đề thì bị loại bỏ. Vòng tròn khép kín hoàn hảo.

Huy cúi đầu cảm ơn ông Năm và ra về trong buổi chiều bắt đầu tắt nắng. Anh đứng bên lề đường, gọi điện cho Tuệ để xác nhận sẽ lên chuyến xe tối nay - và nhận ra điện thoại của cô không có tín hiệu. Anh nhắn tin, chờ đợi.

Hai mươi phút sau, Tuệ gọi lại. Giọng cô bình thường, nhưng có gì đó hơi gấp gáp: "Anh Huy, tôi vừa phát hiện ra gương chiếu hậu trong xe bị ai đó lắp thêm một thiết bị nhỏ không rõ nguồn gốc. Trông như một cái clip nhỏ. Tôi không dám tháo ra."

Thiết bị nghe lén, hoặc camera theo dõi. Được gắn lên xe buýt - phương tiện mà bọn chúng biết cô Tuệ và Huy đang dùng làm căn cứ điều tra. "Cô ở đâu bây giờ?"

"Ở bãi đỗ xe xí nghiệp, sau ca chiều. Tôi không dùng điện thoại này nữa. Tôi dùng cái điện thoại phụ."

"Tốt," Huy nói. "Đừng tháo thiết bị đó ra. Để nguyên. Tôi có người sẽ đến xem." Anh tắt máy, lập tức gọi cho Phong. Lần này anh dùng SIM phụ mà anh luôn mang theo phòng khi điều tra những vụ nhạy cảm. "Phong, tao cần mày làm một việc ngoài giờ."

Đêm hôm đó, khi Tuệ chạy chuyến xe cuối và Phong đến bãi đỗ xe để kiểm tra thiết bị lạ, Huy ngồi trong quán cà phê vắng, nhìn vào tờ sơ đồ vừa vẽ trên mặt bàn. Những đường kẻ và những cái tên đang hội tụ rõ dần, tạo thành một bức tranh hoàn chỉnh đến rùng rợn.

Năm nạn nhân. Một công ty thầu phụ sân sau chuyên làm giả số liệu địa chất. Một tập đoàn bất động sản tỷ đô đang che giấu khuyết tật chết người trong công trình. Và ở ngoài kia, những chiếc xe máy không biển số đang tuần tra bóng đêm, đảm bảo rằng sự thật không bao giờ đến được ánh sáng.

Huy nhấm nháp ly cà phê đen đã nguội, nhìn ra màn đêm qua ô cửa sổ. Anh nghĩ đến chị Hoa, người vợ của kỹ sư Quý vẫn đang chờ chồng trở về. Nghĩ đến những người dân đã bỏ ra hàng chục, hàng trăm triệu đồng để mua những căn hộ trong một tòa tháp chưa biết liệu sẽ tồn tại được bao nhiêu năm. Tất cả những người đó đều là nạn nhân, theo những cách khác nhau, của một hệ thống tham nhũng được bảo vệ bởi bạo lực và sự im lặng có chủ đích.

Anh biết rằng bước tiếp theo - bước mà anh đang sợ nhất vì nó có nghĩa là không còn đường lùi, không còn có thể nói rằng mình chỉ đang thu thập thông tin - là tìm đến những người còn sống đang biết điều gì đó, những người chưa bị loại bỏ nhưng đang sống trong bóng tối của nỗi sợ hãi. Và con đường đến với họ, anh đã nhận ra, vẫn sẽ là con đường cũ quen thuộc: chuyến xe cuối tuyến 08 lăn bánh mỗi đêm qua những điểm dừng không ai để ý.