Chương 19

Phiên đối thoại cuối cùng diễn ra sau ba tuần, khi bùn trên cột cầu đã khô thành những vệt nâu. Cổng công trường phía đông vẫn mở, nhưng chỉ mở vào giờ có người giám sát. Đoạn cầu thứ mười được quây bằng dây mềm, không phải hàng rào tôn; trên biển cảnh báo có ảnh sơ đồ, số điện thoại nhà trực và dòng “chưa được xác nhận là lối an toàn”.

Người dân không còn ngồi kín ghế như lần trước. Một số mệt mỏi, một số đã nhận hỗ trợ, một số biết dự án sẽ kéo dài và muốn đi làm hơn là nghe thêm. Nhưng những người còn lại mang theo bản đồ đã in, gấp trong túi áo.

Linh An ngồi ở bàn bên trái, không chủ tọa. Yến ghi âm với sự đồng ý của mọi người. Thuận trình bày kết quả kiểm định sơ bộ: kết cấu chính của đoạn nối chịu được tải người giới hạn, hai lan can phải thay, một mố cần gia cố, van xả cần thiết kế lại. Không được phép cho xe tải và không thể gọi là tuyến cứu hộ hoàn chỉnh.

“Vậy nó là cầu hay không?” một người hỏi.

Thuận trả lời: “Theo kết cấu, nó là một đoạn cầu bảo trì có lối đi bộ. Theo pháp lý, cần cập nhật hồ sơ. Hai câu trả lời không loại trừ nhau.”

Linh An thích câu đó vì nó không làm mọi thứ dễ hơn.

Minh công bố bản đồ mới, trong đó đoạn nối được ghi bằng đường màu cam, kèm chú thích giới hạn. Ông nói toàn bộ lịch sử chỉnh sửa sẽ mở cho người dân xem, trừ dữ liệu cá nhân và thông tin bảo vệ nhân chứng.

Hùng không có mặt. Luật sư của liên danh đọc văn bản nêu rằng việc đấu ngược van và can thiệp phát sóng là hành vi cá nhân, công ty không chỉ đạo. Huy ngồi phía sau, không nhìn người đại diện.

Yến xin hỏi: “Công ty có xác nhận email gửi Quân Anh xuất phát từ tài khoản của ông Hùng không?”

Luật sư nói đang chờ giám định.

“Công ty có xác nhận Hùng từng được giao quyền truy cập cổng và thiết bị không?”

“Tôi không trả lời thay nhân sự.”

“Vậy ai trả lời?”

Không có ai đứng lên.

Huy cầm micro. “Tôi xác nhận Hùng có quyền truy cập.”

Luật sư quay lại nhìn anh.

“Tôi cũng xác nhận email yêu cầu làm sạch tuyến đông được gửi từ tài khoản của anh ấy,” Huy nói tiếp. “Tôi không biết anh ấy làm theo ai. Nhưng công ty có trách nhiệm với quyền truy cập đã cấp.”

Một tiếng xì xào lan qua hội trường.

Linh An không thấy nhẹ nhõm. Trách nhiệm chia thành nhiều lớp không làm lớp nào biến mất. Huy đã giữ im lặng quá lâu, Minh đã ký quá sớm, Hùng đã dùng giấy tờ để thay thế con người, Quân Anh đã làm theo lệnh và cô cũng từng định dùng dữ liệu mà chưa hỏi nguồn.

Thuận đọc danh sách kiến nghị: đình chỉ Hùng khỏi mọi hồ sơ, kiểm tra việc sử dụng tài khoản, giao M07 cho đơn vị độc lập, khôi phục biên bản cũ, sửa quy trình tham vấn cư dân. Một người dân hỏi nếu kiểm tra lâu, dự án có bị đóng không.

Minh đáp: “Một số hạng mục sẽ dừng. Những hạng mục an toàn và không liên quan sẽ tiếp tục.”

“Ai quyết định liên quan?”

“Tổ kiểm tra có đại diện độc lập.”

“Ai giám sát tổ đó?”

Minh nhìn Linh An. “Cư dân được quyền xem nhật ký quyết định.”

Linh An nói thêm: “Nhật ký phải ghi người chịu trách nhiệm, căn cứ, dữ liệu và phần chưa chắc chắn. Không chỉ ghi ‘đã thống nhất’.”

Một cô gái ngồi hàng đầu hỏi cô có thể dạy mọi người đọc bản đồ không. Cô nói mẹ cô từng bị yêu cầu ký vì không hiểu đường màu trên phụ lục. Linh An đồng ý mở buổi hướng dẫn miễn phí ở nhà văn hóa, nhưng không dùng chữ “lớp học” nếu mọi người thấy xa cách.

“Gọi là buổi ngồi cùng giấy,” bà Vân nói từ phía sau.

Người phụ nữ cười. “Vậy gọi thế.”

Sau phần kỹ thuật, bà Vân đứng lên. Bà không cần micro. Hội trường tự yên.

“Tôi đã ký lời khai cũ,” bà nói. “Tôi cũng đã im lặng mười hai năm. Tôi không xin mọi người coi tôi là người can đảm. Tôi ký vì con tôi cần tiền, vì tôi sợ, vì tôi nghĩ sống sót qua một mùa sẽ đủ. Sau đó tôi nhận ra mùa nào cũng có giấy mới.”

Bà nhìn Minh. “Tôi muốn ghi rõ ông Minh có mặt hôm đó và không ngăn được giấy bị đổi. Tôi không nói ông là người duy nhất sai.”

Minh đứng dậy. “Tôi xác nhận.”

Bà nhìn Huy. “Tôi muốn ghi ông Huy từng biết lối nối và từng sơn lại dấu số bốn.”

Huy gật. “Tôi xác nhận.”

Bà nhìn về chiếc ghế trống của Hùng. “Tôi muốn ghi tên người đã đưa giấy cho tôi, nhưng người đó không có mặt. Tôi không nhớ chắc giọng. Tôi không đoán.”

Không ai vỗ tay. Sự chính xác ấy cần yên lặng.

Linh An trình bày bản đồ cuối cùng của mình: không phải bản đồ dự án, mà là bản đồ trách nhiệm. Mỗi điểm có tên người từng cung cấp dữ liệu, ngày xác nhận, phạm vi được phép dùng và đường liên lạc. Chỗ nào chưa rõ được tô trắng, không tô xanh giả tạo.

“Bản đồ này không trả lại mười hai năm,” cô nói. “Nó chỉ giúp lần sau người ta biết phần nào còn chưa chắc. Tôi từng nghĩ làm nghề là làm cho mọi đường nét đứng yên. Bây giờ tôi nghĩ bản đồ phải cho phép người khác sửa nó, miễn là biết ai sửa và vì sao.”

Một người đàn ông hỏi: “Nếu người sửa có quyền lực hơn người sống ở đây thì sao?”

“Thì phải có nhật ký công khai và nhiều người cùng giữ bản sao.”

“Nếu họ vẫn xóa?”

“Họ sẽ xóa được một bản. Không xóa được mọi người đã nhìn thấy.”

Ông Bảy Nhuận được mời phát biểu cuối. Ông mang quyển sổ đen, đặt lên bàn trước mặt Minh.

“Tôi đếm mười hai năm,” ông nói. “Có lúc đếm nhịp, có lúc đếm đèn, có lúc đếm số nhà còn sáng khi nước lên. Tôi không làm đúng mọi thứ. Tôi đánh dấu mà không xin phép, giấu giấy mà không nói với người khác. Tôi nghĩ giữ trong tay mình là giữ được sự thật. Sai.”

Ông mở trang mới, xé ra một tờ có danh sách tên người biết các lối. “Từ hôm nay, sổ này để ở nhà văn hóa. Ai muốn ghi thì ghi. Ghi cả điều mình không chắc.”

Linh An nhìn ông. “Chú không giữ nữa?”

“Tôi giữ tay mình. Sổ thì cho cộng đồng.”

Tùng nhận tờ danh sách, đọc to từng tên để biên bản ghi đúng. Cậu đọc nhanh nhưng không nuốt chữ. Khi tới tên mình, cậu dừng một nhịp.

“Lê Tùng — biết đường dây radio và lối tới nhà trực.”

“Mục tiêu của em là gì?” Yến hỏi nhỏ.

“Thi ngành điện,” Tùng đáp. “Nhưng trước hết sửa cái còi.”

Khải ngồi bên cạnh, vai vẫn bó. Anh được hỏi về trách nhiệm của đội thợ.

“Chúng tôi đã nhận lệnh miệng,” anh nói. “Có người làm theo vì sợ mất việc. Tôi không đứng ngoài chuyện đó. Từ nay, đội thợ sẽ không nhận việc tháo lối nếu không có bản vẽ và người ký. Nếu bị đuổi, chúng tôi sẽ ghi tên người đuổi.”

Không phải lời hứa dễ nghe. Nhưng đó là lời hứa có giá.

Cuộc đối thoại kết thúc bằng một biên bản dài mười tám trang. Mỗi người đọc phần tên mình, sửa ba lỗi chính tả và một lỗi chức danh. Hùng vẫn vắng mặt. Cơ quan điều tra đã nhận hồ sơ tài khoản, nhưng chưa có kết luận. Huy bị đình chỉ quyền điều hành một số hạng mục trong thời gian kiểm tra. Minh tự xin rút khỏi tổ phê duyệt trực tiếp và chuyển sang vai trò cung cấp hồ sơ.

Vân được giữ quán cơm tạm thời trong khu vực ngoài phạm vi gia cố, với điều kiện di dời sau khi thiết kế mới hoàn tất. Bà không coi đó là thắng. Bà hỏi bản thiết kế mới có giữ đường xe đẩy không.

“Có,” Thuận đáp. “Đã ghi.”

“Ghi ai chịu trách nhiệm?”

Thuận chỉ vào dòng cuối. “Ghi tổ kỹ thuật và đại diện cư dân.”

Vân gật.

Sau buổi họp, Linh An đi một mình ra Cầu Bến Cũ. Trên trụ, dấu sơn đen đã được phủ lớp bảo vệ trong suốt để không bị mưa xóa. Số bốn không còn là một vệt loang. Người ta dựng một tấm biển nhỏ bên cạnh: “Dấu kiểm kê cộng đồng, giữ nguyên trong thời gian kiểm định.”

Huy đứng dưới nhịp cầu, tay trái không còn băng. Anh nói sẽ ra tòa làm chứng nếu được gọi, kể cả chuyện đã từng sơn lại dấu số bốn.

“Anh không sợ mất công ty?” Linh An hỏi.

“Sợ.”

“Vẫn làm?”

“Tôi đã mất cái cớ để nói mình không biết.”

Linh An gật. Họ không phải bạn, càng không phải đồng minh tuyệt đối. Nhưng từ nay, mỗi khi Huy đặt bút, cô muốn anh nhớ có người sẽ đọc.

Vân mở quán lại vào ngày hôm sau. Bà đổi tên món “cơm phần” thành “cơm qua cầu”, chỉ để trêu những người làm dự án. Khải ăn bát đầu tiên, chê cá mặn. Vân bảo vai bó mà miệng vẫn khỏe.

Yến dán lịch buổi học đọc bản đồ lên tường. Diễm gửi bản sao dữ liệu cho nhà văn hóa. Thuận nộp báo cáo độc lập. Tùng tháo chiếc radio ra lần nữa để thay dây nguồn.

Linh An ngồi cuối quán, viết vào sổ một câu: “Một cây cầu được công nhận khi nhiều người có thể đi qua mà không phải đoán ai sẽ mở cửa.”

Mẹ đặt bát cơm trước mặt cô. “Đừng viết khi ăn.”

“Con đang ghi.”

“Ghi sau.”

Linh An gấp sổ. Lần đầu tiên sau nhiều tuần, cô ăn cơm mà không nhìn bản đồ.

Ngoài kia, xe cộ chạy trên Cầu Bến Cũ. Dòng sông đã rút, nhưng vẫn giữ những đường bùn như các dòng chữ chưa khô.