Người đứng ngoài bản hợp đồng

Huy không bước vào nhà. Anh đứng dưới cây quýt không có quả, nhìn vết chữ T đã lộ ra trên thân.

“Cha tôi từng nói người giữ giấy là ông Tấn,” anh nói. “Nhưng không phải ông ấy là người đầu tiên.”

Thư cầm tờ giấy bị xé. “Tên ai?”

“Bà Lựu.”

Bà Mận ngẩng phắt lên.

“Bà Lựu đã chết trước khi tôi sinh,” Huy nói tiếp. “Bà ấy là người trông coi mương. Không có đất trong sáu phần, nhưng bà đã đào đoạn đầu tiên bằng tay khi các nhà khác còn chưa đồng ý. Cha tôi kể vậy.”

“Vì sao tên bà bị bôi?” Quân hỏi.

“Tôi không biết. Có thể vì bà không có giấy. Có thể vì người ta nghĩ công sức không phải tài sản.”

Thư nhìn cây quýt. Trên thân cây, ký hiệu lá không chỉ là luống cây. Nó là lời ghi nhận cho người đã mở đường sống của khu vườn.

“Công ty tìm tên đó làm gì?”

Huy không đáp ngay. Anh lấy điện thoại, mở một bức ảnh chụp bản đồ kỹ thuật. Một vùng màu xanh nằm dưới khu vườn, được đánh dấu “tầng chứa nước nông”. Bên cạnh là thông số lưu lượng và ghi chú “không có công trình khai thác đăng ký”.

“Họ phát hiện mạch nước trong lần khoan khảo sát,” Huy nói. “Nếu được cấp phép, công ty có thể xây giếng công nghiệp. Nhưng họ cần chứng minh mạch nước không bị ràng buộc bởi công trình thủy lợi cũ.”

“Và họ nghĩ nếu mua được vườn thì đường nước sẽ biến thành công trình tư nhân,” Thư nói.

“Đúng.”

Quân ném cục đất về phía bờ rào. “Anh làm cho họ mà còn nói như người ngoài.”

Huy không giận. “Tôi làm vì lương. Tôi không làm vì muốn cướp nước.”

“Tiền lương không rửa được chuyện đó.”

“Tôi biết.”

Thư nhìn anh. “Tại sao anh nói với chúng tôi bây giờ?”

Huy lôi từ túi áo ra một chiếc chìa khóa nhỏ. “Vì cha tôi để lại cái này. Ông bảo nếu công ty hỏi về khu vườn, tôi phải nhớ lời hứa đã ký. Tôi nghĩ ông chỉ nói chuyện cũ. Sau khi chú Tấn mất, tôi mới thấy ông có ghi tọa độ này trong một cuốn sổ.”

“Anh đã giữ chìa bao lâu?”

“Một tuần.”

“Và vẫn đem đề nghị mua đất đến?”

Huy nhìn Thư, giọng khàn đi. “Tôi cần biết các em có định bán không trước khi nói chuyện cũ. Nếu các em bán, tôi có thể yêu cầu công ty trả tiền cho tổ nước. Nếu các em không bán, tôi phải chọn.”

“Chọn giữa công việc và sự thật?”

“Giữa việc giữ công việc để trả nợ cho mẹ tôi và việc nói ra thứ có thể khiến cả nhà mất nguồn sống.”

Quân im lặng. Anh nhìn Huy như muốn phản bác nhưng không tìm được câu trả lời đơn giản. Người đứng trước mặt không hoàn toàn vô tội, nhưng cũng không phải kẻ chỉ muốn gom đất.

Huy dẫn họ đến căn chòi bỏ không phía sau nhà mình. Trong chòi có một chiếc tủ sắt cũ. Chìa khóa mở được ngăn dưới cùng. Bên trong là sổ của cha Huy, nhiều trang bị mọt ăn. Một trang còn đọc được:

“Bà Lựu giữ van. Tấn giữ giấy. Khi bà mất, Tấn phải giữ cả hai. Không ai được nhận nước nếu không nhớ người đã mở mương.”

Bên dưới là một dấu vòng tròn chia sáu phần và một chữ T bị gạch.

Thư hỏi: “Tại sao cha anh gạch chữ T?”

Huy lật sang trang sau. “Có lẽ vì ông ấy không còn là người đại diện cho nhà mình sau khi bán đất.”

Trong tủ còn một bản sao biên bản cũ. Sáu chữ ký hiện rõ hơn bản của Thư, và có một dòng cuối viết bằng mực xanh:

“Phần công của bà Lựu được giữ trong quyền qua lại và quyền được gọi tên trong mọi lần thay đổi chủ.”

Thư đọc ba lần. Câu này không định lượng được đất, nhưng nó chứng minh bà Lựu là một bên của thỏa thuận. Người giữ giấy không được phép xóa tên bà.

“Bản gốc ở đâu?” cô hỏi.

Huy chỉ vào chiếc chìa khóa. “Cha tôi nói ông Tấn cất trong bể chứa. Nhưng không phải bể hiện tại. Là bể cũ dưới nền nhà đóng gói.”

“Chúng tôi đã tìm rồi.”

“Có thể chưa tìm đúng nắp.”

Họ trở về vườn lúc trời bắt đầu mưa. Thư, Quân và Huy mở từng viên gạch dưới nhà đóng gói. Mười viên đầu chỉ có đất. Viên thứ sáu từ cửa là một hộp thiếc rỗng, đúng như video. Viên thứ mười bảy kêu rỗng nhưng bị dính vữa.

Quân dùng búa gõ quanh mép. Một đoạn nền sụt xuống, để lộ nắp gỗ đen. Bên dưới là một khoang nhỏ, đủ đặt một hộp giấy.

Khoang trống.

Thư nhặt một sợi dây vải từ đáy. Trên dây có bụi đỏ và mùi dầu máy. Huy nhìn thấy liền nói:

“Đây là loại dây buộc ống của đội khảo sát.”

Lâm, đang quay ở cửa, phóng to sợi dây. Trên mép có một vệt sơn bạc, cùng màu dải phản quang trong video.

“Trần Khải,” Thư nói.

“Chưa chắc,” Huy đáp. “Đội khảo sát có nhiều người.”

“Nhưng chỉ một người mượn hồ sơ.”

Điện thoại Huy rung. Chị Vân gọi. Anh nghe máy, chỉ nói vài câu rồi tắt.

“Công ty muốn tôi ký biên bản xác nhận gia đình không có tranh chấp đường nước,” anh nói.

Quân bật cười. “Họ muốn anh ký vào sự phủ nhận.”

“Nếu tôi không ký, họ sẽ thay người.”

“Anh có thể từ chối.”

“Từ chối không làm mạch nước biến mất.”

Thư hỏi: “Họ đã làm gì với phần khảo sát?”

Huy mở email. Một bản đồ mới được gửi cho anh, trong đó dải đất trắng đã biến thành đường màu xám không có chú thích. Tọa độ bể chứa bị ghi là “khu vực đất tư nhân chưa xác định”.

“Họ sửa bản đồ,” Thư nói.

“Đây mới là bản nội bộ.”

“Nhưng sẽ thành hồ sơ.”

Huy gật đầu.

Mưa nặng hạt hơn. Nước chảy từ mái nhà đóng gói xuống rãnh, mang theo đất đỏ. Quân thấy một vệt nước rỉ ra từ góc tường phía bắc, nơi đường ống cũ đi qua. Dòng nước có màu đục, mùi dầu thoang thoảng.

Anh quỳ xuống lấy mẫu vào chai.

“Có người đổ gì vào bể,” anh nói.

Thư đưa mẫu cho Huy. “Anh đem đi xét nghiệm ở nơi độc lập.”

“Tôi có thể gửi phòng kỹ thuật của công ty.”

“Không.”

Huy hiểu. “Tôi biết một phòng thí nghiệm tư nhân.”

Lâm quay máy về phía dòng nước. “Nếu họ làm bẩn nguồn, họ sẽ nói đường nước không an toàn rồi xin quyền xử lý.”

“Hoặc họ chỉ đang thử đường ống,” Huy nói.

“Anh vẫn tìm lý do cho họ,” Quân gắt.

Huy xoay người. “Tôi đang cố không kết tội khi chưa có kết quả.”

“Còn em đang cố giữ con gái sống đến mùa quýt sau.”

Không ai nói tiếp. Quân đi vào nhà, đóng mạnh cửa.

Thư và Huy đứng dưới mưa. Cô hỏi:

“Anh nghĩ cha tôi biết mình sắp chết?”

“Tôi nghĩ chú ấy biết mình không còn nhiều thời gian.”

“Vậy tại sao không nói thẳng?”

“Có lẽ vì chú ấy sợ nói ra sẽ khiến các em bán ngay.”

“Ông ấy không có quyền quyết định thay chúng tôi.”

“Đúng.”

“Anh đừng bênh.”

“Tôi không bênh. Tôi chỉ nói cha tôi cũng làm điều tương tự.”

Huy nhìn về phía nhà mình. “Ông ấy bán đất để chữa bệnh cho tôi. Sau đó không nói quyền nước vẫn còn. Ông nghĩ giấu đi sẽ giúp con không mang tiếng bán cả mương. Rồi mọi người im lặng đến mức không ai biết phải nói câu nào.”

Thư nhìn anh. Cô nhận ra đây là lý do Huy hiểu cha cô nhưng vẫn lặp lại cách của ông.

Đêm ấy, phòng thí nghiệm xác nhận mẫu nước có dầu khoáng ở mức thấp, chưa gây nguy hiểm ngay nhưng không xuất hiện tự nhiên ở bể ngầm. Huy gửi kết quả cho Thư và nói công ty sẽ phủ nhận.

Gần nửa đêm, Lâm xem lại video cũ. Cậu phát hiện trong đoạn nhiễu có một khung hình đứng yên lâu hơn bình thường. Phía sau cha là một tấm bảng ghi lịch hái. Ở ngày cuối, thay vì ký hiệu vòng tròn, cha viết một chữ tên người.

Lâm phóng to.

Chữ đầu là L.

Bà Mận nhìn màn hình, bàn tay run nhẹ.

“Bà Lựu,” bà nói.

Ngay dưới chữ ấy, một mũi tên chỉ ra ngoài vườn, về phía hàng cây bị bỏ hoang.

Và trên màn hình phản chiếu, một người đang đứng sau lưng cha cô, tay cầm tập giấy bản gốc.

Lâm dừng khung hình, rồi tăng sáng. Người đó quay nghiêng nên không thấy mặt, nhưng trên cổ tay có một vết sẹo kéo từ mu bàn tay lên gần khuỷu. Tay còn lại đeo chiếc đồng hồ mặt vuông. Cha Thư không nhìn người đó; ông nhìn vào ống kính, như thể biết camera đang ghi được cả hai.

“Cha đang cố cho chúng ta thấy,” Thư nói.

Huy cúi sát màn hình. “Vết sẹo này có thể là Dũng.”

“Anh biết Dũng bị sẹo?”

“Anh ta từng bị máy cắt cứa khi làm công trình. Nhưng Khải cũng có vết trên tay.”

Lâm tua từng khung. Ở một khung, chiếc đồng hồ phản chiếu ánh đèn. Mặt đồng hồ có logo của công ty, nhưng dây đã đổi màu. Huy nói công ty phát đồng hồ định vị cho nhóm khảo sát, mỗi chiếc có mã riêng.

“Anh tra được mã không?” Thư hỏi.

“Không khi tôi còn bị khóa hệ thống.”

“Vậy cần một người bên trong.”

Huy nhìn chiếc USB. “Có thể có.”

Quân gọi lại, nói Na vừa vẽ một chiếc đồng hồ vào mép vở. Con bé bảo ông nội từng nhìn đồng hồ rồi đóng van vào đúng một giờ nhất định. Thư ghi giờ đó là 02:17, trùng thời gian camera bị cắt điện.

“Họ không chỉ vào lấy giấy,” cô nói. “Họ canh lúc đường nước đổi áp lực.”

Lâm nhìn dòng nước nhỏ ở rãnh. “Và cha đã để camera ở đúng góc.”

Huy rút điện thoại, nhắn cho một nhân viên kỹ thuật cũ. Người đó trả lời mã đồng hồ thuộc nhóm của Trần Khải, nhưng thiết bị bị báo mất trước ngày cha Thư qua đời.

“Khải có thể nói ai đó lấy đồng hồ,” Huy nói.

“Nhưng lịch mất thiết bị là trước khi công ty khảo sát,” Thư đáp.

Họ chưa kịp xác định người trong hình thì trời đổ mưa. Hình phản chiếu trên màn hình nhòe đi, nhưng tập giấy vẫn sáng một vệt trắng.