Chương 1 — Những Bức Ảnh Chưa Rửa

Phần I — Ống Kính Là Nơi Trốn

Kết quả cuộc thi ảnh thường niên của trường được dán lên bảng thông báo chính vào sáng thứ Hai, và như mọi năm, Hoàng Bảo Nghi đứng lẫn trong đám đông học sinh đang xúm lại xem, tim đập thình thịch trong lồng ngực dù không ai biết cô có liên quan gì đến kết quả ấy.

"Giải Nhất thuộc về tác phẩm 'Khoảnh Khắc Giữa Giờ Ra Chơi', tác giả ký bút danh Người Quan Sát," một bạn nữ đọc to, giọng đầy tò mò. "Lạ nhỉ, sao lại giấu tên vậy?"

Bảo Nghi lặng lẽ len ra khỏi đám đông, giấu một nụ cười nhỏ trong lòng. "Người Quan Sát" chính là bút danh cô vẫn dùng để gửi ảnh dự thi suốt hai năm liền, kể từ khi cô phát hiện ra mình có thể tham gia mà không cần để lộ danh tính thật.

"Cậu lại thắng nữa rồi," Đỗ Thanh Trúc thì thầm bên tai cô khi cả hai bước vào lớp, giọng đầy tự hào. "Bao giờ cậu mới chịu để tên thật của mình lên đó vậy?"

"Không bao giờ," Bảo Nghi đáp ngay, giọng dứt khoát. "Cậu biết lý do mà."

Thanh Trúc thở dài, không tranh cãi thêm — cô là người duy nhất biết rõ câu chuyện đằng sau sự cẩn trọng thái quá ấy của bạn mình. Năm lớp Chín, một bức ảnh chụp lén Bảo Nghi trong lúc cô đang khóc một mình sau giờ học, gương mặt méo mó vì xúc động, đã bị một bạn cùng lớp đăng lên nhóm chat chung kèm theo vài lời bình luận trêu chọc ác ý. Bức ảnh lan truyền nhanh chóng khắp khối, trở thành trò cười trong nhiều tuần liền, dù không ai thật sự biết lý do cô khóc hôm đó — chỉ đơn giản là ngày giỗ của bà ngoại cô.

Từ sau sự việc ấy, Bảo Nghi học được một bài học đau đớn: bị nhìn thấy là một điều nguy hiểm. Cô bắt đầu mua một chiếc máy ảnh cũ từ tiền tiết kiệm, không phải để chụp bản thân, mà để có một lý do chính đáng đứng sau ống kính, quan sát thế giới mà không ai quay lại quan sát cô.

Buổi chiều hôm đó, khi Bảo Nghi đang ngồi một mình ở góc thư viện, chỉnh sửa lại vài bức ảnh trên laptop cũ, một giọng nói vang lên phía sau khiến cô giật mình.

"Xin lỗi, mình không cố ý làm bạn giật mình," một chàng trai cao ráo, đeo máy ảnh DSLR quanh cổ, đứng đó với nụ cười thân thiện. "Mình là Lê Minh Khang, chủ nhiệm CLB Nhiếp Ảnh. Mình có thể ngồi đây một lát không?"

Bảo Nghi lập tức đóng laptop lại, một phản xạ gần như bản năng. "Được," cô đáp, giọng cảnh giác.

"Mình tình cờ thấy bức ảnh trên màn hình của bạn lúc nãy," Minh Khang nói, ngồi xuống đối diện, ánh mắt vẫn còn ánh lên sự phấn khích. "Đó là bức 'Khoảnh Khắc Giữa Giờ Ra Chơi' đúng không? Bức ảnh đoạt giải Nhất năm nay?"

Tim Bảo Nghi thắt lại. "Mình không biết bạn đang nói về điều gì," cô đáp, cố giữ giọng bình thản.

"Bạn không cần phải giấu mình đâu," Minh Khang nói, giọng nhẹ nhàng nhưng đầy chắc chắn. "Mình đã theo dõi các tác phẩm ký tên 'Người Quan Sát' suốt hai năm nay, và cách bạn xử lý ánh sáng, góc máy, hoàn toàn trùng khớp với phong cách trong bức ảnh vừa hiện trên màn hình laptop của bạn. Mình không có ý làm phiền, chỉ là..." cậu ngừng lại, ánh mắt tràn đầy sự chân thành. "Mình thật sự ngưỡng mộ tài năng của bạn, và mình có một đề nghị muốn nói với bạn."

Bảo Nghi im lặng, cảm giác như bị lột trần trước ánh mắt quá đỗi thấu hiểu ấy, một cảm giác cô đã cố gắng tránh né suốt ba năm qua.

"CLB Nhiếp Ảnh của tụi mình đang cần thêm thành viên tích cực," Minh Khang tiếp tục, giọng trở nên nghiêm túc hơn. "Nếu không đủ số lượng và không tổ chức được một buổi triển lãm đủ ấn tượng trước đợt cải tạo trường sắp tới, phòng tối rửa ảnh — nơi duy nhất trong trường còn giữ được kỹ thuật rửa ảnh truyền thống — sẽ bị trưng dụng làm phòng học thêm. Mình nghĩ, với tài năng như bạn, CLB sẽ có cơ hội lớn hơn rất nhiều để giữ lại không gian ấy."

"Mình không tham gia CLB nào cả," Bảo Nghi đáp, giọng cứng lại, thu dọn đồ đạc chuẩn bị rời đi. "Xin lỗi, nhưng mình phải về rồi."

"Đợi đã," Minh Khang gọi với theo, không hề tỏ ra nản lòng trước sự từ chối dứt khoát ấy. "Bạn không cần trả lời ngay bây giờ. Nhưng nếu bạn đổi ý, CLB tụi mình sinh hoạt vào thứ Ba và thứ Năm, ở phòng tối cuối dãy nhà B."

Bảo Nghi bước nhanh ra khỏi thư viện, tim vẫn còn đập loạn nhịp. Cô không sợ Minh Khang có ác ý — ngược lại, sự chân thành trong ánh mắt cậu khiến cô càng thêm hoảng sợ, bởi vì nó nhắc cô nhớ rằng, dù cô có cố gắng ẩn mình kỹ đến đâu, vẫn luôn có người nhìn thấy nhiều hơn những gì cô muốn để lộ.

Về đến nhà, cô lập tức nhắn tin cho Thanh Trúc, kể lại toàn bộ cuộc gặp bất ngờ ấy, các ngón tay gõ phím nhanh đến mức gõ nhầm liên tục. "Tớ nghĩ có người phát hiện ra tớ là 'Người Quan Sát' rồi," cô viết. "Chủ nhiệm CLB Nhiếp Ảnh. Tớ không biết phải làm sao nữa."

"Bình tĩnh đã," Thanh Trúc gọi điện ngay lập tức thay vì nhắn tin, giọng trấn an vang lên qua loa ngoài. "Cậu ấy có định làm gì với thông tin đó không? Có định công khai lên hay đe dọa gì cậu không?"

"Không," Bảo Nghi thừa nhận, ngồi phịch xuống giường. "Cậu ấy chỉ... mời tớ vào CLB thôi. Nói là ngưỡng mộ tài năng của tớ."

"Vậy thì có gì đáng sợ đâu?" Thanh Trúc hỏi, giọng nhẹ nhàng. "Nghe có vẻ cậu ấy chỉ đang cố gắng tuyển thêm người tài cho CLB thôi mà, không có ý gì xấu cả."

"Tớ không thể vào CLB được," Bảo Nghi đáp, giọng run nhẹ. "Nếu tớ vào, tớ sẽ phải xuất hiện, phải để người khác biết tớ là ai đứng sau những bức ảnh đó. Tớ không thể quay lại làm trung tâm chú ý một lần nữa, Trúc à. Tớ không chịu nổi đâu."

Đầu dây bên kia im lặng một lúc, rồi Thanh Trúc lên tiếng, giọng dịu dàng nhưng đầy nghiêm túc. "Tớ hiểu cảm giác của cậu, thật đấy. Nhưng cậu cũng đã trốn sau ống kính máy ảnh suốt ba năm rồi. Cậu không nghĩ, đến một lúc nào đó, cậu xứng đáng được công nhận cho tài năng thật sự của mình sao, mà không phải giấu mình đằng sau một cái tên giả?"

"Có lẽ," Bảo Nghi đáp, giọng nhỏ dần, không chắc chắn về câu trả lời của chính mình. "Nhưng bây giờ thì chưa. Có lẽ sẽ không bao giờ."

Cô cúp máy, nằm vật ra giường, nhìn lên trần nhà, tay vẫn còn cầm chặt chiếc máy ảnh cũ luôn đặt sẵn trên bàn học. Cô nghĩ về ánh mắt chân thành của Minh Khang, về lời đề nghị bất ngờ ấy, và về nỗi sợ hãi quen thuộc đang trỗi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết trong lòng cô, như một lời cảnh báo rằng, có lẽ, sự bình yên ẩn danh mà cô đã dày công xây dựng suốt ba năm qua sắp sửa bị lung lay.

Sáng hôm sau, khi bước vào lớp, Bảo Nghi cố gắng tỏ ra bình thường, nhưng ánh mắt cô cứ thỉnh thoảng lại lướt về phía dãy nhà B, nơi phòng tối rửa ảnh của CLB Nhiếp Ảnh tọa lạc. Cô tự nhủ mình chỉ tò mò thôi, không có ý định thay đổi quyết định đã kiên định suốt ba năm qua.

Giờ ra chơi, cô tranh thủ ghé qua thư viện để trả sách, và tình cờ đi ngang qua bảng tin của CLB Nhiếp Ảnh được treo gần đó. Một tấm áp phích nhỏ giới thiệu về buổi triển lãm sắp tới, kèm theo vài bức ảnh mẫu của các thành viên hiện tại. Cô dừng lại, không kìm được sự tò mò nghề nghiệp, ngắm nhìn từng bức ảnh một cách kỹ lưỡng.

Phần lớn các bức ảnh đều mang tính kỹ thuật tốt nhưng thiếu chiều sâu cảm xúc — những khung cảnh trường học được chụp theo góc độ quen thuộc, thiếu đi sự bất ngờ hay câu chuyện ẩn giấu đằng sau mỗi khung hình. Cô thầm nghĩ, nếu là mình, cô sẽ chụp theo một cách hoàn toàn khác — tìm kiếm những khoảnh khắc nhỏ bé, chân thật mà người khác thường bỏ lỡ.

"Bạn đang nghĩ về cách chụp khác đúng không?" Một giọng nói quen thuộc vang lên ngay sau lưng, khiến Bảo Nghi giật mình quay lại. Minh Khang đang đứng đó, tay cầm một tách cà phê từ căng tin, ánh mắt tinh ý quan sát biểu cảm của cô.

"Mình... mình chỉ đang xem thôi," Bảo Nghi lắp bắp, cảm thấy như bị bắt quả tang lần thứ hai trong hai ngày liên tiếp.

"Mình có thể nhìn thấy điều đó trong ánh mắt bạn," Minh Khang cười, không hề có ý trách móc. "Bạn đang phân tích bố cục, ánh sáng, đúng không? Đó chính xác là lý do CLB tụi mình cần một người như bạn."

Bảo Nghi không đáp, chỉ lặng lẽ quay người bước đi, nhưng lần này, tốc độ bước chân của cô không còn vội vã như ngày hôm trước, như thể một phần nào đó trong cô, dù rất nhỏ, đang bắt đầu cân nhắc lại lời đề nghị mà cô đã dứt khoát từ chối.

Tối hôm đó, trước khi đi ngủ, cô mở lại thư mục ảnh cũ trên máy tính, lướt qua hàng trăm bức ảnh cô đã chụp suốt ba năm qua nhưng chưa từng công bố — những khoảnh khắc thoáng qua của cuộc sống học đường mà chỉ riêng cô nhìn thấy và trân trọng. Cô dừng lại ở một bức ảnh chụp sân trường lúc chiều tà, ánh nắng xuyên qua tán lá phượng tạo thành những vệt sáng lốm đốm trên nền gạch, một khung hình cô đã chụp cách đây không lâu nhưng chưa bao giờ dám gửi dự thi vì sợ nó quá riêng tư, quá gần với cảm xúc thật của chính mình.

Cô nhìn bức ảnh ấy một lúc lâu, rồi khẽ thở dài, đóng laptop lại, tắt đèn phòng. Trong bóng tối, cô nghĩ về lời nói của Thanh Trúc, về ánh mắt kiên định của Minh Khang, và tự hỏi liệu có một ngày nào đó, cô sẽ đủ can đảm để những bức ảnh mang đầy tâm tư riêng tư ấy được nhìn thấy dưới ánh sáng thật, bởi những đôi mắt không mang ý định làm tổn thương cô.