Chương 21 — Những Con Rối Dưới Ánh Đèn

Phần V — Di Sản Được Tiếp Nối

Chủ nhật, hai ngày sau cuộc trò chuyện lặng lẽ với bố, Minh Long thức dậy sớm hơn thường lệ, một cảm giác kỳ lạ thôi thúc cậu ra khỏi giường trước cả khi mặt trời lên hẳn. Cậu mặc quần áo, xuống bếp lấy một tách nước ấm, rồi lặng lẽ đi ra sân sau, đứng trước cánh cửa xưởng gỗ đang trong quá trình dọn dẹp dở dang.

Lần này, cậu mở cửa một mình, không có ai đi cùng, không có tình huống khẩn cấp nào thúc ép. Cậu chỉ đơn giản là cảm thấy cần phải đối diện với nơi này, một mình, theo cách của riêng cậu, trước khi nó thực sự biến mất khỏi cuộc đời cậu mãi mãi.

Bên trong, một nửa số con rối đã được đóng gói vào các thùng carton, số còn lại vẫn nằm trên kệ, chờ đợi số phận được quyết định. Minh Long đi chậm rãi giữa những dãy kệ, tay khẽ chạm vào từng con rối, cố gắng ghi nhớ từng chi tiết nhỏ, như thể đang từ biệt những người bạn cũ.

Cậu dừng lại trước con rối rồng dở dang, món đồ ông chưa kịp hoàn thiện trước khi qua đời, giờ đây vẫn nằm y nguyên vị trí như lần cuối cậu nhìn thấy nó cùng Diễm My. Cậu cầm nó lên, ngắm nghía từng đường chạm khắc tỉ mỉ, và một ý nghĩ chợt lóe lên trong đầu cậu — một ý nghĩ mà cậu chưa từng nghĩ đến trước đây.

"Nếu con hoàn thành nó thì sao?" cậu tự hỏi thành tiếng, giọng cậu vang lên nhỏ trong không gian tĩnh lặng của xưởng gỗ. Cậu nhớ lại tất cả những kỹ thuật ông từng dạy, những buổi chiều hai ông cháu ngồi bên nhau, ông kiên nhẫn chỉ dẫn từng đường dao, từng lớp sơn. Cậu tự hỏi, liệu cậu có đủ khả năng để hoàn thành công việc dang dở của ông hay không, và nếu có, điều đó có ý nghĩa gì đối với cậu trong hoàn cảnh này.

Cậu ngồi xuống bàn thợ mộc, đặt con rối rồng trước mặt, và bắt đầu, một cách rất chậm rãi và thận trọng, xem xét lại những gì còn thiếu để hoàn thiện nó — lớp sơn cuối cùng, phần vảy ở đuôi chưa được chạm khắc xong, và bộ dây điều khiển vẫn chưa được lắp vào. Cậu lấy một cây bút chì, bắt đầu phác thảo lại kế hoạch hoàn thiện trên một tờ giấy, đôi tay cậu run rẩy lúc đầu nhưng dần trở nên vững vàng hơn khi cậu chìm sâu vào công việc.

Không biết đã ngồi bao lâu, cho đến khi có tiếng gõ cửa nhẹ. Là mẹ cậu, đứng ở ngưỡng cửa, ánh mắt bà đầy ngạc nhiên khi thấy con trai đang ngồi làm việc trong xưởng một mình. "Con đang làm gì vậy?" bà hỏi, giọng nhẹ nhàng, không muốn làm gián đoạn khoảnh khắc gì đó có vẻ quan trọng đang diễn ra.

"Con đang tính hoàn thành con rối rồng này," Minh Long đáp, không ngẩng đầu lên, vẫn tập trung vào bản phác thảo trước mặt. "Của ông đang làm dở khi... khi ông mất."

Mẹ cậu bước vào, đứng cạnh bàn, nhìn con rối rồng với ánh mắt xúc động. "Con nghĩ mình làm được không?"

"Con không chắc," Minh Long thành thật đáp, "nhưng con muốn thử. Con nghĩ, nếu xưởng này sắp không còn nữa, ít nhất con muốn hoàn thành một điều gì đó ông chưa kịp làm xong, như một cách để... để giữ lại một phần của ông, theo cách riêng của con."

Mẹ cậu im lặng một lúc, mắt bà ngấn nước, rồi bà ngồi xuống cạnh cậu, nhẹ nhàng đặt tay lên vai con trai. "Mẹ nghĩ đó là một ý tưởng đẹp, Long à. Ông chắc chắn sẽ rất vui nếu biết con làm điều này."

Hai mẹ con ngồi bên nhau trong xưởng gỗ suốt buổi sáng hôm đó, Minh Long tập trung vào công việc hoàn thiện con rối, còn mẹ cậu ngồi cạnh, thỉnh thoảng kể lại những kỷ niệm của bà về ông nội, về những ngày đầu bà về làm dâu, chứng kiến ông tận tụy với nghề như thế nào, về những đêm ông thức khuya bên xưởng gỗ để kịp hoàn thành đơn đặt hàng cho một lễ hội quan trọng.

"Ông con là người kiên định nhất mẹ từng biết," bà kể, giọng đầy hoài niệm. "Có những lúc gia đình mình cũng khó khăn, nhiều người khuyên ông nên bỏ nghề, tìm việc gì ổn định hơn. Nhưng ông không bao giờ chịu từ bỏ, ông luôn nói nghề này không chỉ là công việc, mà là một phần linh hồn của ông."

Nghe những câu chuyện ấy, Minh Long cảm thấy một sự kết nối sâu sắc hơn với ông, một sự hiểu biết trọn vẹn hơn về con người ông ngoài vai trò người thầy dạy cậu kỹ thuật múa rối. Cậu nhận ra, ông không chỉ là một nghệ nhân tài hoa, mà còn là một người đàn ông đã đấu tranh, đã hy sinh rất nhiều để giữ vững đam mê của mình, giống như cách bố mẹ cậu bây giờ đang phải đấu tranh với những khó khăn tài chính của riêng họ.

Đến trưa, khi ánh nắng đã lên cao, Minh Long tạm dừng công việc, nhìn con rối rồng đã hoàn thiện được một phần ba so với sáng nay, cảm thấy một niềm tự hào nho nhỏ nhưng chân thật dâng lên trong lòng. Cậu quay sang mẹ, nói, giọng cậu chứa đựng một quyết tâm mới mẻ. "Mẹ, con nghĩ con cần nói chuyện với bố. Con muốn hỏi xem liệu có cách nào để giữ lại một phần xưởng này không, dù chỉ là một góc nhỏ thôi cũng được."

Mẹ cậu nhìn con trai, ánh mắt bà tràn đầy hy vọng lẫn thận trọng. "Mẹ nghĩ đó là một cuộc trò chuyện đáng để thử, Long à. Nhưng con cũng cần chuẩn bị tinh thần rằng có thể sẽ không có cách nào khả thi cả. Bố con đã cố gắng tìm mọi phương án suốt nhiều tháng qua rồi."

"Con biết," Minh Long gật đầu, "nhưng ít nhất con muốn thử, thay vì chỉ ngồi đây giận dữ và bất lực. Con nghĩ đó là điều ông sẽ muốn con làm — không phải là chấp nhận buông xuôi, mà là tìm cách, dù nhỏ bé đến đâu, để giữ lại những gì thực sự quan trọng."

Buổi chiều hôm đó, Minh Long dành thời gian dọn dẹp lại góc xưởng nơi cậu vừa làm việc, sắp xếp gọn gàng các dụng cụ đang dùng dở, cẩn thận bọc con rối rồng chưa hoàn thiện trong một tấm vải mềm để tránh bụi bặm. Cậu cũng tranh thủ chụp lại thêm nhiều bức ảnh của xưởng — từng góc kệ, từng con rối, từng dụng cụ — như một cách lưu giữ ký ức phòng khi mọi nỗ lực thương lượng sau này đều không thành công.

Trong lúc chụp ảnh, cậu tình cờ phát hiện một cuốn sổ khác, nhỏ hơn hai cuốn sổ tay kỹ thuật cậu đã tìm thấy trước đó, giấu kỹ trong một ngăn kéo bí mật dưới đáy bàn thợ mộc. Cậu mở ra xem, nhận thấy đây là một cuốn nhật ký thực sự của ông, ghi chép lại những suy nghĩ, những trăn trở về nghề, về gia đình, về cả những dự định tương lai mà ông chưa kịp thực hiện.

Một trang, được viết chỉ vài tuần trước khi ông mất, khiến Minh Long phải dừng lại đọc đi đọc lại nhiều lần. "Dạo này thấy sức khỏe không còn như trước, nhưng vẫn muốn cố gắng hoàn thành con rối rồng cho kịp lễ hội năm nay. Nếu có mệnh hệ gì, mong thằng Long sẽ tiếp tục công việc còn dang dở này, không phải vì trách nhiệm, mà vì tình yêu nó dành cho nghề, nếu nó còn giữ được tình yêu đó."

Đọc đến đó, Minh Long không kìm được nước mắt, những giọt nước mắt lần này mang theo cả nỗi đau lẫn một niềm an ủi sâu sắc. Cậu cảm thấy như ông đang, một lần nữa, gửi gắm một thông điệp xuyên thời gian đến đúng lúc cậu cần nghe nhất — một sự cho phép, một sự tin tưởng, rằng bất cứ điều gì cậu quyết định làm với di sản này, miễn là xuất phát từ tình yêu thật sự, đều là điều đúng đắn.

Cậu gấp cuốn nhật ký lại, ôm nó vào lòng một lúc lâu, rồi cẩn thận cất nó vào túi áo, mang theo về nhà như một báu vật quý giá nhất mà cậu vừa tìm thấy được trong suốt hành trình đầy biến động này.

Tối hôm đó, sau bữa cơm, Minh Long đọc lại toàn bộ cuốn nhật ký trong phòng riêng, từng trang một, từ những dòng đầu tiên viết cách đây nhiều năm cho đến những dòng cuối cùng gần ngày ông mất. Cậu tìm thấy trong đó không chỉ những suy nghĩ về nghề, mà cả những đoạn ông viết về cậu — về niềm tự hào khi thấy cháu trai ngày một khéo léo hơn, về những lo lắng thầm kín của một người ông tuổi già dành cho tương lai của đứa cháu duy nhất, về cả những ước mơ ông ấp ủ nhưng chưa kịp thực hiện, như việc muốn đưa CLB của trường đi biểu diễn giao lưu với một đoàn rối nước ở nước ngoài.

Đọc đến những dòng cuối, nơi nét chữ của ông đã có phần run rẩy hơn vì tuổi tác, Minh Long cảm nhận được một sự trọn vẹn kỳ lạ trong lòng. Cậu không còn cảm thấy nỗi đau mất mát là một hố sâu không đáy nữa, mà giờ đây, nó giống như một dòng sông, có những đoạn chảy xiết dữ dội, nhưng cũng có những đoạn êm đềm, mang theo phù sa bồi đắp cho những gì mọc lên ở hai bên bờ.

Cậu đặt cuốn nhật ký lên kệ sách, ngay cạnh con rối cá chép nhỏ, và tự nhủ rằng, ngày mai, cậu sẽ tìm bố để nói chuyện, sẽ tìm Diễm My để xin lỗi, sẽ bắt đầu, từng bước nhỏ một, hàn gắn lại tất cả những gì đã rạn nứt trong những tuần vừa qua, mang theo tinh thần kiên định mà ông đã truyền lại cho cậu qua từng trang nhật ký đầy yêu thương ấy.