Chương 23 — Quán Chay Sau Cổng Chùa

Sáu giờ sáng ngày diễn ra Ngày Hội Bát Cơm Từ Tâm, trời thị trấn Bến Trúc trong veo hiếm có, như thể suốt mấy tháng mưa dầm cuối cùng cũng chịu nhường lại một ngày nắng ráo cho đúng lúc cần nhất. Sương còn giăng mỏng trên mặt ao sen trước sân Chùa Tịnh Liên khi Yên Nhi cùng bà Cam Thị Nụ đã có mặt từ sớm, bày hàng chục nồi lớn dọc theo dãy bàn dài kê dưới mái rạp tre Thiện Tâm dựng suốt mấy ngày qua. Hơi nước bốc lên nghi ngút từ nồi cơm trắng đầu tiên, hoà cùng mùi xôi vò béo ngậy bà Nụ đã thức dậy từ ba giờ sáng để đồ, mùi đậu hũ kho tiêu thơm lừng, và mùi canh chua bông so đũa Yên Nhi bắc lên bếp lửa lớn nhất, y hệt vị đêm hôm trước cô đã nấu riêng cho mẹ.

Đến bảy giờ, những vị khách đầu tiên đã lác đác kéo đến — không chỉ Phật tử quen mặt, mà cả những gia đình trẻ chưa từng bước chân vào sân chùa bao giờ, những cụ già chống gậy từ xóm lao động xa, cả vài nhóm học sinh cấp ba tò mò rủ nhau đi xem "hội cơm chay" mà bạn bè kháo nhau trên mạng xã hội sau khi bài viết của Chế Hoài Nam được chia sẻ rộng rãi suốt hai ngày qua. Đến tám giờ, sân chùa đã chật kín người, tiếng trò chuyện, tiếng trẻ con cười đùa, tiếng chuông gió treo dưới mái rạp va nhau leng keng hoà thành một thứ âm thanh sống động mà khoảnh sân vốn tĩnh lặng này chưa từng có trong trí nhớ của bất cứ ai.

Ông Chủ tịch Uỷ ban thị trấn, trong bộ áo sơ mi trắng chỉnh tề, đến đúng giờ, bắt tay bác Nhan Đức Phong thật chặt trước khi được mời lên khoảnh sân nhỏ dựng làm nơi phát biểu, cạnh đó một chiếc loa kéo cũ được Chế Hoài Nam mượn từ nhà văn hoá khu phố. Cùng lúc, một chiếc xe bốn chỗ khác đỗ lại đầu Ngõ Cây Bồ Đề, và từ trong xe bước ra một vị Thượng toạ dáng người mảnh khảnh, áo vàng nghiêm trang, được cử xuống đại diện cho Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo cấp trên theo lời mời chính thức Chế Hoài Nam đã gửi đi cả tuần trước. Đại đức Thích Tuệ Thông đích thân ra tận cổng đón, hai tay chắp trước ngực, cúi đầu thật thấp, gương mặt thầy thoáng qua một chút căng thẳng không giấu được.

Yên Nhi, đứng sau dãy bàn bếp, liếc thấy dáng người quen thuộc của Sái Trọng Phát xuất hiện không lâu sau đó, lần này không còn bộ vest thẳng nếp và nụ cười tự tin thường thấy, mà khoác một chiếc áo sơ mi giản dị hơn, như thể đã cân nhắc kỹ cách xuất hiện sao cho phù hợp với không khí của ngày hội. Ông đứng lặng ở rìa sân một lúc lâu, quan sát, tay khoanh trước ngực, ánh mắt lướt qua từng dãy bàn, từng khuôn mặt đang cười nói, như đang cố gắng tính toán một điều gì đó mà chính ông cũng chưa chắc chắn.

Buổi phát cơm bắt đầu lúc chín giờ. Yên Nhi cùng bà Nụ, chị Ôn Bích Hà và mấy chị phụ bếp đứng dọc dãy bàn, múc từng phần cơm, canh, xôi, chè trao tận tay từng người, không phân biệt ai giàu ai nghèo, ai quen ai lạ. Có cụ già ăn xong còn quay lại xin thêm một bát canh, nói nhỏ với Yên Nhi rằng đã lâu lắm rồi cụ không được ăn một bát canh chua nào "có hồn" đến vậy. Có đứa trẻ chừng năm sáu tuổi, tay cầm bát chè hạt sen, chạy vòng quanh sân cười khanh khách, khiến chị Ôn Bích Hà đứng lặng nhìn theo một lúc lâu, mắt hoe đỏ nhưng môi vẫn cười.

Đến mười giờ, chương trình chuyển sang phần mọi người mong đợi nhất — những lời chia sẻ của người dân thị trấn về ý nghĩa của quán và chùa trong đời họ, được Chế Hoài Nam dẫn dắt bằng chiếc micro nối với loa kéo. Ông Lãnh Văn Đạt là người đầu tiên bước lên, dáng đi hơi khòm nhưng vững chãi, tay run run cầm micro.

"Tôi bảy mươi tuổi rồi, sống ở đây từ nhỏ đến giờ." ông bắt đầu, giọng khàn nhưng vang rõ khắp sân. "Vợ tôi mất đã mười hai năm. Mười hai năm nay, tuần nào tôi cũng ghé quán An Tâm ăn một bát canh nấm rơm ngải cứu, món bà nhà tôi thích nhất lúc còn sống. Tôi không giỏi nói, nhưng tôi biết một điều — nếu quán này mất đi, nếu chùa này bị người ta xây thành cái gì đó bóng loáng, sang trọng, thì cái chỗ duy nhất tôi còn có thể ngồi nhớ vợ tôi mỗi tuần cũng sẽ mất theo." Ông dừng lại, giọng nghẹn đi một chút, cả sân chùa im phăng phắc. "Tôi già rồi, chẳng còn gì để mất, chỉ mong người ta để tôi giữ được cái bát canh này thêm vài năm nữa, đến khi nào tôi không còn đi nổi tới đây."

Tiếng vỗ tay vang lên, có người lau vội khoé mắt. Chị Ôn Bích Hà bước lên tiếp theo, tay ôm chặt lấy micro như ôm một vật gì đó quý giá.

"Con trai tôi mất năm nó tám tuổi." chị nói, giọng run nhưng rành rọt. "Ba năm nay, mỗi lần nhớ nó, tôi lại đến đây, ăn một chén chè hạt sen long nhãn, món nó thích nhất. Có những ngày tôi tưởng mình không sống nổi qua nổi buồn đó, nhưng chính ở cái sân chùa này, cái quán nhỏ này, tôi tìm lại được lý do để đứng dậy mỗi sáng." Chị nhìn quanh đám đông, ánh mắt chị dừng lại một lúc nơi Yên Nhi đang đứng lặng sau dãy bàn bếp. "Nơi này không phải là đất, không phải là mấy dãy nhà cũ kỹ để người ta định giá rồi xây cái gì mới lên. Nơi này là nơi giữ lại những người đã đi xa, bằng những bát cơm rất bình thường. Xin đừng lấy nó đi."

Sau chị Ôn Bích Hà, lần lượt nhiều người khác cũng bước lên chia sẻ — một bác xe ôm quen mặt kể chuyện được quán cho ăn chịu suốt mấy tháng thất nghiệp mà chưa bao giờ bị đòi nợ gắt gao; hai cô Phật tử lớn tuổi kể về những buổi tụng kinh sớm dưới tán bồ đề cổ thụ đã nuôi dưỡng tinh thần họ qua bao biến cố cuộc đời; một người đàn ông trung niên, không ai quen mặt, tự giới thiệu từng là học trò cũ được sư ông Thích Giác Viên giúp đỡ tiền học phí ngày xưa, giờ đã thành đạt, lặn lội từ tỉnh xa về chỉ để nói một câu cảm ơn. Mỗi câu chuyện, dù khác nhau, đều xoay quanh cùng một điều — nơi này không chỉ là một địa điểm, mà là một phần ký ức sống của biết bao con người.

Chế Hoài Nam, tay vẫn cầm máy ảnh, len lỏi khắp sân ghi lại từng khoảnh khắc, thỉnh thoảng dừng lại phỏng vấn nhanh vài người dân, vài vị khách phương xa. Hai phóng viên từ đài truyền hình tỉnh, được cậu mời từ trước, cũng có mặt, máy quay chĩa thẳng vào sân khấu nhỏ, ghi hình trực tiếp cảnh ông Lãnh Văn Đạt lau nước mắt, cảnh chị Ôn Bích Hà ôm lấy một người phụ nữ lạ mặt cũng vừa mất con vài năm trước, hai người ôm nhau khóc giữa sân chùa đông nghịt người.

Yên Nhi đứng lặng sau dãy bàn, tay vẫn không ngừng múc canh, nhưng lòng cô dâng lên một cảm xúc khó gọi tên — vừa xúc động trước những gì mình đang chứng kiến, vừa cảm nhận rõ một điều gì đó đang dịch chuyển trong không khí, như thể cả thị trấn Bến Trúc, từng người một, đang cùng lúc nhận ra họ đã mất bao lâu để hiểu giá trị thật sự của nơi này.

Sái Trọng Phát vẫn đứng ở rìa sân suốt buổi, không rời đi, cũng không tiến lại gần. Có lúc Yên Nhi bắt gặp ánh mắt ông dừng lại rất lâu trên gương mặt ông Lãnh Văn Đạt khi ông cụ đang kể chuyện, đôi lông mày ông hơi nhíu lại, một biểu cảm không giống vẻ điềm tĩnh chuyên nghiệp ông vẫn giữ trong những cuộc họp trước đây. Có lúc ông rút điện thoại ra, định gọi cho ai đó, nhưng rồi lại cất vào túi, đứng im nhìn tiếp.

Đến gần trưa, khi hai phóng viên đài truyền hình tiến lại gần xin phỏng vấn, ông có vẻ lúng túng trong giây lát trước khi nhận lời, đứng trước ống kính với nụ cười đã bớt phần tự tin thường thấy.

"Tập đoàn Đại Phú Khang luôn tôn trọng những giá trị cộng đồng," ông nói, giọng vẫn giữ được vẻ chuyên nghiệp nhưng có gì đó chững lại giữa câu, "và chúng tôi... chúng tôi ghi nhận những gì đang diễn ra hôm nay là một minh chứng cho tình cảm sâu sắc của người dân dành cho nơi này." Ông dừng lại một nhịp dài hơn cần thiết, mắt lướt qua đám đông vẫn đang vỗ tay sau lời chia sẻ của một cụ bà khác vừa bước xuống sân khấu. "Chúng tôi sẽ cân nhắc kỹ hơn trong những bước tiếp theo."

Câu trả lời ấy, dù vẫn giữ vẻ ngoại giao quen thuộc, lại thiếu hẳn sự chắc chắn mà ông từng thể hiện trong buổi họp chính thức trình bày dự án trước Ban Hộ Tự nhiều tuần trước. Đứng gần đó, Lăng Thiện Tâm, vừa bưng một khay bánh ít lá gai chay từ trong bếp ra tiếp khách, cũng kịp nghe thấy câu nói ấy. Anh liếc sang Yên Nhi, hai người trao nhau một ánh mắt ngắn ngủi nhưng đầy hàm ý — cả hai đều nhận ra, lần đầu tiên kể từ ngày Sái Trọng Phát xuất hiện ở thị trấn này, ông đã để lộ một khe hở, dù rất nhỏ, trong sự tự tin vốn luôn kín kẽ của mình.

Buổi trưa, giữa lúc mọi người còn quây quần ăn uống, trò chuyện dưới bóng mát của mái rạp tre, chú tiểu Nhỏ chạy hớt hải từ trong chùa ra, ghé tai Đại đức Thích Tuệ Thông nói nhỏ điều gì đó. Gương mặt thầy Tuệ Thông thoáng biến sắc, rồi thầy vội vã bước nhanh vào phía trong, để lại Yên Nhi và mấy người đứng gần đó nhìn theo, lòng chợt dấy lên một linh cảm mơ hồ rằng buổi chiều hôm nay, ngày hội này, còn chưa đi đến hồi kết thật sự.