Chương 5 — Quán Chay Sau Cổng Chùa

Sư ông Thích Giác Viên nằm viện đúng một tuần thì được chẩn đoán suy tim độ nặng, cần tĩnh dưỡng dài hạn, tạm thời không thể quán xuyến công việc chùa như trước. Tin tức ấy lan nhanh khắp Ngõ Cây Bồ Đề và cả thị trấn Bến Trúc, khiến không khí quanh Chùa Tịnh Liên trở nên trầm lắng hẳn — tiếng chuông sáng vẫn ngân đều đặn, nhưng dường như thiếu đi một điều gì đó, như thể chính nhịp thở của ngôi chùa cũng đang chờ đợi một sự trấn an nào đó chưa đến.

Mười ngày sau biến cố ấy, Giáo hội Phật giáo địa phương chính thức cử một vị đại đức về hỗ trợ quản lý chùa trong thời gian sư ông dưỡng bệnh. Tin này được thông báo trước tiên qua chú tiểu Nhỏ, cậu chạy sang quán báo cho Yên Nhi biết ngay sau buổi họp ngắn giữa các vị sư trong chùa, giọng còn hổn hển vì chạy vội.

"Cô Yên Nhi ơi, chiều nay có thầy mới về chùa mình đó! Thầy Tuệ Thông, đại đức hẳn hoi, nghe nói giỏi lắm, quản lý mấy chùa lớn trên tỉnh rồi."

Yên Nhi gật đầu cảm ơn, trong lòng dấy lên một cảm giác vừa tò mò vừa thấp thỏm khó gọi tên. Từ ngày sư ông nhập viện, cô vẫn thường ghé chùa mỗi buổi chiều, mang theo vài phần cháo hoặc chè để gửi các thầy, đồng thời cũng là cách để cô cảm thấy mình còn giữ được sợi dây kết nối với nơi đã gắn bó với gia đình cô suốt bao năm. Nhưng sự xuất hiện của một vị quản lý mới, dù chỉ là tạm thời, vẫn khiến cô cảm thấy có điều gì đó sắp thay đổi, một sự thay đổi mà cô chưa thể đoán trước được tính chất của nó.

Chiều hôm đó, khi ánh nắng đã bắt đầu dịu lại, nhuộm vàng những tán lá bồ đề cổ thụ trong sân chùa, Yên Nhi bưng một khay chè đậu xanh nước cốt dừa sang chùa như thường lệ. Vừa bước qua cổng phụ, cô đã thấy một vị sư lạ mặt đang đứng giữa sân, tay chắp sau lưng, mắt nhìn ngắm khắp khuôn viên với một ánh nhìn tỉ mỉ, có phần xét đoán — không giống cách sư ông Giác Viên vẫn thường đứng ngắm sân chùa với vẻ an nhiên, thong thả.

Vị đại đức trông có phần trẻ hơn tuổi bốn mươi lăm mà chú tiểu Nhỏ đã nói, dáng người cao ráo, gương mặt vuông vắn, cương nghị, đôi mắt sắc sảo ẩn sau cặp kính gọng mỏng. Áo cà sa ông mặc phẳng phiu, gọn gàng đến từng nếp gấp, khác hẳn phong thái giản dị, có phần xuề xoà của sư ông Giác Viên. Khi thấy Yên Nhi bước vào, ông quay lại, chắp tay chào theo đúng nghi thức.

"A di đà Phật. Cô đây chắc là chủ quán bên cạnh?" ông hỏi, giọng nói điềm đạm nhưng có phần dứt khoát, không vòng vo.

"Dạ, con là Yên Nhi, con của bà Cam Thị Xuân — người sáng lập Quán Chay An Tâm." Cô chắp tay đáp lễ, hơi cúi đầu. "Con nghe nói thầy mới được Giáo hội cử về hỗ trợ chùa mình."

"Đúng vậy. Tôi là Tuệ Thông." Ông gật đầu, ánh mắt lướt nhanh qua khay chè cô đang bưng, rồi lại nhìn về phía quán, ánh mắt dừng lại có phần lâu hơn nơi tấm mái ngói cũ kỹ và khoảng sân be bé phía trước. "Tôi có nghe sư huynh Giác Viên và các thầy ở đây nhắc đến quán của gia đình cô. Nghe nói đã gắn bó với chùa từ rất lâu."

"Dạ, hai mươi lăm năm rồi ạ," Yên Nhi đáp, cố giữ giọng tự nhiên dù trong lòng đã thoáng gợn lên một sự cảnh giác mơ hồ trước ánh mắt đánh giá ấy.

Đại đức Tuệ Thông gật gù, rồi mời Yên Nhi ngồi xuống chiếc ghế đá dưới gốc cây bồ đề, nơi sư ông Giác Viên vẫn thường ngồi tiếp khách vào mỗi buổi chiều. Yên Nhi đặt khay chè lên chiếc bàn đá nhỏ bên cạnh, ngồi xuống mép ghế, giữ một khoảng cách vừa phải, lễ phép nhưng cũng không giấu được sự dè dặt.

"Tôi mới về đây được nửa ngày, nhưng đã đi một vòng quan sát khuôn viên chùa," đại đức Tuệ Thông mở lời, giọng điềm tĩnh nhưng đi thẳng vào vấn đề. "Thú thật với cô, tình hình chùa mình hiện tại không mấy khả quan. Mái chánh điện đã dột nhiều chỗ, hệ thống điện cũ kỹ tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, tường bao quanh xuống cấp từng mảng. Trong khi đó, tăng chúng ở đây phần lớn đã lớn tuổi, tiền công đức từ Phật tử ngày càng ít đi so với những năm trước. Đây là một bài toán khó mà tôi cần giải quyết trong thời gian tới."

Yên Nhi lặng im lắng nghe, cảm nhận được sự thành thật trong giọng nói của vị đại đức — đây không phải lời than vãn suông, mà là những con số, những vấn đề cụ thể mà một người quản lý thực sự phải đối mặt. Nhưng ngay sau đó, ông tiếp lời, và chính câu nói tiếp theo mới khiến Yên Nhi thực sự chú ý.

"Tôi có xem qua một số giấy tờ liên quan đến khuôn viên chùa," đại đức Tuệ Thông nói, mắt vẫn nhìn thẳng về phía quán An Tâm phía xa. "Khu đất chỗ quán của gia đình cô, cùng với một phần đất trống phía sau chùa, vốn đều thuộc quyền sở hữu của Chùa Tịnh Liên, đúng không?"

"Dạ đúng ạ," Yên Nhi đáp, giọng hơi cứng lại. "Mẹ con thuê tượng trưng từ chùa hơn hai mươi năm nay, mỗi năm chỉ đóng một khoản rất nhỏ, sư ông Giác Viên vẫn luôn coi đó như một sự hỗ trợ cho gia đình con, không tính toán chi ly gì."

"Tôi hiểu," đại đức Tuệ Thông gật đầu, nhưng ánh mắt ông vẫn giữ nguyên vẻ cân nhắc, tính toán. "Nhưng cô cũng phải hiểu, trong bối cảnh chùa đang cần một khoản kinh phí lớn để trùng tu, tôi buộc phải nhìn lại toàn bộ hiệu quả sử dụng đất đai của chùa một cách tổng thể. Một khu đất đẹp, nằm ngay mặt tiền lối vào, mà chỉ dùng để... " Ông ngừng lại một chút, như đang cân nhắc từ ngữ, "để phục vụ một quán ăn nhỏ, trong khi tiềm năng của nó có thể lớn hơn nhiều nếu được khai thác đúng cách — đó là điều tôi cần phải suy xét thấu đáo, cho lợi ích lâu dài của cả chùa lẫn cộng đồng Phật tử."

Những lời nói của đại đức Tuệ Thông không hề gay gắt, không hề mang giọng điệu đe doạ hay xua đuổi — ngược lại, chúng được nói ra bằng một sự điềm tĩnh, lý trí gần như lạnh lùng, thứ khiến Yên Nhi càng thấy bất an hơn là nếu ông ta tỏ ra hung hăng. Cô cảm nhận rõ một khoảng cách vô hình đang hình thành, không phải giữa cô và một con người cụ thể, mà giữa hai cách nhìn hoàn toàn khác nhau về cùng một mảnh đất — một bên là ký ức, là hai mươi lăm năm gắn bó, là nơi lưu giữ hơi thở của mẹ cô; một bên là những con số, là bài toán hiệu quả, là một khoảng "tiềm năng" cần được khai thác.

"Con hiểu thầy có những khó khăn riêng trong việc quản lý chùa," Yên Nhi nói, cố giữ giọng bình tĩnh, lễ phép nhưng không kém phần rõ ràng. "Nhưng quán của gia đình con không chỉ là một quán ăn bình thường. Đó là nơi mẹ con đã gây dựng sau khi ba con mất trong trận lũ, là nơi bao năm qua phục vụ cơm chay cho người dân quanh đây, cho cả các thầy trong chùa. Con mong thầy sẽ cân nhắc kỹ trước khi quyết định bất cứ điều gì."

Đại đức Tuệ Thông nhìn cô một lúc, ánh mắt thoáng dịu lại đôi chút, như thể ông cũng cảm nhận được sự chân thành trong lời nói của Yên Nhi. "Tôi không có ý định vội vàng quyết định điều gì, cô yên tâm. Tôi chỉ mới về đây, còn cần thời gian tìm hiểu kỹ mọi việc. Nhưng tôi cũng mong cô hiểu, vai trò của tôi lúc này là phải cân nhắc cho toàn thể chùa, cho tăng chúng, chứ không thể chỉ dựa vào tình cảm cá nhân hay những gắn bó trong quá khứ."

Câu nói ấy, dù được nói ra với thái độ ôn hoà, vẫn khiến lòng Yên Nhi chùng xuống một nhịp. Cô nhận ra, đây không phải một cuộc gặp gỡ đơn thuần giữa hai người láng giềng, mà là buổi chạm trán đầu tiên giữa hai lập trường sẽ còn va chạm nhiều lần nữa trong tương lai. Đại đức Tuệ Thông không phải người xấu — trong từng câu nói của ông, Yên Nhi vẫn nhận ra một sự lo lắng thật lòng cho ngôi chùa, một trách nhiệm nặng nề mà ông vừa mới gánh lấy. Nhưng chính sự thực dụng, tỉnh táo đến lạnh lùng ấy lại là điều khiến cô cảm thấy bất an hơn bất cứ điều gì.

Cô đứng dậy, chắp tay cáo từ, để lại khay chè đậu xanh trên bàn đá cho các thầy dùng. Đại đức Tuệ Thông cũng đứng dậy, chắp tay đáp lễ, gương mặt trở lại vẻ điềm đạm, lịch sự thường thấy.

"Cảm ơn cô đã mang chè sang. Có dịp, tôi sẽ ghé quán dùng cơm, để hiểu thêm về nơi này," ông nói, giọng đã dịu đi phần nào.

"Dạ, con luôn hoan nghênh thầy," Yên Nhi đáp, cúi đầu chào rồi quay bước ra khỏi sân chùa.

Trên đường về, cô đi chậm rãi qua Ngõ Cây Bồ Đề, nắng chiều đã ngả sang màu cam nhạt, trải dài những chiếc bóng dài trên nền gạch cũ. Cô ngang qua gốc cây nơi thầy Thiện Tâm vẫn thường quét lá mỗi sáng, giờ đây vắng bóng — thầy vẫn còn ở bệnh viện chăm sóc sư ông, chưa trở về. Cảm giác trống trải ấy, cộng với cuộc trò chuyện vừa rồi, khiến lòng Yên Nhi nặng trĩu một nỗi lo âu mơ hồ nhưng dai dẳng.

Cô nhớ lại câu nói của bà Nụ vài ngày trước, khi hai bà cháu ngồi bên hiên nhà lúc chạng vạng: "Cái gì thuộc về mình thật sự, thì dù thời thế đổi thay, nó vẫn còn nguyên đó, con ạ. Chỉ sợ mình buông tay trước." Lúc ấy Yên Nhi chỉ gật đầu cho qua, nhưng giờ đây, giữa những biến động dồn dập chỉ trong vài tuần ngắn ngủi — từ chiếc xe lạ đến đo đạc, đến cơn bạo bệnh của sư ông, đến sự xuất hiện của một vị quản lý mới với những toan tính thực dụng — câu nói ấy bỗng mang một trọng lượng khác hẳn.

Về đến quán, cô đứng lặng trước tấm biển gỗ cũ ghi tên "Quán Chay An Tâm", những nét chữ đã bạc màu vì nắng mưa nhưng vẫn còn rõ ràng, vẫn còn đó như một lời hứa thầm lặng mà mẹ cô để lại. Ánh hoàng hôn nhuộm đỏ cả bầu trời phía tây, hắt bóng dài của cây cột hiên xuống nền sân, và trong lòng Yên Nhi, một cảm giác bất an mới mẻ, sâu sắc hơn bao giờ hết, len lỏi vào từng ngóc ngách tâm trí — một câu hỏi không lời đáp về việc liệu quán nhỏ này, nơi chứa đựng cả một đời người của mẹ cô, cả tuổi thơ của cô, có còn đứng vững được bao lâu nữa trước những đổi thay đang lặng lẽ kéo đến.

Tiếng chuông chùa chiều hôm ấy vang lên muộn hơn thường lệ, ngân dài trong không gian tĩnh mịch, như một nốt trầm buồn khép lại một chương đầu đầy biến động của hành trình mà Yên Nhi, dù muốn hay không, cũng đã bắt đầu bước vào.