Chương 12 — Chiếc Mặt Nạ Không Có Thật

"Cháu biết rồi." Uyển Nhi nói ngay khi Nhã Uyên vừa mở cửa, không chào hỏi, không vòng vo như những lần trước. "Cháu biết cô là người giới thiệu chú Tuyền với mối lái đầu tiên."

Nhã Uyên đứng sững ở khung cửa, tay vẫn còn cầm chiếc khăn lau bụi trên kệ tranh, gương mặt trắng bệch đi trong tích tắc. Bà không hỏi lại "ai nói với cháu", không cố chối, chỉ lặng lẽ mở rộng cửa, ra hiệu cho Uyển Nhi vào, như một người đã chờ đợi giây phút này từ rất lâu và giờ chỉ còn cảm thấy nhẹ nhõm khi nó cuối cùng cũng đến.

"Cô định nói với cháu lúc nào?" Uyển Nhi hỏi, giọng run lên vì kìm nén cơn giận. "Hay cô định giữ im lặng mãi, giống như cách cô đã im lặng suốt hai mươi hai năm về chuyện của Cao Xuân Tùng?"

Nhã Uyên ngồi xuống ghế, hai tay đan chặt vào nhau, không còn dáng vẻ điềm tĩnh quen thuộc. "Cô định nói, Uyển Nhi ạ. Cô chỉ... chưa tìm được cách để nói mà không khiến cháu ghét bỏ cô hoàn toàn."

"Cô giới thiệu chú Tuyền cho một người, rồi người đó lại đưa chú ấy đến với Hồ Bảo Kỳ, và giờ có hàng chục món đồ giả mang tên thầy cháu đang được bán khắp thế giới!" Uyển Nhi đứng bật dậy, giọng vỡ ra không kìm được nữa. "Cô có biết cháu đã tin tưởng cô đến mức nào không? Cô là người duy nhất cháu nghĩ đến khi cần một lời khuyên, sau khi thầy mất!"

"Cô biết." Nhã Uyên cũng đứng dậy, nước mắt bắt đầu lăn dài trên gương mặt đã có tuổi. "Và chính vì biết điều đó, cô càng thấy mình tồi tệ hơn mỗi ngày. Nhưng cháu phải tin cô một điều, Uyển Nhi — khi cô giới thiệu Tuyền với người mối lái đó, bốn năm trước, đó thực sự chỉ là một cách giúp cậu ấy bán vài con giống giấy bồi giá rẻ cho khách du lịch. Hoàn toàn hợp pháp, hoàn toàn trong sáng. Cô không hề biết, không thể tưởng tượng được, rằng nó sẽ leo thang thành chuyện này."

"Vậy khi nào cô biết?" Uyển Nhi hỏi, giọng lạnh băng. "Khi nào cô nhận ra chuyện đã đi quá xa mà không lên tiếng ngăn lại?"

Nhã Uyên im lặng một lúc lâu, tay siết chặt vạt áo. "Khoảng nửa năm trước, cô nghe phong thanh trong giới sưu tầm về vài món 'hàng thất truyền' của thầy cháu xuất hiện trên thị trường, giá cao bất thường. Cô gọi cho Tuyền hỏi thăm, cậu ấy trấn an cô là chỉ đang làm ăn bình thường, không có gì to tát. Cô... cô đã chọn tin lời cậu ấy, vì cô không muốn đối diện với khả năng mình đã vô tình tiếp tay cho một việc sai trái."

"Cô chọn không muốn biết." Uyển Nhi lặp lại, giọng đầy khinh miệt lẫn đau đớn. "Giống hệt như hai mươi hai năm trước, cô chọn không nói ra sự thật vì sợ liên lụy. Cô luôn chọn sự im lặng dễ dàng hơn, phải không?"

Câu nói đó như một nhát dao cắt vào Nhã Uyên. Bà ngồi sụp xuống ghế, hai vai run lên vì tiếng nấc nghẹn không thành lời. "Cháu nói đúng. Cô là kẻ hèn nhát, Uyển Nhi ạ. Cả đời cô toàn chọn cách im lặng mỗi khi sự thật có thể làm tổn thương những người cô yêu quý. Cô nghĩ mình đang bảo vệ họ, nhưng thực ra chỉ đang bảo vệ chính sự thoải mái của bản thân mình."

Uyển Nhi đứng nhìn người phụ nữ đang khóc trước mặt, cảm giác giận dữ trong lòng cô dần lắng xuống, nhường chỗ cho một nỗi mệt mỏi sâu thẳm hơn nhiều. Cô không muốn thù ghét Nhã Uyên — không thể, sau tất cả những năm tháng người phụ nữ này đã ở bên cạnh cô, đã âm thầm giúp đỡ xưởng Vẽ Trăng vượt qua những giai đoạn khó khăn nhất. Nhưng cô cũng không thể giả vờ như chưa có gì xảy ra.

Cô nhìn quanh phòng tranh nhỏ, những bức sơn mài treo ngay ngắn trên tường, những món gốm bày biện tỉ mỉ trên kệ gỗ — cả một đời Nhã Uyên dành cho việc nâng đỡ những giá trị truyền thống, cho việc kết nối nghệ nhân với người yêu nghệ thuật. Cái nghịch lý đau lòng nằm ở chỗ, chính tình yêu đó, chính nỗi day dứt muốn chuộc lỗi đó, lại vô tình trở thành cánh cửa mở đường cho sự phản bội lớn nhất đối với chính những giá trị bà luôn trân trọng.

"Cô có biết Hồ Bảo Kỳ là ai không? Có quen biết gì với ông ta không?" Uyển Nhi hỏi, giọng đã dịu lại phần nào.

"Cô có gặp ông ta vài lần trong các sự kiện của giới sưu tầm, chỉ là quen biết xã giao thông thường." Nhã Uyên lau nước mắt, cố lấy lại bình tĩnh. "Cô không biết ông ta chính là người đứng sau việc đẩy giá những món hàng giả đó, cho đến khi cháu nhắc đến cái tên này lần đầu."

"Cháu cần cô giúp một việc." Uyển Nhi nói, giọng đã trở lại nghiêm túc, thực tế. "Cháu cần biết mọi thứ cô biết về Hồ Bảo Kỳ — quan hệ, cách làm ăn, bất cứ điều gì có thể giúp cháu hiểu rõ hơn về quy mô đường dây này. Không phải để trừng phạt cô thêm, mà vì cháu cần dừng chuyện này lại, càng sớm càng tốt."

Nhã Uyên gật đầu, ngẩng lên nhìn Uyển Nhi với ánh mắt vừa biết ơn vừa hổ thẹn. "Cô sẽ làm bất cứ điều gì cháu cần. Cô nợ cháu, nợ Tuyền, và nợ cả thầy cháu một lời xin lỗi mà giờ đây có lẽ đã quá muộn để nói trực tiếp."

Họ ngồi lại với nhau thêm gần một tiếng đồng hồ, Nhã Uyên kể lại từng chi tiết nhỏ nhặt bà nhớ được — những lần gặp gỡ Hồ Bảo Kỳ tại các buổi triển lãm, cách ông ta thường nhắc đến "nguồn hàng đặc biệt từ Việt Nam" với vẻ tự hào ngầm, cách ông ta có quan hệ thân thiết với một vài chuyên gia thẩm định độc lập mà giới sưu tầm vẫn tin tưởng. Mỗi chi tiết đều được Uyển Nhi ghi lại cẩn thận vào cuốn sổ tay, xây dựng dần một bức tranh toàn cảnh về mạng lưới mà Hồ Bảo Kỳ đã dựng nên.

"Có một lần," Nhã Uyên chợt nhớ ra, giọng chậm rãi như đang lục lại một ký ức đã bị lãng quên, "cô nghe ông ta khoe trong một bữa tiệc rằng ông ta có một 'người thợ tay nghề cao' chuyên xử lý những chi tiết khó, những món cần độ tinh xảo vượt trội để qua mặt được cả chuyên gia thẩm định khó tính nhất. Lúc đó cô chỉ nghĩ đơn giản đó là một người phục chế giỏi, làm việc hợp pháp cho các bảo tàng. Cô không hề liên hệ đến chuyện này cho đến tận bây giờ."

Uyển Nhi ngẩng phắt lên, tim đập nhanh. "Cô có nhớ ông ta có nhắc tên người đó không?"

Nhã Uyên nhíu mày, cố lục lại trí nhớ. "Hình như có nhắc đến một chữ, nghe như tên viết tắt hoặc biệt danh, không phải tên đầy đủ. Cô không chắc lắm, chuyện đó đã hơn nửa năm rồi."

"Không sao, cô cứ nhớ được đến đâu hay đến đó." Uyển Nhi ghi vội chi tiết này vào sổ, gạch chân đậm nét, cảm giác một mảnh ghép quan trọng vừa xuất hiện thêm trong bức tranh vốn đã rối ren.

"Cô sẽ cố nhớ lại kỹ hơn, hỏi thêm vài người quen trong giới nếu cần." Nhã Uyên nói, giọng đã có phần vững vàng trở lại, như thể việc được làm điều gì đó hữu ích, dù nhỏ bé, giúp bà cảm thấy bớt bất lực hơn trước những gì mình đã gây ra. "Đây là ít nhất cô có thể làm ngay bây giờ, Uyển Nhi ạ."

Trước khi ra về, Uyển Nhi dừng lại ở cửa, quay lại nhìn Nhã Uyên một lần nữa. "Cô Uyên này. Cháu chưa thể tha thứ hoàn toàn ngay bây giờ. Nhưng cháu cũng không muốn cắt đứt hoàn toàn với cô. Cháu cần thời gian, giống như cháu đang cho chú Tuyền thời gian vậy."

"Cô hiểu." Nhã Uyên gật đầu, giọng nghẹn ngào nhưng chân thành. "Cô sẽ chờ, dù bao lâu cũng được, miễn là cháu còn cho cô một cơ hội để chuộc lại phần nào lỗi lầm của mình."

Uyển Nhi bước xuống cầu thang, mỗi bậc gỗ kêu cọt kẹt dưới chân cô như đang đếm lại từng năm tháng của một tình bạn giờ đây đã rạn nứt. Cô không quay đầu nhìn lại lần này, sợ rằng nếu nhìn thấy dáng vẻ đơn độc của Nhã Uyên đứng sau khung cửa một lần nữa, cô sẽ lại mềm lòng, lại vội vàng tha thứ trước khi mọi chuyện thực sự được giải quyết thấu đáo.

Trên đường về, Uyển Nhi ngồi im lặng suốt cả quãng đường, đầu óc quay cuồng với tất cả những gì vừa nghe được. Cô nhìn ra cửa sổ xe, những dãy phố Hà Nội lướt qua trong ánh đèn vàng buổi tối, và cô chợt nhận ra một điều — câu chuyện này không còn đơn giản là tìm ra kẻ xấu để tố cáo nữa. Nó đã trở thành một mạng lưới những con người, mỗi người mang một phần trách nhiệm, một phần tổn thương, và cô, người duy nhất còn giữ được chiếc chìa khóa để phân biệt thật giả, giờ đây phải tìm ra cách giải quyết công bằng cho tất cả bọn họ, không chỉ riêng cho danh dự của thầy mình.

Điện thoại cô rung lên một tin nhắn từ Nhật Vũ ngay khi xe vừa rẽ vào con đường dẫn về làng Yên Liễu: "Tớ tìm được vài thông tin thú vị về Hồ Bảo Kỳ. Không phải chuyện nhỏ đâu. Mai gặp nói chuyện được không?" Uyển Nhi nhìn dòng tin nhắn, cảm thấy một cơn mệt mỏi mới ập đến, nhưng vẫn gõ lại ngay: "Được. Sáng mai, ở xưởng." Cô cất điện thoại vào túi, tựa đầu vào cửa kính xe, nhắm mắt lại, cố gắng dành ra vài phút hiếm hoi để không nghĩ về bất cứ điều gì, trước khi ngày mai lại mang đến thêm một lớp sự thật mới cần đối diện.