Chương 17 — Chiếc Mặt Nạ Không Có Thật

Chín giờ sáng thứ Bảy, giờ Việt Nam — đúng mười giờ sáng giờ Singapore, thời điểm phiên đấu giá "Masters of Southeast Asian Folk Craft" chính thức bắt đầu livestream — Nhật Vũ nhấn nút xuất bản trên trang tin tức nơi anh cộng tác, bài viết dài hơn năm nghìn chữ mang tiêu đề "Những Chiếc Mặt Nạ Không Có Thật: Bên Trong Đường Dây Làm Giả Di Sản Làng Nghề Việt Nam".

Cả nhóm ngồi quây quần trong xưởng Vẽ Trăng, mắt dán vào hai màn hình — một chiếc laptop mở livestream phiên đấu giá, một chiếc điện thoại theo dõi lượt chia sẻ bài báo đang tăng lên từng phút.

Tuyền cũng có mặt, ngồi lặng lẽ ở góc phòng, tay siết chặt lấy nhau trên đầu gối. Ông không nói nhiều từ sáng sớm, chỉ thỉnh thoảng liếc nhìn màn hình rồi lại cúi xuống, như thể không dám để cảm xúc của mình lộ ra quá rõ trước những người khác. Bội Trân đến muộn hơn một chút, mang theo một túi bánh ngọt mua vội ở tiệm đầu làng, đặt lên bàn mà không ai buồn động đến, tất cả sự chú ý đều dồn hết vào hai chiếc màn hình nhỏ đang phát ra thứ ánh sáng xanh lạnh lẽo giữa gian xưởng sáng đèn.

Uyển Nhi ngồi giữa, một tay cầm điện thoại, một tay đặt lên đùi run nhẹ không kiểm soát được. Cô đã tưởng tượng ra khoảnh khắc này hàng chục lần trong đầu suốt mấy đêm mất ngủ vừa qua, nhưng không có sự chuẩn bị nào đủ để khiến tim cô bớt đập dồn dập khi giờ phút thật sự đến gần.

"Ba, hai, một." Nhật Vũ đếm ngược, rồi nhấn gửi liên kết bài báo trực tiếp vào hộp thư của ban lãnh đạo Indochine, đồng thời đăng tải lên các nền tảng mạng xã hội chuyên về nghệ thuật và cổ vật, gắn thẻ trực tiếp tài khoản chính thức của nhà đấu giá.

Trên màn hình livestream, người dẫn chương trình phiên đấu giá — một phụ nữ ăn mặc lịch lãm, giọng nói chuyên nghiệp — đang giới thiệu lô hàng đầu tiên, một bộ đồ gốm cổ. Uyển Nhi nín thở theo dõi, tim đập thình thịch chờ đợi lô hàng "attributed to Đặng Bá Tuyên" xuất hiện.

Hai mươi phút trôi qua. Ba mươi phút. Không có dấu hiệu gì cho thấy phía Indochine đã nhận được thông tin, phiên đấu giá vẫn diễn ra bình thường, các lô hàng lần lượt được rao bán, chốt giá, gõ búa.

"Có lẽ họ chưa xem email." Nhã Uyên nói, giọng lo lắng. "Hoặc có lẽ họ đã xem nhưng chọn cách phớt lờ, giống như lần đầu tiên."

Đúng lúc lô hàng thứ mười hai được xướng lên — chính là cặp mặt nạ Chú Cuội và Chị Hằng, lô hàng đầu tiên Uyển Nhi phát hiện ra gần một tháng trước — màn hình livestream đột nhiên khựng lại. Người dẫn chương trình dừng giữa câu nói, một bàn tay từ ngoài khung hình đưa vào, chuyển cho cô một mảnh giấy nhỏ. Cô đọc lướt qua, gương mặt thoáng biến sắc trong tích tắc trước khi lấy lại vẻ chuyên nghiệp.

"Xin lỗi quý vị, chúng tôi cần tạm dừng phiên đấu giá trong giây lát để xử lý một vấn đề kỹ thuật." Cô nói, giọng vẫn cố giữ bình thản nhưng có chút gượng gạo không giấu được.

Cả nhóm trong xưởng Vẽ Trăng đồng loạt reo lên, một tiếng thở phào tập thể vỡ òa sau bao ngày căng thẳng. "Họ đã nhận được thông tin rồi!" Nhật Vũ hét lên, tay đấm mạnh xuống bàn. "Bài báo đang lan truyền nhanh, đủ để buộc họ phải phản ứng ngay giữa phiên đấu giá trực tiếp!"

Mười lăm phút sau, phiên đấu giá tiếp tục, nhưng lô hàng số mười hai đã biến mất khỏi danh mục, chuyển thẳng sang lô mười ba mà không một lời giải thích nào từ phía người dẫn chương trình. Uyển Nhi kiểm tra lại trang web chính thức, thấy toàn bộ tám lô hàng liên quan đến thầy mình, cùng năm lô hàng khác trong danh sách Nhật Vũ xác minh, đều đã được đánh dấu "tạm ngừng — đang xác minh" chỉ trong vòng chưa đầy nửa tiếng đồng hồ.

"Họ hành động nhanh hơn tớ tưởng." Nhật Vũ nói, mắt vẫn dán vào màn hình theo dõi lượt chia sẻ bài báo đang tăng vọt, đã vượt qua con số mười nghìn chỉ sau chưa đầy một giờ đăng tải. "Có lẽ vì bài báo đang lan quá nhanh trong giới sưu tầm quốc tế, họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải phản ứng ngay lập tức để tránh một cuộc khủng hoảng truyền thông lớn hơn."

Đến trưa, một thông cáo chính thức từ Indochine Heritage Auctions được đăng tải trên trang web của họ, ngôn từ thận trọng nhưng không thể phủ nhận: "Chúng tôi đã tạm ngừng tất cả các lô hàng liên quan đến những cáo buộc gần đây và đang tiến hành một cuộc điều tra toàn diện, độc lập. Chúng tôi cam kết sẽ công bố kết quả và có biện pháp xử lý phù hợp trong thời gian sớm nhất."

Không có tên Hồ Bảo Kỳ được nhắc đến trực tiếp. Không có lời xin lỗi rõ ràng. Nhưng đó đã là một chiến thắng bước đầu, đủ để cả nhóm trong xưởng Vẽ Trăng thở phào, dù ai cũng hiểu, cuộc chiến thực sự có lẽ vẫn chưa kết thúc.

Tuyền là người đầu tiên phá vỡ sự im lặng nặng nề bao trùm căn phòng sau khi đọc xong thông cáo. "Mười ba lô hàng." Ông lẩm bẩm, giọng vừa nhẹ nhõm vừa xót xa. "Mười ba lô hàng mang tên những người đã dành cả đời cho nghề, giờ mới được gỡ xuống, sau khi đã lừa được bao nhiêu người mua tin tưởng bỏ tiền ra."

"Nhưng ít nhất từ giờ sẽ không còn lô nào khác nữa." Bội Trân đặt tay lên vai ông, giọng trấn an. "Đó là điều quan trọng nhất lúc này."

Nhã Uyên, vừa cúp máy sau cuộc gọi với luật sư, quay lại thông báo với cả nhóm, giọng đã vững vàng hơn hẳn buổi sáng. "Luật sư nói, với bằng chứng hiện có, khả năng cao Indochine sẽ phải công khai xin lỗi chính thức trong vòng một tuần tới, để tránh nguy cơ bị kiện tập thể bởi các nhà sưu tầm đã mua phải hàng giả. Đây là áp lực pháp lý thực sự, không chỉ là áp lực dư luận."

Cả nhóm gật đầu, nhưng không ai vội mừng rỡ quá sớm. Họ đã đi được một chặng đường dài, nhưng như Nhật Vũ vẫn thường nhắc, phần khó khăn nhất — đảm bảo công lý được thực thi công bằng cho tất cả mọi người liên quan — vẫn còn ở phía trước.

Buổi chiều, điện thoại Uyển Nhi liên tục rung lên những cuộc gọi và tin nhắn từ số lạ — vài phóng viên trong nước xin phỏng vấn sau khi thấy bài báo của Nhật Vũ được nhiều trang quốc tế trích dẫn lại, vài nhà sưu tầm bày tỏ sự phẫn nộ và cảm ơn cô đã lên tiếng, và một tin nhắn ngắn gọn, lạnh lùng từ một số điện thoại cô không lưu tên, nhưng cô biết chính xác là ai: "Cô đã thắng ván này. Nhưng chuyện chưa kết thúc đâu."

Uyển Nhi đọc dòng tin nhắn đó, tay hơi run, nhưng lần này, thay vì sợ hãi, cô cảm thấy một sự bình tĩnh lạ thường lan tỏa trong lòng. Cô đặt điện thoại xuống bàn, nhìn quanh xưởng — Nhật Vũ vẫn đang cắm cúi theo dõi phản ứng dư luận, Nhã Uyên đang gọi điện cho luật sư quen biết để chuẩn bị các bước tiếp theo — và cô nhận ra, dù Hồ Bảo Kỳ có tiếp tục đe dọa đến đâu, ông ta không còn có thể một mình quyết định số phận của câu chuyện này nữa. Sự thật đã được phơi bày, không thể nào thu hồi lại được.

"Chuyện gì tiếp theo?" Cô hỏi Nhật Vũ, giọng đã lấy lại được sự chắc chắn.

"Tiếp theo," Nhật Vũ ngẩng lên, ánh mắt sáng rực dù đã thức trắng gần hai đêm liền chuẩn bị cho ngày hôm nay, "mình chờ xem cuộc điều tra nội bộ của họ đi đến đâu. Nếu họ xử lý không thỏa đáng, mình còn bài viết tiếp theo, còn bằng chứng dự phòng chưa công bố. Nhưng tớ nghĩ, với áp lực dư luận lớn thế này, họ sẽ không dám xử lý qua loa đâu."

Ngoài cửa xưởng, ánh chiều tà bắt đầu buông xuống làng Yên Liễu, nhưng không ai trong xưởng Vẽ Trăng còn tâm trí để ý đến khung cảnh quen thuộc đó. Tất cả đều đang dõi theo màn hình điện thoại, chờ đợi bước ngoặt tiếp theo của một câu chuyện mà giờ đây không còn chỉ thuộc về riêng họ nữa.

Tối muộn hôm đó, khi mọi người đã lần lượt ra về, chỉ còn Nhật Vũ ở lại xưởng như đã hứa, Uyển Nhi ngồi một mình bên bàn, đọc lại toàn bộ bình luận dưới bài báo của Nhật Vũ. Phần lớn là những lời ủng hộ, phẫn nộ thay cho cô, nhưng cũng có vài bình luận hoài nghi, cho rằng cô chỉ đang "làm quá lên" hoặc "ganh ghét với thành công của người khác". Cô đọc những dòng đó, cảm thấy một chút chua xót, nhưng rồi tự nhắc mình rằng sự thật không cần phải được tất cả mọi người tin ngay lập tức, chỉ cần đủ người có thẩm quyền lắng nghe và hành động.

"Cậu ổn chứ?" Nhật Vũ hỏi, đặt trước mặt cô một cốc trà gừng nóng, thứ anh biết cô vẫn hay pha mỗi khi căng thẳng.

"Tớ ổn." Uyển Nhi mỉm cười mệt mỏi, nhận lấy cốc trà, hơi ấm lan tỏa qua lòng bàn tay. "Chỉ là... tớ không ngờ mọi chuyện lại đi xa đến mức này, từ một buổi tối tình cờ xem một phiên đấu giá trên điện thoại."

"Đôi khi những thay đổi lớn nhất bắt đầu từ những khoảnh khắc tình cờ nhỏ nhất." Nhật Vũ ngồi xuống đối diện, ánh mắt dịu dàng. "Cậu đã làm được một điều không phải ai cũng dám làm, Uyển Nhi ạ. Dù chuyện gì xảy ra tiếp theo, điều đó cũng không thể phủ nhận được."